II SA/Gl 1150/23

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.), Sędziowie Asesor WSA Aneta Majowska, Sędzia WSA Krzysztof Nowak, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 21 listopada 2023 r. sprawy ze skargi P. C. (C.) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 24 maja 2023 r. nr SKO.4201.3.2023 w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. UZASADNIENIE Decyzją z dnia 6 kwietnia 2017 r., nr [...], (dalej: "decyzja z 2017 r.), Starosta [...] udzielił zezwolenia na zbieranie odpadów firmie "E." M.T. na działce o numerze ewidencyjnym [...] w miejscowości K., gmina [...], powiat [...], przy ul. [...], która udzieliła upoważnienia Spółce z o.o. "A." z siedzibą w C. P.C. (dalej: "skarżący"), jako współwłaściciel 1/8 powyższej działki, wnioskiem z dnia 27 stycznia 2022 r. zwrócił się do Ministerstwa Klimatu i Środowiska w Warszawie o stwierdzenie nieważności decyzji z 2017 r. w związku ze zmianą ustawy o odpadach oraz niektórych innych ustaw z dnia 20 lipca 2018 r. (Dz. U. z 2018 r. poz. 1592). Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie (dalej: "Kolegium"), po otrzymaniu i rozpatrzeniu wniosku skarżącego, postanowieniem z dnia 25 kwietnia 2022 r., nr SK0.4113.9.202, działając na podstawie art. 61a i art. 157 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie tekst jednolity: Dz. U z 2023 r. poz. 775 z późn. zm., w skrócie: "k.p.a."), odmówiło wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z 2017 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia zaznaczyło, że firma "E." M.T. w dniu 4 marca 2020 r. złożyła do Marszałka Województwa Śląskiego wniosek o dostosowanie decyzji z 2017 r. do treści art. 14 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o zmianie ustawy o odpadach oraz niektórych innych ustaw w związku z art. 41 ust. 3 pkt 1 lit. d) ustawy o odpadach i w tej sprawie wszczęte zostało postępowanie administracyjne (por. mail potwierdzający z dnia 4 stycznia 2022 r. i stanowisko Starostwa Powiatowego w K.). Wobec tego Kolegium zobligowane było do nieuwzględnienia wniosku skarżącego z dnia 27 stycznia 2022 r. Skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, w dniu 5 kwietnia 2023 r. złożył do Kolegium odwołanie od decyzji z 2017 r. Starosty [...]. Postanowieniem z dnia 24 maja 2023 r., nr SKO.4201.3.2023, Kolegium działając na podstawie art. 134 k.p.a., stwierdziło uchybienie 14-dniowego terminu do wniesienia odwołania i pozostawiło je bez rozpatrzenia. Wyjaśniło, że decyzja z 2017r. została doręczona skarżącemu w dniu 10 kwietnia 2017 r., czego bezpośrednim dowodem jest potwierdzenie jej odbioru. Zatem 14-dniowy termin na wniesienie odwołania upłynął w dniu 24 kwietnia 2017 r. (por. art. 129 § 2 k.p.a.). Natomiast odwołanie zostało opatrzone datą 5 kwietnia 2023 r. i w tym dniu wniesione przez pełnomocnika skarżącego, pomimo, iż w treści decyzji z 2017 r. znajdowało się prawidłowe pouczenie o prawie do wniesienia odwołania za pośrednictwem Starosty [...], w terminie 14 dni od daty jej otrzymania. Tymczasem, skarżący nie tylko złożył odwołanie po terminie, ale też nie wniósł prośby o przywrócenie terminu do jego złożenia. Nie uprawdopodobnił również okoliczności, które uniemożliwiły mu wniesienie odwołania w terminie. Dodatkowo Kolegium, po rozpatrzeniu w dniu 25 kwietnia 2022 r. wniosku skarżącego o stwierdzenie nieważności decyzji z 2017 r., w którym nie sygnalizował wadliwości doręczenia decyzji z 2017 r., wydało postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w tej sprawie. Z tego względu, koniecznym było pozostawienie odwołania bez rozpatrzenia, wobec ustalenia, że uchybił 14-dniowemu terminowi do wniesienia odwołania. W skardze na powyższe postanowienie skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 43 k.p.a., poprzez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że decyzja z 2017 r. została mu prawidłowo doręczona w dniu 10 kwietnia 2017 r. Samo potwierdzenie odbioru, zdaniem skarżącego, zostało nieczytelnie pokwitowane przez osobę nie będącą stroną postępowania i nie zostało mu przekazane, gdyż przebywał za granicą w okresie od 1 marca 2006 r. do 31 sierpnia 2019 r. Nie miał zatem wiedzy o wydaniu niekorzystnej dla niego decyzji. Dowiedział się o niej podczas aktualizacji posiadanego przez firmę zezwolenia na zbieranie odpadów. Stąd też nie z własnej winy został pozbawiony prawa do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Odnosząc się do odbioru zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego, podpisanego w dniu 24 marca 2017 r., oświadczył, że nie jest to jego podpis. W załączeniu do skargi przedłożył przetłumaczone świadectwo pracy i postanowienie o utrzymaniu w mocy postanowienia z dnia [...]r. o umorzeniu śledztwa sprawie zawiadomienia skarżącego o popełnieniu przestępstwa przez firmę składującą odpady (sygn. akt [...]), na podstawie art. 437 § 1 kodeksu postępowania karnego, zatwierdzonego przez prokuratora Prokuratury Rejonowej w C. w dniu 7 września 2022 r. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sądowa kontrola legalności zaskarżonego aktu, przeprowadzona stosownie do wskazań zawartych w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) i art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej w skrócie: "p.p.s.a."), wykazała, że odpowiada on wymogom prawa. Rozpoznanie niniejszej sprawy nastąpiło w trybie uproszczonym, z uwagi na treść art. 119 pkt 3 w związku z art. 120 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Przepis ten nie zawiera żadnych warunków wstępnych skierowania sprawy do rozpoznania w tym trybie. Przedmiotem kontroli, w oparciu o wymienione powyżej kryteria, stało się postanowienie Kolegium z dnia 24 maja 2023 r., które stwierdziło uchybienie terminu do złożenia przez skarżącego odwołania od decyzji z 2017 r. i pozostawiło to odwołanie bez rozpatrzenia. Sąd w składzie orzekającym przyjął za własne ustalenia faktyczne poczynione w toku postępowania administracyjnego, wobec czego za zbędne uznał ich ponowne przywoływanie. Równocześnie jest poza sporem, że odwołanie od decyzji z 2017 r. zostało sporządzone i doręczone dopiero w dniu 5 kwietnia 2023 r. Działając z urzędu Sąd nie stwierdził istnienia wad postępowania administracyjnego, albowiem zaprezentowane przez organy obu instancji stanowisko zasługuje na aprobatę. Problematyka związana z wnoszeniem środków odwoławczych od rozstrzygnięć podejmowanych przez organy administracji publicznej została kompleksowo uregulowana w k.p.a. Podstawą prawną wydania zaskarżonego postanowienia był przepis art. 134 k.p.a., w myśl którego organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Przesłankę wydanego w tym trybie postanowienia stanowi ustalenie, że odwołanie wniesione zostało po upływie terminu. W przypadku osób fizycznych jednym z miejsc, w których możliwe jest dokonanie doręczenia, jest mieszkanie adresata (art. 42 § 1 k.p.a.). W przypadku jego nieobecności w mieszkaniu, jak stanowi art. 43 k.p.a., pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania. Zaznaczyć trzeba, że uruchomienie procedury doręczenia zastępczego nie wymaga od strony żadnej aktywności, w szczególności udzielenia pełnomocnictwa do odbioru pism (por. wyrok NSA z 17 października 2017 r., sygn. akt II OSK 2673/16). Co istotne w rozpatrywanej sprawie, określony w art. 43 k.p.a. sposób, tzw. zastępczego doręczenia pisma opiera się na domniemaniu, że osoba wskazana na potwierdzeniu odbioru pisma jako domownik adresata i która pokwitowała odbiór pisma, przyjęła je w celu oddania go adresatowi oraz że pismo to zostało mu doręczone (por. wyrok NSA z 14 marca 2007 r. sygn. akt II GSK 315/06). Jest to zatem domniemanie prawne o charakterze wzruszalnym wyrażające założenie, że po spełnieniu wymienionych w tym przepisie przesłanek pismo dotarło do adresata (tak E. Iserzon (w:) E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, teksty, wzory i formularze, Warszawa 1970, s. 83). Adresat pisma może obalić domniemanie doręczenia mu pisma w dniu jego odbioru przez domownika, jeżeli udowodni, że mimo zastosowania zastępczej formy doręczenia pismo nie zostało mu doręczone z przyczyn od niego niezależnych. Obalenie domniemania o doręczeniu pisma rodzi prawo do przywrócenia stronie terminu do dokonania określonej czynności prawnej (por. wyrok NSA z 3 kwietnia 1996 r. sygn. akt SA/Ka 1312/95). W orzecznictwie przyjmuje się, że niestaranność domownika, który zobowiązał się do przekazania pisma adresatowi, nie powinna w sposób automatyczny zwalniać adresata z odpowiedzialności za skutki doręczenia (por. postanowienie NSA z 10 marca 2009 r. sygn. akt I OZ 174/09). W kontrolowanej sprawie, według przedstawionego przez organy obu instancji stanowiska, doręczenie skarżącemu decyzji z 2017 r. nastąpiło w trybie art. 43 k.p.a. Niesporna jest data wniesienia odwołania jednak skarżący kwestionuje prawidłowość doręczenia mu decyzji z 2017 r., bowiem jej odbiór potwierdzony został przez osobę nieuprawnioną do obioru korespondencji, jego sąsiadkę – E.B. (k. 3 skargi). Jednakże nie obalił domniemania prawidłowego doręczenia mu przesyłki w dniu jej odbioru z przyczyn od niego niezależnych. W tym miejscu należy podkreślić, że zawiadomienie skarżącego o wszczęciu postępowania w sprawie wydania zezwolenia na odbieranie odpadów na rzecz firmy "E." M.T., jako adresata decyzji z 2017 r., nastąpiło na adres C. ul. [...] m [...]. Potwierdza to własnoręczny podpis skarżącego złożony w dniu 24 marca 2017 r. (k. 5 akt administracyjnych). Analiza akt administracyjnych dokonana przez Sąd prowadzi do wniosku, że skarżący identycznie podpisuje się na: wniosku z dnia 27 stycznia 2022 r. o stwierdzenie nieważności decyzji z 2017 r., potwierdzeniu odbioru postanowienia Kolegium z dnia 25 kwietnia 2022 r., jak też pełnomocnictwie z dnia 17 marca 2023 r. Oświadczenie samego skarżącego o fałszywości jego podpisu nie zostało w jakikolwiek sposób potwierdzone. Pod tym samym adresem nastąpił również odbiór decyzji z 2017 r. przez pełnoletniego domownika, który podjął się oddania pisma skarżącemu i jest to E.B1., a nie E.B., jak wskazano w skardze. Zatem brak jest podstaw do uznania, iż doręczenie zastępcze było wadliwe. W ocenie Sądu, wszelkie roszczenia z tytułu niedoręczenia przesyłki skarżący winien kierować do osoby, która odebrała decyzję z 2017 r., natomiast samo jej doręczenie nie uzasadnia poglądu, że nie wywołało skutków prawnych. W stanie sprawy istotne jest, że przesyłka zawierająca decyzję z 2017 r., została doręczona pod właściwy adres, pod którym skarżący sam odbierał wcześniej korespondencję. Okoliczności jej doręczenia nie mają więc znaczenia dla stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Wyjaśnienie okoliczności podnoszonych przez skarżącego mogłoby mieć znaczenie w postępowaniu o przywrócenie uchybionego terminu. Skarżący jednak o przywrócenie terminu do wniesienia środka zaskarżenia, jakim jest odwołanie, nie wystąpił. Co więcej przed wniesieniem odwołania domagał się w odrębnym wniosku z dnia 27 stycznia 2022 r. stwierdzenia nieważności decyzji z 2017 r., a więc już wówczas miał wiedzę o jej wydaniu oraz znał jej treść. Odnosząc się do argumentacji zawartej w skardze i podnoszonych w niej okoliczności, należy wskazać, że nie zasługują one na uwzględnienie. Doręczenie decyzji organu pierwszej instancji nastąpiło prawidłowo i od tej daty rozpoczął się bieg terminu do wniesienia odwołania. Mając na względzie powyższe Sąd uznał, że postanowienie stanowiące przedmiot zaskarżenia jest zgodne z obowiązującym prawem, a organ administracyjny był związany bezwzględnie obowiązującymi przepisami prawa i stwierdzenia, że odwołanie wniesione zostało z uchybieniem ustawowego terminu. W tym stanie rzeczy, Sąd, działając na podstawie art. 151 w związku z art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji Powołane w treści uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl.).