III SA/Gl 429/23

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer, Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Protokolant Referent Magdalena Janik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2023 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 27 marca 2023 r. nr SKO.OG-COVID/41.12/4/2023/5178 w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: organ odwoławczy, SKO), zaskarżoną decyzją z 27 marca 2023 r., nr SKO.OG-COVID/41.12/4/2023/5178, po rozpatrzeniu odwołania K. K. przedsiębiorcy działającego pod firmą "[...]" z/s w S. (dalej: strona, skarżąca) od decyzji Prezydenta Miasta S. (dalej: organ pierwszej instancji) z 12 stycznia 2023 r., nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia w całości należności pobranego dofinansowania w wysokości 13 373,28 zł wraz z odsetkami , utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. Skarżący przedsiębiorca w dniu 2 lutego 2021 r., w Powiatowym Urzędzie Pracy w S., złożył wniosek o udzielenie dofinansowania części kosztów wynagrodzeń pracowników oraz należnych od tych wynagrodzeń składek na ubezpieczenia społeczne w przypadku spadku obrotów gospodarczych w następstwie wystąpienia COVID-19. Wniosek został rozpatrzony pozytywnie, w wyniku czego otrzymał dofinansowanie w łącznej kwocie 13 373,28 zł. Pismem z dnia 6 lipca 2022 r. organu, skarżący został wezwany do zwrotu przyznanego dofinansowania, bowiem w wyniku kontroli dokumentacji ustalono, że na dzień 30 września 2019 r. ma zaległość w ZUS w kwocie 46 150, 89 zł. W odpowiedzi na ww. pismo, skarżący pismem z 16 sierpnia 2022 r. wniósł o umorzenie w całości należności z tytułu zwrotu dofinansowania. Wyjaśnił, że zaległość w ZUS nie jest związana z jednoosobową działalnością na którą otrzymał dofinansowanie i wykorzystał zgodnie z przeznaczeniem lecz ma związek ze Spółką E. S.p. z o.o., której był jednoosobowym wspólnikiem, a ponadto zaległość została objęta porozumieniem/ układem z ZUS. Ponadto wniosek uzasadniał trudną sytuacją finansową swojej firmy. Wojewoda [...] pismem z 4 stycznia 2023 r. negatywnie zaopiniował udzielenie skarżącemu pomocy de minimis ulgi poprzez umorzenie całości przedmiotowej należności wraz z odsetkami. Decyzją Prezydenta Miasta S. z 12 stycznia 2023 r., odmówiono skarżącemu umorzenia całości nienależnie pobranego dofinansowania w wysokości 13 373,28 zł. Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego od tej decyzji, zaskarżoną decyzją z 27 marca 2023 r. SKO jako organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną. Organ odwoławczy przytoczył regulacje zawarte w art. 15zzb ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem C0ViD-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych ( t.j. Dz.U. z 2021, poz. 2095 ze zm., dalej: ustawa covidowa) dotyczące zasad i warunków przyznania pomocy, a także przypadków, w których przedsiębiorca ma obowiązek zwrotu dofinansowania. Ponadto wskazał na przepisy art. 55, art. 56 i art. 57 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 305 ze zm., dalej: u.f.p.) stanowiące o możliwości umarzania, odraczania i rozkładania na raty należności w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem dłużnika lub interesem publicznym. SKO stwierdziło, że w stanie faktycznym sprawy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne było prawidłowe, bowiem strona nadal prowadzi czynną działalność gospodarczą, a obecny i z lat wcześniejszych bilans finansowy tej działalności jej dodatni, a tym samym spłata zobowiązania (w tym np. w ratach) nie będzie miała bezpośrednio wpływu na możliwości egzystencji i ewentualnych osób będących na jej utrzymaniu. W sytuacji ewentualnych ograniczeń finansowych strony obecnie lub w przyszłości ma ona możliwość ubiegania się o rozłożenie spłaty istniejącego zobowiązania finansowego na raty. Ponadto Kolegium Odwoławcze wskazało, że niewątpliwie strona ubiegając się o dofinansowanie o którym mowa w art. 15zzb ustawy covidowej miała zaległości wobec ZUS, w związku z prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą, natomiast okoliczność, że te zobowiązania wynikały z działalności w innej formie organizacyjnej niż obecnie prowadzona nie ma dla sprawy znaczenia. Zobowiązanie z jednej, czy drugiej formy organizacyjnej działalności gospodarczej dotyczyły wprost obecnej strony. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skarżący zarzucił, że nie zgadza się z treścią decyzji, bowiem jego zadłużenie wobec ZUS nie jest związane wprost z prowadzeniem firmy objętej pomocą, a dotyczyło okresu gdy był wspólnikiem jednoosobowej Spółki z o.o. ("E." Sp. z o.o. w S.) i nie odprowadzał stosownych składek ubezpieczeniowych z uwagi na brak odpowiedniej informacji od swojej księgowości. Skarżący podniósł, że jego zadłużenie wobec ZUS objęte zostało umową o rozłożeniu spłaty z tytułu składek na raty oraz odroczeniu terminu ich płatności. Zdaniem skarżącego Kolegium Odwoławcze błędnie przyjęło, że jest on w stanie bez uszczerbku "dla płynności" na zrealizowanie wydatku w kwocie ponad 13 tysięcy złotych. Ponadto organ nie wziął pod uwagę, że skarżący wywiązał się całkowicie z warunków otrzymanego dofinansowania tj. utrzymał zatrudnienie, wypłacał terminowo wynagrodzenie i odprowadzał należne składki od wynagrodzenia pracowniczego w okresie pandemii. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej p.p.s.a.) wynika, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną. Przeprowadzone wedle powyższych kryteriów badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że można organom orzekającym w przedmiotowej sprawie skutecznie zarzucić, iż przy rozpatrywaniu sprawy naruszyły obowiązujące przepisy prawa i to w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Wniosek skarżącego o umorzenie kwoty 13 376,28 zł, którą otrzymał jako dofinansowanie w ramach prowadzonej jednoosobowo działalności gospodarczej, na podstawie art. 15zzb ustawy covidowej, został złożony w następstwie wezwania go przez organ do jej zwrotu jako dofinansowania nienależnie pobranego. W piśmie wzywającym do zapłaty, wskazano jako podstawę prawną art. 15 zzb pkt 14 i 15 ustawy covidowej. Organ wskazał, że w złożonym wniosku o dofinansowanie z 2 lutego 2021 r. skarżący oświadczył, że nie zalega w opłacaniu składek ZUS na koniec III kwartału 2019 r., co było warunkiem dofinansowania. Tymczasem w wyniku kontroli ustalono, że na dzień 30 września 2019 r. zaległość skarżącego w ZUS wynosiła 46 150,89 zł. Organ odwoławczy za nieistotną dla rozstrzygnięcia sprawy uznał podnoszoną przez skarżącego okoliczność, że zaległość w ZUS nie dotyczyła firmy na którą otrzymał jako przedsiębiorca dofinansowanie lecz była następstwem działalności Spółki z o.o. w której był wspólnikiem i objęta została ratalną spłatą na podstawie zawartej umowy. W ocenie Sądu orzekającego w sprawie, właśnie ta okoliczność zupełnie pominięta przez organy w sprawie powinna zostać należycie wyjaśniona, jako mająca zasadnicze znaczenie w sprawie. Organ weźmie pod uwagę, że wniosek o dofinansowanie składa przedsiębiorca w rozumieniu art. 4 ust. 1 lub 2 ustawy z 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców. Z treści wniosku wynika wprost, że skarżący złożył wniosek jako osoba fizyczna w ramach jedoosobowo prowadzonej działalności gospodarczej. Oświadczenia i dane zawarte we wniosku dotyczyły skarżącego jako wyraźnie określonego przedsiębiorcy, a nie oświadczeń i danych dotyczących innych podmiotów gospodarczych, w tym posiadających osobowość prawną spółek prawa handlowego posiadających wpis w KRS. Pismo organu wzywające skarżącego do zwrotu dofinansowania z 6 lipca 2022 r., nie zawierało żadnego pouczenia, co do możliwości jego zaskarżenia, zatem organ przed przystąpieniem do rozpatrzenia sprawy, powinien rozważyć wszystkie zarzuty skarżącego podniesione w jego pisemnej odpowiedzi z 16 sierpnia 2022 r., w pierwszej kolejności te odnoszące się do zasadności wezwania, które skarżący od początku kwestionował. Zastosowanie odpowiednich przepisów prawa materialnego poprzedza ustalenie, a nie pomijanie okoliczności faktycznych sprawy. Tymczasem w ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie stanowisko organu w zakresie ustalenia i oceny stanu faktycznego sprawy budzi poważne wątpliwości. Należy podkreślić, że głównym celem przyznawania dofinansowania przyznawanego na podstawie art. 15zzb ustawy covidowej była pomoc na pokrycie części kosztów wynagrodzeń pracowników oraz należnych składek ZUS ze względu na spadek obrotów gospodarczych w następstwie wystąpienia pandemii. Ustawodawca w sposób bardzo ścisły określił zasady i warunki przyznawania dofinansowania. Organy rozpatrujące wnioski o udzielenie dofinansowania muszą kierować się kryteriami określonymi wyłącznie w ustawie covidowej. Nie mogą brać pod uwagę żadnych innych okoliczności poza wskazanymi w ustawie, jak również dokonywać nadinterpretacji ustawowych regulacji. Organ wyjaśni zatem jednoznacznie czy skarżący jako wskazany wyraźnie przedsiębiorca we wniosku o pomoc publiczną miał zaległości publicznoprawne wobec ZUS na koniec trzeciego kwartału 2019 r. i w tym kontekście celowość prowadzenia postępowania zainicjowanego wezwaniem do zapłaty. Zgodnie z ogólną zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego wyrażoną w art. 15 k.p.a. organ odwoławczy w wyniku wniesionego odwołania zobowiązany jest do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia merytorycznie sprawy. Organ odwoławczy jest tak samo jak organ pierwszej instancji stosownie do treści art. 140 k.p.a. związany jest zasadami określonymi w art. 6, art. 7, art. 7a, art. 9, art. 10 i 11 k.p.a. i ma obowiązek rozpoznać wszystkie zarzuty strony oraz ustosunkować się do nich w uzasadnieniu swej decyzji zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 107 § 3 k.p.a. Organ administracji, który nie ustosunkowuje się do twierdzeń uważanych przez strony za istotne dla sposobu załatwienia sprawy, uchybia ponadto obowiązkom wynikającym z art. 8 i 11 k.p.a. W rozpatrywanej sprawie Sąd stwierdza, że organ nie odniósł się do zarzutów i argumentacji skarżącego. Ponownie rozpoznając sprawę organ wyjaśni wyżej wskazane wątpliwości, po czym dokona właściwej subsumcji oraz przedstawi swoje stanowisko z uzasadnieniem odpowiadającym wymogom art. 107 § 3 k.p.a. W tym stanie rzeczy, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ppkt lit. a) i c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.