II OZ 127/24

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R.P. i M. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 24 października 2023 r. sygn. akt II SA/Bd 710/23 w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu w sprawie ze sprzeciwu R. P.i M. P. od decyzji Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z dnia 28 kwietnia 2023 r., nr [...] w przedmiocie zezwolenia na realizacje inwestycji drogowej postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 24 października 2023 r. sygn. akt II SA/Bd 710/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odrzucił wniosek R.P. i M.P. o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu od decyzji Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z dnia 28 kwietnia 2023 r., nr [...] w przedmiocie zezwolenia na realizacje inwestycji drogowej. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd wskazał, że postanowieniem z 8 sierpnia 2023 r. sygn. akt II SA/Bd 710/23 odrzucił sprzeciw R. P. i M.P. od ww. decyzji Wojewody podnosząc, że sprzeciw został złożony w uchybieniem ustawowego terminu. Odpis postanowienia Sądu z 8 sierpnia 2023 r. został przesłany na podany przez pełnomocnika skarżących adres i doręczony temu pełnomocnikowi w trybie art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) w dniu 30 sierpnia 2023 r. Pismem z 6 września 2023 r. (nadanym w dniu 7 września 2023 r.) pełnomocnik skarżących wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia ww. sprzeciwu. Odrzucając przedmiotowy wniosek Sąd stwierdził, że jako przyczynę uchybienia terminu do wniesienia sprzeciwu, skarżący wskazali błędne pouczenie o trybie zaskarżenia wydanej przez Wojewodę Kujawsko-Pomorskiego decyzji z dnia 28 kwietnia 2023 r., gdzie wskazano, że stronie przysługuje skarga do sądu administracyjnego, a nie sprzeciw. Wskazana przyczyna uchybienia terminu ustała zatem w dniu uznania za doręczone postanowienia z dnia 8 sierpnia 2023 r. o dorzuceniu skargi w dniu 30 sierpnia 2023 r. Przedmiotowe postanowienie z dnia 8 sierpnia 2023 r. zostało doręczone pełnomocnikowi skarżących w dniu 30 sierpnia 2023r. w trybie "zastępczym" na podstawie art. 73 p.p.s.a. W tej sytuacji siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi upłynął skarżącym z dniem 6 września 2023 r. (który to dzień nie był sobotą ani dniem wolnym od pracy). Tymczasem – jak wynika z akt sprawy - wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu został nadany w dniu 7 września 2023 r. Oznacza to, że wniosek o przywrócenie terminu wniesiony został z uchybieniem ustawowego terminu określonego w art. 87 § 1 p.p.s.a. Tym samym, zdaniem Sądu, wniosek ten jako spóźniony podlega odrzuceniu, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 88 w zw. z art. 87 § 1 p.p.s.a. Zażaleniem R.P. i M.P. zaskarżyli powyższe postanowienie, zarzucając mu naruszenie art. 87 i 88 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że odwołujący się złożył wniosek o przywrócenie terminu z uchybieniem ustawowego terminu określonego w art. 87 p.p.s.a. w sytuacji, gdy pełnomocnik dokonał czynności w terminie 7 dni od dnia ustania przeszkody do złożenia wniosku, a wniosek nie był spóźniony. Z uwagi na powyższe w zażaleniu wniesiono o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu. Jednocześnie w zażaleniu wniesiono o przeprowadzenie dowodu z dokumentów: 1. bilingu dla numeru [...] należącego do pełnomocnika – na fakt połączenia się w dniu 05/09/2023 r. z numerem [...] należącym do WSA w Bydgoszczy na fakt ustalenia z pracownikiem sądu czy w sprawie zostało wydane jakiekolwiek orzeczenie; 2. pełnomocnictwa procesowego na fakt zlecenia w dniu 05/09/2023 r. pełnomocnikowi substytucyjnemu wglądu w akta sprawy celem ustalenia jakie orzeczenie zostało wydane w sprawie; 3. korespondencji z komunikatora internetowego na fakt zlecenia w dniu 05/09/2023 r. wykonania fotokopii akt sprawy, przyczyn zlecenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: p.p.s.a.) jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. W myśl zaś art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Natomiast spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuca na posiedzeniu niejawnym (art. 88 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie zadaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego była ocena, czy Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, że wniosek skarżących o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu nie został złożony w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, a zatem czy jako spóźniony podlegał odrzuceniu zgodnie z art. 88 p.p.s.a. Dla oceny, czy wniosek o przywrócenie terminu został złożony prawidłowo, tj. z zachowaniem terminu, konieczne jest ustalenie daty ustania przyczyny uchybienia terminu. Ustaleniu podlega zatem moment, kiedy w rzeczywistości (obiektywnie) ustała przyczyna uchybienia terminu do dokonania czynności. Oczywistym jest, że analizując tę okoliczność Sąd nie przeprowadza postępowania dowodowego z własnej inicjatywy, ale zasadniczo zobligowany jest opierać się na twierdzeniach wnioskodawcy popartych stosowanymi dowodami, a także dowodami zgromadzonymi w toku całego postępowania. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w okolicznościach przedmiotowej sprawy należy podzielić stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, zgodnie z którym za datę ustania przyczyny uchybienia terminu do wniesienia sprzeciwu uznać należało datę dowiedzenia się skarżących o uchybieniu terminowi do wniesienia sprzeciwu, tj. datę doręczenia profesjonalnemu pełnomocnikowi skarżących w trybie art. 73 p.p.s.a. odpisu postanowienia Sądu pierwszej instancji z 8 sierpnia 2023 r. sygn. akt II SA/Bd 710/23 odrzucającego sprzeciw z uwagi na wniesienie go z uchybieniem terminu, co miało miejsce dnia 30 sierpnia 2023 r. Siedmiodniowy termin do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu upływał zatem skarżącym z dniem 6 września 2023 r. a więc jego złożenie za pośrednictwem Poczty Polskiej dopiero w dniu 7 września 2023 r. nastąpiło z uchybieniem terminu, o jakim mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. Należy przy tym podkreślić, że doręczenie zastępcze pełnomocnikowi skarżących odpisu postanowienia z 8 sierpnia 2023 r. sygn. akt II SA/Bd 710/23 dokonane w trybie art. 73 p.p.s.a. stwarza domniemanie prawne oparte na założeniu, że strona mogła zapoznać się z pismem awizowanym, a jeśli tego nie uczyniła, to nastąpiło to z przyczyn leżących po jej stronie. Istotnie, mogą zaistnieć sytuacje, w których strona bez własnej winy nie będzie w stanie dowiedzieć się o przesyłce. Powodem takiego stanu rzeczy mogą być nieprawidłowości związane z doręczeniem przesyłki, takie jak wadliwe działanie doręczyciela polegające np. na nieprawidłowym zawiadomieniu adresata o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej. W innych z kolei wypadkach strona, pomimo prawidłowego doręczenia przesyłki, może być pozbawiona możliwości dowiedzenia się o tym fakcie z przyczyn przez nią niezawinionych, najczęściej z powodu nieobecności w miejscu zamieszkania powodowanej np. chorobą lub innym, niedającym się przewidzieć zdarzeniem. Oczywistym jest, że doręczenie zastępcze przewidziane w art. 73 p.p.s.a. pociąga za sobą skutki bardzo daleko idące, łącznie z możliwością pozbawienia strony drogi sądowej, dlatego też w każdym z opisanych wyżej wypadków strona ma możliwość wzruszenia domniemania, jakoby przesyłka dotarła do jej rąk w dacie przyjętej przez sąd. Domniemanie faktyczne wynikające z art. 73 p.p.s.a. może być obalone wówczas, gdy adresat pisma wykaże, że dane wynikające z dowodu doręczenia nie są zgodne z rzeczywistością. W przedmiotowej sprawie natomiast pełnomocnik skarżących w żaden skuteczny sposób nie podważył domniemania skutecznego doręczenia mu odpisu postanowienia odrzucającego sprzeciw – za wystarczające do podważenia tego domniemania nie można bowiem uznać jedynie twierdzeń o ewentualnym niewypełnieniu obowiązków przez listonosza czy urząd pocztowy. Jeżeli w ocenie pełnomocnika skarżących doręczenie mu postanowienia Sądu pierwszej instancji z 8 sierpnia 2023 r. przebiegło nieprawidłowo, miał on możliwość wszczęcia postępowania reklamacyjnego. Istotne jest bowiem, aby w przypadku niewykonania lub nienależytego wykonania usługi pocztowej reklamacja, zgodnie z art. 92 ust. 2 ustawy – Prawo pocztowe oraz § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 26 listopada 2013 r. w sprawie reklamacji usługi pocztowej (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 474) została zgłoszona w formie pisemnej lub elektronicznej, ustnej do protokołu lub innej niż wymienione poprzednio, dopuszczonej przez operatora pocztowego, która ujawnia wolę reklamującego w sposób dostateczny. Reklamację można zgłosić w każdej placówce pocztowej operatora pocztowego, który zawarł umowę o świadczenie usługi pocztowej z nadawcą. Co do zasady brak woli przeprowadzenia procedury reklamacyjnej uniemożliwia skuteczne obalenie domniemania doręczenia pisma w trybie awizowania (por. wyrok NSA z dnia 27 lutego 2024 r., sygn. akt III OSK 1726/22). Z tych wszystkich przyczyn uznać należało, że zasadnie Sąd pierwszej instancji zastosował art. 88 p.p.s.a. i odrzucił przedmiotowy wniosek z uwagi na jego wniesienie z uchybieniem terminu. W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.