III FZ 575/23

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jan Rudowski po rozpoznaniu 29 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia W. N. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 2 października 2023 r. sygn. akt I SA/Gd 1305/22 w przedmiocie przymusowego ściągnięcia w trybie egzekucji administracyjnej opłaty kancelaryjnej w sprawie ze skargi W. N. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 19 września 2022 r. nr 2201-IEE.711.91.198.2022.2.EW w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną postanawia oddalić zażalenie. NSA/post.1 - postanowienie "ogólne" UZASADNIENIE 1. Zarządzeniem z 2 października 2023 r., I SA/Gd 1305/22 Przewodniczący Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku zarządził ściągnięcie w postępowaniu egzekucyjnym od W. N. (dalej: "skarżący", "strona") kwoty 100 zł tytułem nieuiszczonej opłaty kancelaryjnej, w sprawie ze skargi strony na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z 19 września 2022 r. w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną. Jako podstawę zarządzenia wskazano art. 234 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., dalej "p.p.s.a."). 2. Jak wynika z akt sprawy, pismem z 5 kwietnia 2023 r., skarżący złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 15 marca 2023 r. I SA/Gd 1305/22. Zarządzeniem z 7 kwietnia 2023 r. wezwano stronę do uiszczenia wpisu od wskazanego wcześniej wniosku, w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem ściągnięcia. Wezwanie to zostało doręczone stronie 24 kwietnia 2023 r. W sprawie został złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Po jego rozpoznaniu i uprawomocnieniu się zarządzenia z 7 kwietnia 2023 r., stronę ponownie, pismem z 8 sierpnia 2023 r., wezwano do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w wysokości 100 zł za odpis orzeczenia z uzasadnieniem. W wezwaniu tym wskazano, że jeżeli powyższa opłata nie zostanie uiszczona w terminie 30 dni od dnia doręczenia wezwania, Przewodniczący w drodze zaskarżalnego zarządzenia, zarządzi jej ściągnięcie od strony, która złożyła wniosek na podstawie art. 234 § 2 i 4 p.p.s.a. Z akt sprawy wynika, że w okresie od 7 kwietnia 2023 r. do 28 września 2023 r. skarżący nie uiścił wskazanej wcześniej opłaty, co skutkowało wydaniem zaskarżonego zarządzenia. 3. Skarżący pismem z 23 października 2023 r. wniósł zażalenie na wskazane wcześniej zarządzenie z 2 października 2023 r. W jego uzasadnieniu wskazał, że opłatę kancelaryjną od wniosku o uzasadnienie orzeczenia uiścił 3 października 2023 r. Zwłoka i przekroczenie wyznaczonego terminu wynikła ze zwykłego gapiostwa i nadmiernego obciążenia problemami życiowymi. Dodatkowe obciążenie kosztami egzekucyjnymi pogorszy i tak już złą sytuację materialną strony. 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 234 § 2 p.p.s.a., opłatę kancelaryjną za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, doręczonego na skutek żądania zgłoszonego w terminie siedmiodniowym od ogłoszenia orzeczenia, pobiera się przy zgłoszeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia i jego doręczenie. Jeżeli opłata nie została uiszczona, przewodniczący zarządza ściągnięcie jej od strony, która złożyła wniosek, po uprzednim wezwaniu strony do jej uiszczenia. Przepisów art. 220 nie stosuje się. W przepisie tym wprowadzono odstępstwo od zasady niepodejmowania przez sąd żadnych działań przed uiszczeniem należnej opłaty (art. 220 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a.), zakazując stosowania wobec stron, które nie uiściły opłaty, konsekwencji w postaci pozostawienia wniosku bez rozpoznania (art. 220 § 1 zdanie trzecie). Przyjęte rozwiązanie jest wyrazem ochrony prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) w postaci uruchomienia postępowania ze skargi kasacyjnej (zob. postanowienie NSA z 13 stycznia 2015 r., II GZ 766/14, LEX nr 1624421). Nieotrzymanie orzeczenia wraz z uzasadnieniem pozbawia bowiem stronę prawa do wniesienia takiej skargi (art. 177 § 1 p.p.s.a.; zob. również postanowienie NSA z 7 lipca 2004 r., GZ 25/04, ONSAiWSA 2005/1, poz. 12). Nieuiszczenie opłaty kancelaryjnej w wypadku, o którym mowa w art. 234 § 2 p.p.s.a., przed doręczeniem odpisu orzeczenia z uzasadnieniem, skutkuje podjęciem przez przewodniczącego lub referendarza sądowego zarządzenia o ściągnięciu opłaty od strony. Jedyną przesłanką wydania takiego zarządzenia jest nieopłacenie wniosku o doręczenie odpisu orzeczenia wraz z uzasadnieniem (postanowienie NSA z 23 września 2008 r., I OZ 685/08, LEX nr 493798). Sposób sformułowania zdania drugiego w art. 234 § 2 p.p.s.a. nie pozostawia przewodniczącemu (referendarzowi sądowemu) swobody w zakresie orzekania o ściągnięciu nieuiszczonej opłaty kancelaryjnej (zob. postanowienia NSA: z 21 maja 2009 r., II OZ 427/09, LEX nr 564216; 7 października 2011 r., II OZ 885/11, LEX nr 966299). Takie działanie stanowi jego obowiązek, a jego niepodjęcie stanowi naruszenie dyscypliny finansów publicznych (zob. art. 5 ust. 1 pkt 2 u.o.n.d.) (tak. M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021, art. 234). W rozpoznawanej sprawie, prawidłowo wezwano skarżącego do uiszczenia opłaty skarbowej w kwocie 100 złotych, pod rygorem jej ściągnięcia. Skarżący obydwa wezwania odebrał. Były one sformułowane w sposób jasny i precyzyjny. Pomimo jednak zakreślonego terminu strona opłaty tej nie uiściła, co zasadnie skutkowało wydaniem zarządzenia o jej przymusowym ściągnięciu. Jak wynika z przywołanego wcześniej stanowiska doktryny i orzecznictwa Przewodniczący nie miał swobody w orzeczeniu przymusowej egzekucji w przypadku braku uiszczenia opłaty od wniosku o uzasadnienie, był to jego obowiązek. Mając na uwadze powyższe, argumentacja skarżącego zawarta w zażalenia nie pozwoliła na jego uwzględnienie, a Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.