II SAB/Wr 460/23

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Halina Filipowicz Kremis Sędziowie: Sędzia WSA Władysław Kulon Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński (spr.) po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi V. L. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Dolnośląskiego w przedmiocie zezwolenia na pobyt czasowy I. stwierdza, że Wojewoda Dolnośląski dopuścił się bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania; II. stwierdza, że bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania do wydania aktu; IV. przyznaje od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz strony skarżącej sumę pieniężną w kwocie 1000 zł (tysiąc złotych); V. zasądza od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz strony skarżącej kwotę 580 zł (pięćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. UZASADNIENIE Skargą z 03.11.2023 r. V. L. działając przez profesjonalnego pełnomocnika zarzucił Wojewodzie Dolnośląskiemu bezczynność i przewlekłość w sprawie z jego wniosku o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy. Jak wynika ze skargi oraz akt administracyjnych, w dniu 06.05.2019 r. skarżący złożył za pośrednictwem operatora pocztowego wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. Organ pismem z 13.12.2021 r. zwrócił się do właściwych służb celem uzyskania informacji o cudzoziemcu. Skarżący w dniu 23.06.2023 r. złożył ponaglenie. Następnie w dniu 26.07.2023 r. organ wezwał skarżącego do nadesłania dokumentów. Po przesłaniu przez stronę dodatkowych dokumentów do sprawy, w dniu 13.11.2023 r. Wojewoda wezwał skarżącego do osobistego stawiennictwa oraz przedłożenia dodatkowych dokumentów. Mając powyższe okoliczności na względzie w skardze zażądano: stwierdzenia bezczynności i przewlekłości, które miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, wyznaczenia terminu miesiąca na załatwienie sprawy, przyznania sumy pieniężnej w kwocie 5.000, ewentualnie 6.000 zł, skierowania sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym i zasądzenia kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Podstawą prawną skargi jest art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634, ze zm.) – dalej: p.p.s.a., z którego wynika, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania kończącego się wydaniem decyzji administracyjnej. Zgodnie z art. 35 § 2 i 3 k.p.a., niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Stosownie zaś do art. 36 § 1 k.p.a., o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Pojęcie przewlekłości postępowania zostało zdefiniowane w art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. ("postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy"). Nadto, należy sięgnąć do ogólnych zasad postępowania administracyjnego i regulacji dotyczących terminów zakreślanych organom do załatwienia sprawy. Ocenie podlega zatem zachowanie terminów określonych w art. 35 k.p.a. i wymóg prowadzenia sprawy z poszanowaniem zasad postępowania administracyjnego. Uwzględnić więc trzeba, że - w myśl art. 12 k.p.a. - organy administracji mają działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami do jej załatwienia. Z bezczynnością, wprost zdefiniowaną w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a., mamy do czynienia wówczas, gdy nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. (czyli bazowym terminie ustawowym, który w postępowaniu odwoławczym wynosi miesiąc od dnia otrzymania odwołania) lub przepisach szczególnych, ani w terminie przedłużonym wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Uwzględniając powyższe należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie wystąpiła bezczynność oraz okres opieszałości, który kwalifikować należy jako przewlekłość. Odliczając nawet maksymalne ustawowe terminy załatwienia sprawy (2 miesiące), a także okres zawieszenia biegu terminów załatwienia sprawy związku z pandemią, a ponadto uwzględniając na nowo ukształtowany sposób liczenia terminu na wydanie decyzji przez organ w postępowaniach już wszczętych przed 29.01.2022 r. i będących w toku w tym dniu (mocą art. 112a ustawy z 17.12.2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2022 r., poz. 91)) a także zawieszenie od 15.04.2022 r. biegu terminów na załatwienie tego rodzaju spraw w związku z konfliktem na Ukrainie (mocą art. 100c ustawy z 08.04.2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2022 r., poz. 830)), to nadal należało stwierdzić, że okres bezczynności i przewlekłości wynosił w sprawie ponad 31 miesięcy. Organ przekroczył znacznie terminy załatwienia sprawy wyznaczone w art. 35 § 3 k.p.a., nawet dla spraw szczególnie skomplikowanych. Analizując przebieg postępowania należało też uznać, że czynności zmierzające do jego zakończenia Wojewoda podejmował z wieloletnimi przerwami. W świetle zaistniałych w sprawie okoliczności Sąd stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności oraz przewlekłości (art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.), co orzeczono w pkt I sentencji wyroku. Stosownie do art. 149 § 1a p.p.s.a., stwierdzając przewlekłość lub bezczynność organu sąd jednocześnie stwierdza, czy przewlekłość lub bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W ocenie Sądu kilkunastokrotne przekroczenie maksymalnego terminu wyznaczonego przez ustawodawcę na załatwienie sprawy jest przekroczeniem na tyle istotnym, a przez to też i oczywistym, że nie będzie budziło wątpliwości odnośnie do uznania go za przekroczenie znaczące. Tak duże przekroczenie bazowego terminu do rozpoznania sprawy, powinno być też traktowane jako przekroczenie dające podstawę do stwierdzenia, że bezczynność i przewlekłość miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (por. wyrok NSA z 13.12.2022 r., sygn. akt II OSK 2012/21). W niniejszej sprawie organ nie zakończył postępowania pomimo upływu 35 miesięcy od dnia złożenia wniosku przez stronę do dnia zawieszenia biegu terminów. Zestawiając powyższy okres z miesięcznym terminem na załatwienie sprawy (lub nawet maksymalnym dwumiesięcznym dla spraw szczególnie skomplikowanych) należało stwierdzić, że niewątpliwie bezczynność i przewlekłość miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt II sentencji wyroku). Z uwagi na to, że po wniesieniu skargi, organ wydał w dniu 21.12.2023 r. decyzję udzielającą skarżącemu zezwolenia na pobyt czasowy, Sąd umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania Wojewody do załatwienia sprawy (pkt III sentencji wyroku). Zgodnie z przyznaną prawem kompetencją (Sąd "może") i nie będąc związany wnioskami skargi (art. 134 § 1 p.p.s.a.), Sąd przyznał skarżącemu sumę pieniężną w wysokości 1000 zł (pkt IV sentencji wyroku), o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. Przyjęta kwalifikacja stopnia naruszenia prawa, w okolicznościach tej sprawy, uzasadnia zasądzenie na rzecz strony sumy pieniężnej we wskazanej kwocie jako adekwatnej. Charakter uprawnienia Sądu ma bowiem służyć nie tylko zdyscyplinowaniu organu administracji publicznej, ale także wynagrodzić stronie wadliwe działanie tegoż organu. W rozpoznawanej sprawie Sąd w tym zakresie wziął pod uwagę fakt nieusprawiedliwionego zaniechania działań organu. Jednocześnie należy nadmienić, że - w ocenie Sądu - zasądzona suma pieniężna nie przekracza granic uznania. Z kolei zawarte w skardze żądanie zasądzenia wyższej sumy pieniężnej uznano za zbyt wygórowane. O kosztach (pkt V sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Sąd rozpoznał skargę na posiedzeniu niejawnym, w postępowaniu uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a.