II SA/Op 274/23

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Judecki po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi N. P. i A. P. na uchwałę Rady Gminy Turawa z dnia 7 grudnia 2012 r., Nr XX/125/2012 w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego postanawia 1) odrzucić skargę, 2) zwrócić skarżącym kwotę 300 (trzysta) złotych uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi. UZASADNIENIE N. P. i A. P. wnieśli osobiście w dniu 17 lipca 2023 r. bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na uchwałę Rady Gminy Turawa z 7 grudnia 2012 r., nr XX/125/2012 w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Skarga początkowo została zarejestrowana w tut. Sądzie pod nr II DK/Op 25/23 i nadana w dniu 24 lipca 2023 r., przesyłką poleconą, do organu, celem nadesłania akt administracyjnych i udzielenia odpowiedzi na skargę (por. dowód nadania przesyłki poleconej w aktach II DK/Op 25/23). W dniu 24 sierpnia 2023 r. Wójt Gminy Turawa, działając przez pełnomocnika adwokata P. P., złożył odpowiedź na skargę i wniósł o jej odrzucenie lub ewentualnie oddalenie. Wniosek o odrzucenie skargi pełnomocnik organu uzasadnił tym, że skarżący nie wyczerpali procedury związanej z wezwaniem Rady Gminy w Turawie do usunięcia naruszenia prawa, a zatem nie wyczerpali warunku wniesienia skargi do Sądu. Na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 25 sierpnia 2023 r. skarżący zostali wezwani do wykazania w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi, że przed jej wniesieniem wyczerpali tryb z art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym i w tym celu nadesłanie wystosowanego do organu w tym trybie wezwania do usunięcia naruszenia prawa wywołanego zaskarżoną uchwałą wraz z potwierdzeniem daty jego wniesienia. Odpowiadając na wezwanie skarżący przy piśmie procesowym z dnia 4 września 2023 r., przedłożyli wezwanie do usunięcia naruszenia prawa zawarte w piśmie procesowym datowanym na dzień 13 lipca 2023 r. Na zarządzenie Sędziego z dnia 9 listopada 2023 r., przesłano organowi pismo procesowe skarżących z dnia 4 września 2023 r. i wezwano do wyjaśnienia, w terminie 7 dni, czy wpłynęło do organu pismo skarżących stanowiące wezwanie do usunięcia naruszenia prawa z dnia 13 lipca 2023 r., a jeżeli tak to, w jakiej dacie oraz czy została udzielona odpowiedź na to wezwanie i w takim przypadku przesłanie do Sądu tej odpowiedzi. Pismem procesowym z dnia 20 listopada 2023 r. organ wyjaśnił, że pismo datowane na dzień 13 lipca 2023 r., zatytułowane "wezwanie do usunięcia naruszenia prawa" skarżący złożyli do organu w dniu 4 września 2023 r. Organ wyjaśnił, że Rada Gminy Turawa uchwałą z dnia 28 września 2023 r. odmówiła uwzględnienia wniosku skarżących, o czym zostali oni poinformowani pismem z dnia 25 października doręczonym w dniu 27 października 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2023 r. poz. 40, z późn. zm.), każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętym przez organy gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego. W tym miejscu należy zauważyć, że art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym oraz art. 52 i 53 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, z późn. zm. - dalej zwanej: "p.p.s.a.") zostały zmienione z dniem 1 czerwca 2017 r. W tym bowiem dniu weszła w życie ich nowelizacja wprowadzona ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 935). W niniejszej sprawie będą miały zastosowanie przepisy w brzmieniu sprzed zmiany z 1 czerwca 2017 r., gdyż zgodnie z art. 17 ust. 2 tej ustawy przepisy art. 52 i art. 53 ustawy zmienianej w art. 9 (tj. p.p.s.a.), w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, oraz przepisy ustaw zmienianych w art. 2 (co dotyczy art. 101 ustawy o samorządzie gminnym), art. 6, art. 7 i art. 11, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, stosuje się do aktów i czynności organów administracji publicznej dokonanych po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy. Przedmiotem skargi jest tymczasem uchwała z dnia 7 grudnia 2012 r., a więc akt prawny podjęty przed zmianą przepisów z dniem 1 czerwca 2017 r. W konsekwencji, zastosowanie znajduje przepis art. 101 ustawy o samorządzie gminnym w brzmieniu, wymagającym – przed wniesieniem skargi do sądu – wezwania organu do usunięcie naruszenia prawa. Zgodnie bowiem z art. 52 i 53 p.p.s.a. w odpowiednim brzmieniu skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie (...). Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. Jeżeli natomiast ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu – do usunięcia naruszenia prawa. Z kolei, zgodnie z art. 53 § 2 p.p.s.a. w takim przypadku, skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa. Powyższe oznacza, że warunkiem wniesienia skargi na uchwałę organu stanowiącego gminy jest uprzednie jego wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. W tym miejscu wyjaśnienia wymagają zatem dwie kwestie: w jakie dacie skarga została wniesiona i w jakiej dacie wezwano organ do usunięcia naruszenia prawa. Zestawienie tych dat pozwoli ocenić dopuszczalność skargi. Z art. 54 § 1 p.p.s.a. wynika, że skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Przepis ten nie określa momentu, w którym skarga zostaje skutecznie wniesiona. Jednak nie jest nim okoliczność bezpośredniego wpłynięcia skargi do tut. Sądu w dniu 17 lipca 2023 r., gdyż p.p.s.a. z chwilą gdy "strona wniosła skargę wprost do sądu" łączy inne skutki określone w art. 53 § 4 p.p.s.a. dotyczące zachowania terminu. W ocenie Sądu data wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego wynika z art. 83 § 3, w zw. z art. 54 § 1 p.p.s.a. Łączyć ją należy z dniem doręczenia skargi właściwemu organowi, ewentualnie jej nadania w polskiej placówce pocztowej na adres właściwego organu, którego działania lub bezczynności skarga dotyczy. Użyty w art. 83 § 3 p.p.s.a. zwrot "oddanie pisma (...) jest równoznaczne z wniesieniem go do sądu" oznacza, że wnosząc w ten sposób skargę do sądu strona skarżąca uzyskuje pewność co do daty wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego z wszelkimi konsekwencjami z tym związanymi (podobnie NSA: w wyroku z dnia 19 lutego 2021 r., II OSK 2346/20, LEX nr 3280175; w postanowieniu z 17 lutego 2016 r., I GZ 63/16, Lex nr 2035886, publik. CBOSA). Skarżący złożyli skargę wadliwie, bo osobiście i bezpośrednio do tut. Sądu. Skarżący byli zobowiązani wnieść skargę za pośrednictwem organu którego bezczynność i przewlekłość jest jej przedmiotem. Wadliwe złożenie skargi bezpośrednio do Sądu nie spowodowało zatem skutku jej wniesienia w dniu 17 lipca 2023 r. Przepisy p.p.s.a. nie regulują konsekwencji sytuacji, w której skargę na uchwałę wniesiono bezpośrednio do sądu administracyjnego (lub do organu niewłaściwego). Tym samym należy przyjąć, że decyduje w takim przypadku, na podstawie art. 83 § 3 w zw. z art. 54 § 1 p.p.s.a., data nadania skargi przez Sąd (lub przez organ niewłaściwy) na adres właściwego organu. Oznacza to, że za dzień wniesienia skargi uznać więc należy dzień 24 lipca 2023 r., czyli w dzień w którym Sąd nadał skargę stron przesyłką pocztową, razem z załącznikami, opisem skargi i informacją Sądu (sygn. akt II DK/Op 25/23), na adres organu stanowiącego Gminy Turawa. W okolicznościach niniejszej sprawy skarżący nie wezwali organu do usunięcia naruszenia prawa przed wniesieniem skargi. Uczynili to dopiero w dniu 4 września 2023 r., w reakcji na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II tut. Sądu z dnia 25 sierpnia 2023 r., a więc już po wniesieniu skargi, które w ich wypadku miało miejsce w dniu 24 lipca 2023 r. Oznacza to, że ich skarga, jako wniesiona przedwcześnie – gdyż bez uprzedniego wezwania na piśmie do usunięcia naruszeń prawa, gdy ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi - jest niedopuszczalna. W konsekwencji, skarga podlega odrzuceniu, gdyż z innych przyczyn jej wniesienie jest niedopuszczalne (por. Dauter Bogusław, Kabat Andrzej, Niezgódka-Medek Małgorzata, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz do art. 58, teza nr 10, Lex/el. 2019). W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., postanowił jak w punkcie 1 postanowienia. O zwrocie wpisu na rzecz skarżących Sąd orzekł w punkcie 2 postanowienia na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., jako że skarga została odrzucona przed rozpoczęciem rozprawy.