II OZ 670/24

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Miron po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B. H. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 września 2024 r. sygn. akt VII SA/Wa 1923/23 odrzucające zażalenia J. H. i B. H. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 stycznia 2024 r. o odrzuceniu skarg kasacyjnych w sprawie ze skargi J. H. i B. H. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Siedlcach z dnia 22 czerwca 2023 r. znak: SKO.4000-1053/2023 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, postanowieniem z dnia 20 września 2024 r. sygn. akt VII SA/Wa 1923/23, odrzucił zażalenia J. H. i B. H. na postanowienie tego Sądu z dnia 8 stycznia 2024 r. sygn. akt VII SA/Wa 1923/23 o odrzuceniu skarg kasacyjnych oraz zwrócił uiszczone wpisy sądowe od zażaleń. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd wskazał, że postanowieniem z 8 stycznia 2024 r. odrzucił osobiście sporządzone skargi kasacyjne wniesione przez J. H. i B. H. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 3 listopada 2023 r. o odrzuceniu skargi B. H. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Siedlcach z 22 czerwca 2023 r. znak: SKO.4000-1053/2023. Postanowienie zostało doręczone skutecznie skarżącym 8 marca 2024 r. W dniu 11 marca 2024 r. J. H. i B. H. złożyły zażalenia na postanowienie Sądu z 8 stycznia 2024 r. z jednoczesnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Zażalenia zostały opłacone wpisem sądowym w kwocie po 100 złotych. Postanowieniami z 19 lipca 2024 r. starszy referendarz sądowy przyznał każdej skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Uzasadniając odrzucenie zażaleń z dnia 9 marca 2024 r. (data nadania 11 marca 2024 r.) Sąd I instancji wskazał, że w myśl art. 194 § 4 w zw. z art. 175 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935., dalej: p.p.s.a.) zażalenie, którego przedmiotem jest odrzucenie skargi kasacyjnej, powinien sporządzić adwokat lub radca prawny. Powyższego wymogu nie stosuje się, jeżeli takie zażalenie sporządza sędzia, prokurator, notariusz, radca Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej albo profesor lub doktor habilitowany nauk prawnych, będący stroną, jej przedstawicielem lub pełnomocnikiem albo jeżeli zażalenie takie wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Sąd stwierdził, że zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej skarżące sporządziły osobiście, podczas gdy nie należą one do podmiotów uprawnionych na podstawie art. 194 § 4 p.p.s.a. do sporządzenia takiego zażalenia. Sąd zaznaczył też, że skarżące wraz z doręczeniem postanowienia z 8 stycznia 2024 r. zostały pouczone o bezwzględnym obowiązku w powyższym zakresie. Końcowo Sąd I instancji powołał art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym zażalenie wniesione po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalne jednocześnie wskazując, że środek odwoławczy wniesiony z naruszeniem art. 175 § 1-3 p.p.s.a. jest niedopuszczalny. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 178 p.p.s.a., odrzucił zażalenia. B. H. zaskarżyła postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 września 2024 r. w całości, zarzucając naruszenie: 1. przepisów prawa materialnego, tj.: a. art. 45 § 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przez odrzucenie zażalenia strony skarżącej na postanowienie WSA z dnia 8 stycznia 2024 r. w sprawie VII SA/Wa 1923/23 o odrzuceniu skarg kasacyjnych, podczas gdy ustawa zasadnicza wprost wskazuje, że każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd, natomiast WSA doprowadził do naruszenia ustawy zasadniczej odrzucając zażalenie skarżącej bez merytorycznego rozpoznania zarzutów. 2. naruszenie przepisów postępowania, tj.: a. art. 194 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 45 § 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przez zastosowanie przepisu art. 194 § 4 p.p.s.a., podczas gdy rzeczony przepis narusza prawo skarżącej do sądu i rozstrzygnięcia sprawy zgodnie z żądaniem. b. art. 178 p.p.s.a. przez odrzucenie zażalenia skarżącej, podczas gdy rzeczone zażalenie powinno zostać rozpoznane, mając na względzie art. 45 § 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. c. art. 175 § 1-3 p.p.s.a. przez uznanie, że zażalenie skarżącej było niedopuszczalne, podczas gdy skarżąca ma zagwarantowane konstytucyjne prawo do sądu i konieczność rozpoznania jej żądania. Z uwagi na powyższe w zażaleniu wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że przymus adwokacko-radcowski jest wyrazem formalizmu procesowego i wprost ogranicza prawo strony do sądu. Podkreślono również, że podobną do art. 45 § 1 Konstytucji RP regulację zawiera art. 6 ust. 1 zd. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, art. 14 ust. 1 zd. 2 Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych i art. 47 zd. 2 Karty Praw Podstawowych Unii. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 194 § 4 p.p.s.a., zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej winno być sporządzone przez adwokata lub radcę prawnego. Przepis ten wskazuje jednocześnie, że odpowiednie zastosowane znajduje art. 175 § 2-3 p.p.s.a., w którym określony został katalog podmiotów zwolnionych od obowiązku zachowania przymusu adwokacko-radcowskiego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego analiza akt sądowych niniejszej sprawy słusznie doprowadziła Sąd I instancji do wniosku, że zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 stycznia 2024 r. odrzucające skargi kasacyjne J. H. i B. H. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 3 listopada 2023 r., skarżące sporządziły osobiście. Świadczy o tym okoliczność, że zażalenia te zostały podpisane przez skarżące, a nie przez profesjonalnego pełnomocnika. Jednocześnie w zażaleniu B. H. z 3 października 2024 r. na postanowienie z dnia 20 września 2024 r. pełnomocnik strony nie twierdzi, że ww. zażalenia zostały sporządzone przez którykolwiek z podmiotów, o których mowa w art. 175 p.p.s.a. W tych okolicznościach należało przyjąć, że zażalenia J. H. i B. H. na postanowienie z dnia 8 stycznia 2024 r. nie spełniały wymogu określonego w art. 194 § 4 p.p.s.a. W takiej sytuacji stanowisko Sądu I instancji, który uznał przedmiotowe zażalenia za niedopuszczalne, odpowiada prawu. Odnośnie do podnoszonego przez B. H. naruszenia przez Sąd I instancji prawa do sądu, podkreślić należy, że prawo to nie jest nieograniczone. W wyroku z 10 maja 2000 r., sygn. akt K 21/99 (publ. OTK 2000/4/109), Trybunał Konstytucyjny wskazał pewne ograniczenia prawa do sądu, które nie jest prawem absolutnym i bezwzględnym. Do ograniczeń tych można zaliczyć m.in.: terminy procesowe i materialne, opłaty, zasady inicjowania postępowania, rygory postępowania dowodowego. Nie można zatem wiązać ograniczenia prawa do sądu z obowiązkiem wypełnienia przez stronę czy też jej pełnomocnika obowiązków nałożonych zgodnie z obowiązującą procedurą, bowiem nie stanowi to pozbawienia strony prawa do sądu (por. postanowienie NSA z dnia 9 czerwca 2022 r. sygn. akt II FZ 49/22). Mając powyższe na uwadze należało stwierdzić, że nie była trafna podnoszona w zażaleniu argumentacja dotycząca naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny art. 45 § 1 Konstytucji RP. Działanie Sądu nie naruszało również art. 6 ust. 1 zd. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii ani art. 14 ust. 1 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych. Podkreślić bowiem jeszcze raz należy, że niesporne jest w sprawie, iż skarżące samodzielnie sporządziły zażalenie na odrzucenie skargi kasacyjnej, a obowiązek ustanowiony w art. 194 § 4 p.p.s.a. ma charakter bezwzględny, co oznacza, że żadne szczególne okoliczności nie uprawniają strony do osobistego sporządzenia zażalenia na postanowienie odrzucające skargę kasacyjną. W sprawie skarżące zostały prawidłowo poinformowane o warunkach formalnych wniesienia zażalenia oraz konsekwencjach związanych z ich niezachowaniem. Zasadnie zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że wobec wniesienia zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej osobiście przez skarżące podlega ono odrzuceniu jako niedopuszczalne z mocy art. 178 p.p.s.a., a działanie to nie naruszało ww. przepisów. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.