II FSK 2315/12

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Rypina (sprawozdawca), Sędziowie NSA Stefan Babiarz, NSA Jan Rudowski, Protokolant Katarzyna Pawłowska–Mazur, po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2013 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej R. B. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lipca 2012 r. sygn. akt II FSK 2657/10 w sprawie ze skargi R. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 26 lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lipca 2012 r., sygn. II FSK 2657/10 w sprawie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów 1) wznawia postępowanie sądowe zakończone prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lipca 2012 r., sygn. II FSK 2657/10, 2) uchyla wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lipca 2012 r., sygn. II FSK 2657/10, 3) uchyla wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 30 września 2010 r. sygn. akt I SA/Po 374/10, 4) uchyla decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 26 lutego 2010 r. nr [...], 5) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu na rzecz R. B. kwotę 13 194 (słownie: trzynaście tysięcy sto dziewięćdziesiąt cztery) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego w sprawie. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 10 lipca 2012 r., sygn. akt II FSK 2657/10, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną R. B. (dalej zwanego: "skarżącym") od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 30 września 2010 r., sygn. akt I SA/Po 374/10, w sprawie ze skargi skarżącego na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 26 lutego 2010 r. w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu. Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym: Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w P. decyzją z dnia 3 grudnia 2007 r., ustalił skarżącemu zryczałtowany podatek dochodowy od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2001 r. w kwocie 117 889 zł. Rozpoznawszy odwołanie skarżącego, Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu decyzją z dnia 26 lutego 2010 r. uchylił w całości rozstrzygnięcie organu I instancji i ustalił wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za omawiany rok w kwocie 103 231 zł. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący wniósł o uchylenie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej. Decyzji zarzucił naruszenie przepisów: art. 122 Ordynacji podatkowej (Dz. U. z 2005 r., nr 8, poz. 60 ze zm. dalej jako: "O.p."), art. 120 O.p. w zw. z art. 32 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. nr 9, poz. 54 ze zm., dalej jako: "KRO"), art. 120 w zw. z art. 201 § 1 pkt 2 O.p., art. 121 § 1 O.p., art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r., nr 14, poz. 176 ze zm., dalej jako: "u.p.d.o.f."), art. 127 O.p., art. 68 § 4 O.p. Wyrokiem z dnia 30 września 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, stwierdzając iż nie zasługiwała ona na uwzględnienie. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 53, poz. 1270 ze zm., dalej jako: "P.p.s.a."), art. 133 § 1 w zw. z art. 141 § 4 P.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 151 P.p.s.a., art. 132 w zw. z art. 141 § 4 P.p.s.a. Na tej podstawie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 10 lipca 2010 r. oddalił skargę, stwierdzając iż jest pozbawiona usprawiedliwionych podstaw. Od powyższego wyroku skarżący wniósł skargę o wznowienie postępowania sądowego, żądając uchylenia wskazanego wyroku NSA z powodu nieważności postępowania oraz uchylenia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez ten sąd. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że dopiero z pisma Dyrektora Izby Skarbowej Poznaniu z dnia 12 lipca 2012 r., w którym wezwano go do zapłaty należności w łącznej kwocie 3 600 zł z tytułu zasądzonych w wyroku NSA z dnia 10 lipca 2012 r. kosztów postępowania kasacyjnego, skarżący dowiedział się o rozstrzygnięciu jego sprawy. W związku z powyższym pełnomocnik skarżącego pismem z dnia 19 lipca 2012 r. zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego z prośbą o wyjaśnienie zaistniałej sytuacji. W odpowiedzi poinformowano stronę skarżącą, iż zawiadomienie o terminie rozprawy zostało omyłkowo skierowane do adwokata będącego pełnomocnikiem skarżącej D. B.. Mając na względzie powyższe skarżący wskazał, iż w niniejszej sprawie zachodzi przesłanka wznowienia postępowania sądowego określona w art. 271 pkt 2 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 271 pkt. 2 P.p.s.a., można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności, jeżeli strona nie była należycie zaprezentowana lub wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; W sytuacji, gdy na skutek wadliwości procesowych sądu strona została pozbawiona możności obrony swych praw zaistniała przyczyna nieważności postępowania określona w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a., która stanowi jednocześnie podstawę do wznowienia postępowania na podstawie art. 271 pkt. 2 P.p.s.a. Poza sporem pozostaje fakt, że sąd omyłkowo skierował zawiadomienie o rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym do adwokata, który jest pełnomocnikiem D. B., a nie skarżącego. Na skutek tej omyłki skarżący został pozbawiony możliwości działania co spowodowało, że nie wziął udziału w rozprawie w dniu 10 lipca 2012 r. Powyższe okoliczności uwzględniają wznowienie postępowania sądowego w sprawie na podstawie art. 271 pkt. 2 P.p.s.a. i uchylenie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lipca 2012 r., sygn. akt. II FSK 2657/10. Zgodnie z treścią uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2009 r., sygn. akt I OPS 9/09, podjętej w składzie siedmiu sędziów, "w sytuacji, w której po wniesieniu skargi kasacyjnej przez stronę Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z Konstytucją aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane zaskarżone orzeczenie, jeżeli niekonstytucyjny przepis nie został wskazany w podstawach kasacyjnych, Naczelny Sąd Administracyjny powinien zastosować bezpośrednio przepisy art. 190 ust. 1 i 4 Konstytucji RP i uwzględnić wyrok Trybunału nie będąc związanym treścią art. 183 § 1 P.p.s.a. Tym samym, chociaż w skardze kasacyjnej nie sformułowano zarzutu naruszenia art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f., w brzmieniu obowiązującym w 2004 r., Naczelny Sąd Administracyjny bierze pod uwagę to, że przywołany przepis został uznany wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2013 r., sygn. akt SK 18/09 (sentencję ogłoszono w dniu 27 sierpnia 2013 r. w Dz. U. poz. 985), za niezgodny z art. 2 w związku z art. 64 ust. 1 Konstytucji RP. Fakt ten zwalnia z oceny zasadności pozostałych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej i stwarza podstawę do uchylenia zarówno zaskarżonego wyroku sądu administracyjnego pierwszej instancji, jak i uwzględnienia wniesionej do niego skargi poprzez uchylenie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 26 lutego 2010 r. Niekonstytucyjność przepisu tworzącego umocowanie do wydania decyzji w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów jest bowiem okolicznością, która przesądza o wadliwości (niezgodności z prawem) podjętego rozstrzygnięcia, a w konsekwencji – także wyroku sądu administracyjnego pierwszej instancji oddalającego skargę. Naczelny Sąd Administracyjny, będąc związany sentencją powołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego, obowiązany był wziąć pod uwagę niekonstytucyjność przepisu tworzącego podstawę do wydania decyzji w przedmiocie wymiaru podatku. Stan, o którym mowa, istniał w czasie podjęcia rozstrzygnięcia przez organ podatkowy. Bez znaczenia dla przeprowadzonej oceny prawnej jest zatem fakt utraty przez art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. mocy obowiązującej dopiero z dniem ogłoszenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego w Dzienniku Ustaw. W tym stanie rzeczy, z mocy art. 188 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 w zw. z art. 276 P.p.s.a.