III FZ 535/23

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Krzysztof Winiarski po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia G. sp. z o.o. z siedzibą w D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 6 września 2023 r., sygn. akt I SA/Łd 595/23, w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi G. sp. z o.o. z siedzibą w D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 29 maja 2023 r., nr SKO.4140.81.2023, w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2019 r. postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z 6 września 2023 r., sygn. akt I SA/Łd 595/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił G. sp. z o.o. z siedzibą w D. wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z 29 maja 2023 r., nr SKO.4140.81.2023, w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2019 r., jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazując art. 61 § 3 i 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Przedstawiając stan faktyczny sprawy, Sąd pierwszej instancji wskazał, że w skardze inicjującej postępowanie Skarżąca zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania kwestionowanej decyzji organu odwoławczego. W uzasadnieniu środka zaskarżenia Strona ograniczyła argumentację do ogólnych wywodów co do rozumienia przesłanek ustawowych stosowania omawianej instytucji oraz lakonicznych zwrotów. Do skargi nie dołączono jakichkolwiek dokumentów obrazujących spełnienie przesłanek zastosowania ochrony tymczasowej. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że wobec braku uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji niemożliwym było przeprowadzenie merytorycznej oceny zaistnienia przesłanek warunkujących objęcie Skarżącej ochroną tymczasową. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, pismem z 26 września 2023 r. Skarżąca zaskarżyła postanowienie Sądu pierwszej instancji, domagając się jego uchylenia przez WSA w Łodzi w całości i wstrzymania wykonania decyzji organu, ewentualnie zmiany przez NSA w całości i wstrzymania wykonania decyzji organu, a także zasądzenia na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania wg norm przepisanych. W uzasadnieniu środka zaskarżenia wskazano, że jednorazowa zapłata kwoty ustalonego podatku w wysokości 13.068 zł mogłaby istotnie zaburzyć równowagę finansową Skarżącej, co może wywołać dalsze negatywne konsekwencje w wymiarze społecznym i ekonomicznym na obszarze działania Spółki, szczególnie zważywszy na fakt, iż w toku obecnie są jeszcze 3 postępowania administracyjne w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w zakresie podatku od nieruchomości za lata 2020, 2021 i 2022 na łączną kwotę 42.071 zł. Zdaniem Strony, przepis art. 61 § 3 p.p.s.a, zobowiązuje stronę do wskazania przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, nie nakładając na nią obowiązku ich udowodnienia Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do § 3 tego przepisu sąd może na wniosek zainteresowanego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Jakkolwiek celem wykazania przesłanek zawartych w hipotezie art. 61 § 3 p.p.s.a. wystarczające jest uprawdopodobnienie okoliczności stanowiących podstawę wniosku, zainteresowany winien podjąć starania mające na celu owo uprawdopodobnienie. Kwestia stopnia konieczności uprawdopodobnienia racji w kontekście instytucji przewidzianej w komentowanym przepisie była wielokrotnie przedmiotem rozważań judykatury, w których podkreślano, że podstawą badania zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji lub aktu jest prawidłowo uzasadniony wniosek, z opisanymi przesłankami oraz dokumentami pozwalającymi na ich uprawdopodobnienie. Obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu spoczywa na stronie skarżącej, która winna przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej wynikającej z omawianego przepisu. Sąd musi dysponować wyczerpująco przedstawionymi, wiarygodnymi twierdzeniami pozwalającymi na zastosowanie przedmiotowej instytucji, która – co należy podkreślić – stanowi wyjątek od zasady wykonalności zaskarżonych decyzji. W rozpoznawanej sprawie Skarżąca nie podołała ciążącemu nań obowiązkowi wykazania zaistnienia przesłanek warunkujących zastosowanie instytucji określonej w art. 61 § 3 p.p.s.a. Uzasadnienie skargi zawierającej wniosek o zastosowanie wobec Strony ochrony tymczasowej nie tłumaczyło przyczyn warunkujących możliwość skorzystania z ww. instytucji. Informacji w omawianym zakresie nie dostarczyło również uzasadnienie zażalenia. Argumentacja prezentowana przez Spółkę koncentruje się jedynie na kwestii wysokości zobowiązania podatkowego i powiązania jej z ogólną informacją o zaburzeniu funkcjonowania Spółki w razie konieczności uiszczenia spornego zobowiązania przed merytoryczną kontrolą instancyjną decyzji organu odwoławczego oraz stanowi ogólne sparafrazowanie przesłanek zawartych w treści przywołanej regulacji. Zgodnie z wielokroć prezentowanym stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, które skład orzekający podziela, okoliczność wysokiej należności decyzji nie świadczy sama w sobie o zajściu przesłanek uzasadniających wstrzymanie jej wykonania. Wysokość kwot objętych decyzją wymiarową sama w sobie nie świadczy o zajściu przesłanek uzasadniających wstrzymanie jej wykonania. Jakkolwiek okoliczność ta w powiązaniu z trudną sytuacją finansową strony w określonym stanie faktycznym przy szczególnych okolicznościach mogłaby stanowić podstawę zastosowania ochrony tymczasowej, o której mowa w art. 61 p.p.s.a. (zestawienie wysokości zobowiązania z realnymi możliwościami płatniczymi podatnika oraz jego potencjalną sytuacją majątkową po spłacie zobowiązania), należy mieć na względzie, że nie zwalnia to wnioskodawcy z obowiązku jej wyczerpującego przytoczenia wraz z powołaniem się na stosowne dokumenty źródłowe (bilanse, sprawozdania finansowe, wyciągi z rachunków itp.), co - jak słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji - nie miało miejsca w rozpoznawanej sprawie. Wyraźnie przy tym należy rozróżnić kwestię wykazania np. trudnej sytuacji finansowej od skorelowania tej okoliczności z jedną z dwóch przesłanek ustawowych wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Nie jest gestią sądu dopasowywanie poszczególnych twierdzeń i dowodów pod przesłanki zawarte w hipotezie normy prawnej oraz domyślanie się intencji skarżącego w argumentacji wskazującej, w odniesieniu do której z przesłanek w istocie zainteresowany upatruje tych okoliczności oraz w jaki sposób uznaje je za istotne z punktu widzenia przepisu. Sama konstrukcja żądania wniosku, wskazująca na konieczność uwzględnienia informacji i twierdzeń zgłoszonych ogólnie w sprawie, bez odrębnego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji i powiązania tychże twierdzeń z przesłankami ustawowymi instytucji ochrony tymczasowej, jest niewystarczająca i nie może skutkować pozytywnym rozpatrzeniem sprawy. Odnosząc się do kwestii stopnia uprawdopodobnienia w uzasadnieniu wniosku zasadności jego uwzględnienia, Naczelny Sąd Administracyjny stoi na stanowisku, że jakkolwiek hipoteza normy art. 61 § 3 p.p.s.a. nie odwołuje się do reżimu dowodzenia, wprowadzając jedynie konieczność uprawdopodobnienia zaistnienia przesłanek zawartych w jej treści, ocena, czy w realiach konkretnego postępowania uprawdopodobnienie w istocie nastąpiło, pozostawione jest ocenie sądu, który nie będąc związany twierdzeniami wniosku, korzystając z przyznanej ustawowo dyskrecjonalnej władzy sędziowskiej, winien podjąć decyzję, czy w świetle prezentowanych twierdzeń strony uznaje za spełnione przesłanki zawarte w hipotezie określonego przepisu. Kwestia stopnia uprawdopodobnienia racji jest zatem przez ustawodawcę poddana relatywizacji dokonującej się przez uwzględnienie kontekstu faktycznego sprawy, na kanwie której dochodzi do oceny możności zastosowania instytucji przewidzianej w przywołanym przepisie. Jakkolwiek Skarżąca wskazała na okoliczność występowania ryzyka utraty płynności finansowej i zdolności do terminowego regulowania bieżących zobowiązań, zahamowania rozwoju i planowanych inwestycji, zaburzenia równowagi finansowej, a w dalszej kolejności negatywnych konsekwencji w wymiarze społecznym i ekonomicznym na obszarze działania Spółki (k. 6-7 skargi), w świetle zarysowanego powyżej standardu procedowania sądu administracyjnego w kontekście instytucji art. 61 § 3 p.p.s.a. twierdzenia takowe, niepoparte jakimikolwiek dokumentami obrazującymi chociaż w ograniczonym zakresie sytuację finansową i majątkową Skarżącej, zasadnie nie zostały uznane jako wystarczające do wstrzymania wykonania decyzji organu odwoławczego. Mając na względzie powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. Wniosek kosztowy zawarty w zażaleniu nie mógł zostać uwzględniony, albowiem art. 203 i art. 204 p.p.s.a. regulujące kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego nie znajdują zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na postanowienie sądu pierwszej instancji, toteż brak jest podstawy prawnej zawarcia rozstrzygnięcia w omawianym zakresie.