III OSK 467/23

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Tamara Dziełakowska (spr.) Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku sędziego NSA Rafała Stasikowskiego o wyłączenie od orzekania w sprawie III OSK 467/23 sędziego NSA Jana Grzędy w sprawie z wniosku G. C. o zbadanie spełnienia przez sędziego NSA Rafała Stasikowskiego wymogów niezawisłości i bezstronności w sprawie ze skargi kasacyjnej Wojewody Opolskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 8 listopada 2022 r. sygn. akt II SA/Op 165/22 w sprawie ze skargi G. C. na zarządzenie zastępcze Wojewody Opolskiego z dnia (...) kwietnia 2022 r. nr (...) w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego postanawia: oddalić wniosek. UZASADNIENIE Wnioskiem z 21 lutego 2024 r. sędzia NSA Rafał Stasikowski, na podstawie art. 19 i 20 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej "p.p.s.a."), zażądał wyłączenia sędziego NSA Jana Grzędy od rozpoznania jego zażalenia wniesionego od postanowienia z 11 grudnia 2023 r., którym w trybie art. 5a i nast. ustawy z 25 lipca 2020 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492; dalej jako "p.u.s.a.") orzeczono o wyłączeniu sędziego Stasikowskiego od rozpoznawania sprawy opisanej w sentencji niniejszego postanowienia. We wniosku wskazano, że sędzia NSA Jan Grzęda - wylosowany do składu orzekającego w sprawie rozpoznania zażalenia - wyraził swój pogląd na temat sędziów powołanych na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej ustawą z 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 3), uznając, że sędziowie powołani w ten sposób a limine nie spełniają wymogu niezawisłości i bezstronności. Zdaniem wnioskodawcy, oznacza to, że sędzia NSA Jan Grzęda ujawnił swój pogląd w przedmiotowej sprawie jeszcze przed jej merytorycznym rozpoznaniem, co tym samym pozbawia go przymiotu bezstronności i niezawisłości. W oświadczeniu złożonym stosownie do art. 22 § 2 p.p.s.a. sędzia NSA Jan Grzęda wyjaśnił, że nie zachodzą wobec niego okoliczności tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość, co do jego bezstronności w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o wyłączenie sędziego NSA Jana Grzędy od rozpoznawania zażalenia nie zasługuje na uwzględnienie. Artykuł 19 p.p.s.a. umożliwia wyłączenie sędziego od rozpoznawania sprawy na wniosek strony lub na żądanie sędziego tylko w przypadku gdy "istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie". Jak przyjęto w judykaturze, przepis ten odnosi się do sytuacji, w której konkretne okoliczności danego postępowania przemawiają za uznaniem, że w rozpatrywanej sprawie możliwe jest zagrożenie bezstronności i obiektywizmu orzekania. O wyłączeniu sędziego nie może decydować subiektywne przekonanie o jego stronniczości i niesprawiedliwości, a wniosek o wyłączenie na podstawie przepisu art. 19 p.p.s.a. powinien odwoływać się do zobiektywizowanych przesłanek, tak żeby wątpliwość co do bezstronności sędziego mogła zostać uznana za mającą podstawy. Konieczność odniesienia względnych przesłanek wyłączenia sędziego do okoliczności danej sprawy sądowoadministracyjnej podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 27 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 1917/18, wskazując, że "wątpliwości co do bezstronności sędziego, w rozumieniu art. 19 p.p.s.a., muszą być każdorazowo odnoszone do konkretnego sędziego w konkretnej sprawie, natomiast inne podstawy wyłączenia sędziego z mocy prawa enumeratywnie wymienia art. 18 p.p.s.a." (zob. także postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 czerwca 2022 r., III OZ 413/22 i orzecznictwo tam wskazane). Należy podkreślić, że nie wystarcza do zastosowania wskazanego przepisu występowanie u strony podejrzenia, co do braku bezstronności sędziego, czy subiektywne przekonanie strony, co do negatywnego nastawienia sędziego do strony (szerzej zob.: wyrok NSA z 11 stycznia 2018 r. sygn. akt II OSK 538/17 oraz postanowienie NSA z 28 stycznia 2015 r. sygn. akt II OZ 40/15 – orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na www.cbois.nsa.gov.pl). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, okoliczności podniesione we wniosku nie dają jakichkolwiek podstaw do zastosowania art. 19 p.p.s.a. w stosunku do sędziego NSA Jana Grzędy. Z treści wniosku i oświadczenia nie wynika, ażeby pomiędzy sędzią - wnioskodawcą a sędzią powołanym do składu orzekającego w sprawie, zachodziła okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać wątpliwości co do bezstronności. Takiej okoliczności nie mogą natomiast stanowić poglądy sędziego na wprowadzone przez ustawodawcę rozwiązania prawne dotyczące funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Od krytyki czy aprobaty wprowadzanych rozwiązań prawnych nie zależy przecież konieczność ich stosowania przez sędziego w danej sprawie, co jest oczywiste, podobnie jak rzeczą naturalną jest określony stosunek sędziego do zmian ustawodawczych zwłaszcza tych, które dotyczą funkcjonowania sądownictwa. Wnioskodawca nie dostrzega, że wynik postępowania uregulowanego w przepisach art. 5a i nast. Prawa o ustroju sądów administracyjnych nie zależy od indywidualnych poglądów sędziów na temat statusu sędziów powołanych przy udziale KRS ukształtowanej przepisami ustawy z 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, lecz od przesłanek szczegółowo określonych w ustawie tj. "okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania po powołaniu (...), jeżeli w okolicznościach danej sprawy może to doprowadzić do naruszenia standardu niezawisłości lub bezstronności, mającego wpływ na wynik sprawy z uwzględnieniem okoliczności dotyczących uprawnionego oraz charakteru sprawy". Indywidualne poglądy sędziów na temat przepisów regulujących wymiar sprawiedliwości wyrażane w środowisku sędziowskim, w tym na temat statusu sędziów, pozostają bez jakiegokolwiek związku ze stosowaniem procedury wyłączenia sędziego w oparciu o przesłanki zawarte w art. 5a p.u.s.a. Z tych względów i na podstawie art. 22 § 1 i § 2 w zw. z art. 19 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a orzeczono jak w sentencji.