I OZ 489/23

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Przybysz po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia G. O., E. L., J. P., A. I., H. Z., J. M., B. O., W. O., M. O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 sierpnia 2023 r. sygn. akt I SA/Wa 545/23 o odrzuceniu skargi G. O., E. L., J. P., A. I., H. Z., J. M., B. O., W. O., M. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 13 grudnia 2022 r. nr KOC/6742/Go/22 w przedmiocie umorzenia postępowania postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 2 sierpnia 2023 r., wydanym w sprawie o sygn. akt I SA/Wa 545/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w punkcie 1 odrzucił skargę G. O., E. L., J. P., A. I., H. Z., J. M., B. O., W. O., M. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 13 grudnia 2022 r. nr KOC/6742/Go/22 w przedmiocie umorzenia postępowania; w punkcie 2 zwrócił skarżącym solidarnie kwotę 200 złotych tytułem uiszczonego wpisu sądowego od skargi. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji stwierdził, że organ przesyłając zaskarżoną decyzję prawidłowo pouczył o terminie i sposobie jej zaskarżenia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie, w terminie trzydziestu dni, od dnia doręczenia decyzji stronie. WSA wskazał, że zaskarżona decyzja została doręczona skarżącym: J. P. i H. Z. w dniu 19 grudnia 2022 r.; A. I. i J. M. w dniu 20 grudnia 2022 r.; G. O. w dniu 21 grudnia 2022 r.; B. O. w dniu 23 grudnia 2022 r. Natomiast przesyłka skierowana do E. L. była dwukrotnie awizowana w dniach 19 grudnia 2022 r. i 27 grudnia 2022 r., a następnie w związku z jej niepodjęciem została zwrócona do nadawcy w dniu 3 stycznia 2023 r. Zastosowanie zatem znalazł art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.; powoływanej dalej jako "k.p.a."), regulujący instytucję tzw. fikcyjnego doręczenia. W konsekwencji WSA uznał, że doręczenie decyzji wyżej wymienionej nastąpiło w dniu 2 stycznia 2023 r., tj. z upływem ostatniego dnia okresu 14 dni od dnia pierwszego awizo. W oparciu o powyższe Sąd I instancji stwierdził, że trzydziestodniowy termin do złożenia skargi upłynął J. P. i H. Z. w dniu 18 stycznia 2023 r.; A. I. i J. M. w dniu 19 stycznia 2023 r.; G. O. w dniu 20 stycznia 2023 r.; B. O. w dniu 23 stycznia 2023 r. oraz E. L. w dniu 1 lutego 2023 r. Z uwagi na okoliczność, że skarżący W. O. i M. O. są następcami prawnymi D. O., wskazano że w orzecznictwie przyjmuje się, iż strona, której nie doręczono decyzji (nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym), może wnieść skargę do sądu administracyjnego w terminie przewidzianym dla stron będących adresatami decyzji (powołano się na postanowienia NSA z: 29 stycznia 1998 r., I SA 413/97; 16 października 2012 r., I OSK 2351/12; 30 lipca 2014 r., II OSK 2012/14; 15 listopada 2013 r., I OSK 2265/13; 23 listopada 2016 r., II OZ 1326/16). W praktyce oznacza to, że termin do wniesienia skargi przez osobę, której zaskarżonej decyzji nie doręczono, biegnie od dnia doręczenia decyzji ostatniej ze stron postępowania administracyjnego. Względy praktyczne przemawiają za przyjęciem ściśle określonego terminu do wniesienia środka odwoławczego, tak aby strony, które brały udział w postępowaniu jak również organ, mogły w sposób jednoznaczny ustalić, czy decyzja stała się ostateczna, a zatem określić datę, od której decyzja wywołuje określone w niej skutki (powołano się na postanowienie NSA z 7 kwietnia 2010 r., II OSK 507/10). Skoro zaskarżona decyzja została doręczona ostatniej ze stron postępowania E. L. w dniu 2 stycznia 2023 r., to termin na wniesienie skargi dla W. O. i M. O. upłynął w dniu 1 lutego 2023 r. Sąd I instancji wskazał, że w przedmiotowej sprawie skarżący wnieśli skargę w dniu 18 stycznia 2023 r. (data nadania w urzędzie pocztowym), przy czym zamiast do organu, została ona wniesiona do Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie z uwagi na wskazany na przesyłce pocztowej adres: ul. Poligonowa 3, a zatem do podmiotu niewłaściwego. Sąd Okręgowy przekazał ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 26 stycznia 2023 r. (data stempla pocztowego), a następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w dniu 8 lutego 2023 r. przekazał ją zgodnie z właściwością do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie (data prezentaty sądu na zwrotnym potwierdzeniu odbioru pisma, przy którym przekazano skargę). Sąd I instancji podkreślił, że w sytuacji, gdy skarga zostanie złożona do niewłaściwego organu, w orzecznictwie przyjmuje się, że organ ten powinien przesłać skargę właściwemu organowi administracji publicznej celem nadania dalszego biegu. O zachowaniu trzydziestodniowego terminu do wniesienia skargi decyduje data nadania skargi do właściwego organu administracji publicznej (powołano się na postanowienia NSA z: 18 maja 2011 r., sygn. akt II OSK 802/11; 9 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 2172/11; 11 czerwca 2013 r., sygn. akt II GSK 937/13; 29 lipca 2014 r., sygn. akt I OSK 16/13; 19 marca 2015 r., sygn. akt II FSK 3871/14; 6 października 2016 r., sygn. akt II OZ 1068/16; 20 czerwca 2017 r., sygn. akt II GZ 426/17). W związku z powyższym uznano, że przedmiotowa skarga wniesiona została w dniu 8 lutego 2023 r. (data prezentaty na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, karta nr 29), a zatem z uchybieniem trzydziestodniowego terminu określonego w art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: "p.p.s.a."), wobec czego podlegała odrzuceniu na mocy art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. O zwrocie wpisu od skargi orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 w zw. z art. 202 § 2 p.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli skarżący zaskarżając je w całości i wnosząc o jego uchylenie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi z uwagi na złożenie jej z uchybieniem 30-dniowego terminu, w sytuacji gdy strona prawidłowo wniosła skargę do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie na prawidłowy adres, czego dowodem jest pocztowe potwierdzenie nadania przesyłki poleconej nr [...]. Równocześnie skarżący wnieśli o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z pocztowego potwierdzenia nadania przesyłki poleconej nr [...] na fakt, że skarga została wniesiona w dniu 17 [winno być "18" – uwaga NSA] stycznia 2023 r. (data stempla pocztowego) do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie przy ul. Obozowej 57, 01-161 Warszawa. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 53 § 1 p.p.s.a. (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie albo aktu, o którym mowa w art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Trzydziestodniowy termin do złożenia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 13 grudnia 2022 r. upłynął J. P. i H. Z. w dniu 18 stycznia 2023 r.; A. I. i J. M. w dniu 19 stycznia 2023 r.; G. O. w dniu 20 stycznia 2023 r.; B. O. w dniu 23 stycznia 2023 r. oraz E. L., W. O. i M. O. w dniu 1 lutego 2023 r. Powyższe terminy na wniesienie skargi nie zostały zakwestionowane przez składających zażalenie. Jak wynika z akt sprawy, w dniu 18 stycznia 2023 r. skarżący wnieśli skargę zaadresowaną: "Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie ul. Obozowa 57, ul. Poligonowa 3". Skarga w dniu 23 stycznia 2023 r. wpłynęła do biura podawczego Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie i została przekazana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, do którego wpłynęła w dniu 30 stycznia 2023 r. Następnie zgodnie z art. 54 § 1 p.p.s.a. przekazana została Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Warszawie, gdzie wpłynęła w dniu 8 lutego 2023 r. W myśl art. 54 § 1 p.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Ustawa nie przewiduje w tym zakresie żadnych wyjątków. W przypadku złożenia przez skarżącego skargi do sądu, sąd ten powinien przesłać ją właściwemu organowi administracji publicznej celem nadania biegu. W tej sytuacji o zachowaniu trzydziestodniowego terminu do wniesienia skargi decyduje data nadania skargi przez sąd w urzędzie pocztowym na adres właściwego organu administracji publicznej (por. postanowienia NSA z: 29 sierpnia 2017 r., sygn. akt I OZ 1253/17; 6 października 2016 r., sygn. akt II OZ 1068/16; 19 marca 2015 r., sygn. akt II FSK 3871/14; 11 czerwca 2013 r., sygn. akt II GSK 937/13; 9 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 2172/11; 18 maja 2011 r., sygn. akt II OSK 802/11; 12 stycznia 2009 r., sygn. akt II OSK 1918/08; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie z art. 83 § 3 p.p.s.a., oddanie pisma w polskiej placówce pocztowej jest równoznaczne z wniesieniem go do sądu. Skarga została nadana w Urzędzie Pocztowym Warszawa 148 w dniu 18 stycznia 2023 r., co wynika zarówno z pieczęci znajdującej się na kopercie (k. 23), jak i potwierdzenia nadania przesyłki pocztowej dołączonego do zażalenia (k. 55). Tym samym skarga została nadana przed upływem terminu do jej wniesienia. Jako jej adresata wskazano właściwy organ, czyli Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, a nie Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie, któremu omyłkowo doręczono przesyłkę. Wprawdzie umieszczony na kopercie adres mógł wprowadzić w błąd organ dostarczający przesyłkę (ul. Obozowa 57, ul. Poligonowa 3), jednakże w okolicznościach sprawy adresat był łatwo identyfikowalny, gdyż w Warszawie mieści się tylko jedno Samorządowe Kolegium Odwoławcze, które ma siedzibę przy ul. Obozowej 57. Dlatego też wydanie pisma Sądowi Okręgowemu Warszawa-Praga w Warszawie, mającemu siedzibę przy ul. Poligonowej 3 zamiast Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu należało uznać nie tyle jako skierowanie przez nadawcę przesyłki do niewłaściwego organu, ile mylnego doręczenia tej przesyłki przez pocztę podmiotowi, który nie był jej adresatem. W przedmiotowym przypadku brak było podstaw faktycznych do uznania, że nie zostało spełnione kryterium określone w art. 83 § 3 p.p.s.a., tj. że skarga nie została złożona w terminie nadania jej w urzędzie pocztowym. Skarżący prawidłowo określili organ, do którego należy wnieść skargę, prawidłowo określili jego siedzibę i adres. Błąd w adresie polegający na podaniu dodatkowej nieprawidłowej nazwy ulicy w sytuacji, gdy poczta nie zwróciła przesyłki, a adresat był w sposób oczywisty identyfikowalny, nie uzasadnia uznania, że pismo to było skierowane do innego organu. Konsekwencją błędnego ustalenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skutków prawnych nadania przedmiotowej skargi w dniu 8 lutego 2023 r. było wadliwe uznanie, że została ona wniesiona po terminie, a tym samym, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotezie normy prawnej określonej w art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.