II GZ 134/23

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca Sędzia NSA Małgorzata Rysz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej przy udziale prokuratora Prokuratury Okręgowej w Toruniu delegowanego do Prokuratury Krajowej Przemysława Słupińskiego wniosku P. G. o zbadanie spełnienia wymogów niezawisłości i bezstronności przez Sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego Marcina Kamińskiego, w sprawie zażalenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 lutego 2023 r. sygn. akt VI SA/Wa 8158/22 w zakresie wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia w części dotyczącej P. G. w sprawie ze skargi P. G. na postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w części dotyczącej P. G. z dnia 17 września 2022 r. nr 1130.81.2022 w przedmiocie wyznaczenia do orzekania w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej Sądu Najwyższego postanawia: odrzucić wniosek. UZASADNIENIE Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej postanowieniem nr 1130.81.2022 z 17 września 2022 r. wyznaczył 11 sędziów Sądu Najwyższego – w tym P. G. (dalej zwanego "skarżącym") – do orzekania w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej Sądu Najwyższego (M.P. poz. 924). Na powyższe postanowienie skarżący wniósł skargę z 17 października 2022 r., w zakresie w jakim postanowienie to jego dotyczy. Ponadto, skarżący 2 listopada 2022 r. złożył wniosek o wstrzymanie wykonania ww. zaskarżonego postanowienia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dotyczącej go części. Postanowieniem z 23 lutego 2023 r., sygn. akt VI SA/Wa 8158/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej zwany także "WSA") wstrzymał wykonanie zaskarżonego postanowienia Prezydenta RP zgodnie z wnioskiem skarżącego. W dniu 3 marca 2023 r. pełnomocnik organu wniósł zażalenie na ww. postanowienie WSA z 23 lutego 2023 r. Zarządzeniem z 20 kwietnia 2023 r. Przewodnicząca Wydziału II Izby Gospodarczej Naczelnego Sądu Administracyjnego wyznaczyła termin posiedzenia niejawnego w sprawie zażalenia Prezydenta RP na ww. postanowienie WSA na 16 maja 2023 r., w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Marcin Kamiński. Zarządzeniem z 8 maja 2023 r., w związku z wnioskiem skarżącego z 5 maja 2023 r. o udostępnienie akt sprawy, Przewodnicząca Wydziału II Izby Gospodarczej Naczelnego Sądu Administracyjnego wyznaczyła termin udostępnienia akt na 9 maja 2023 r. W dniu 10 maja 2023 r. skarżący wystąpił z wnioskiem do Naczelnego Sądu Administracyjnego o wyłączenie Sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego Marcina Kamińskiego wyznaczonego do składu orzekającego w sprawie zażalenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 23 lutego 2023 r., sygn. akt VI SA/Wa 8158/22, w zakresie wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia w części dotyczącej skarżącego. Zarządzeniem z 13 września 2023 r. Przewodnicząca Wydziału II Izby Gospodarczej Naczelnego Sądu Administracyjnego skierowała sprawę na posiedzenie niejawne 9 października 2023 r. Postanowieniem z 9 października 2023 r., sygn. akt II GZ 134/23, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wniosek skarżącego o wyłączenie Sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego Marcina Kamińskiego. Odpis postanowienia NSA z 9 października 2023 r. doręczono skarżącemu 26 października 2023 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru – k. 374 akt sądowych). W dniu 31 października 2023 r. skarżący wystąpił z wnioskiem do Naczelnego Sądu Administracyjnego o zbadanie spełnienia wymogów niezawisłości i bezstronności przez Sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego Marcina Kamińskiego wyznaczonego do składu orzekającego w sprawie zażalenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 23 lutego 2023 r., sygn. akt VI SA/Wa 8158/22, w zakresie wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia w części dotyczącej skarżącego, w sprawie ze skargi skarżącego na postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w części dotyczącej skarżącego z 17 września 2022 r., nr 1130.81.2022, w przedmiocie wyznaczenia do orzekania w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej Sądu Najwyższego. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że w sprawie wystąpiły przesłanki z art. 5a ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 137; dalej zwanej "p.u.s.a."). Zdaniem skarżącego, okoliczności towarzyszące powołaniu Sędziego i jego postępowanie po powołaniu powodują, że Sędzia Marcin Kamiński nie spełnia wymogów niezawisłości i bezstronności, co – przy uwzględnieniu okoliczności dotyczących uprawnionego P. G. oraz charakteru niniejszej sprawy – może doprowadzić do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności mającego wpływ na wynik tej sprawy. Uzasadniając dopuszczalność wniosku skarżący wskazał, że w postanowieniu z 9 października 2023 r. oddalającym wniosek o wyłączenie sędziego Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że także w postępowaniu zażaleniowym ma pełne zastosowanie uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 kwietnia 2023 r., sygnatura akt I FPS 3/22, zgodnie z którą okoliczności, o których mowa w art. 5a § 1 p.u.s.a., tj. spełnienie przez sędziego sądu administracyjnego wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowaniu po powołaniu, nie podlegają badaniu w ramach rozpoznawania wniosku o wyłączenie sędziego zgodnie z art. 19 p.p.s.a. Nie sposób natomiast uznać – mając na względzie, że rozwiązania wprowadzające do ustaw regulujących ustrój sądownictwa tzw. test niezawisłości i bezstronności sędziego mają na celu zapewnienie uczestnikom postępowania sądowego "gwarancji procesowych, że nie występują jakiekolwiek wątpliwości odnośnie bezstronności i niezawisłości sędziego orzekającego w sprawie" (druk Sejmu IX Kadencji nr 2011), co wiąże się z dokonywaną w judykaturze TSUE i ETPCz oceną legalności powołań sędziowskich przy udziale Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej ustawą z 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw – aby kwestia spełnienia tych wymagań przez sędziego powołanego do rozpoznania zażalenia nie mogła być zbadana w ogóle. W razie, gdyby NSA rozstrzygający o dopuszczalności niniejszego wniosku nie podzielił powyższej argumentacji, konieczne będzie, zdaniem skarżącego, zwrócenie się do TSUE z pytaniami prejudycjalnymi przedstawionymi w petitum zażalenia. Jednocześnie wskazał, że do dnia sporządzenia zażalenia nie doręczono zawiadomienia o składzie rozpoznającym sprawę. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 5a § 3 p.u.s.a., uprawnionym do złożenia wniosku o zbadanie spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego lub sędziego delegowanego do pełnienia obowiązków sędziego w sądzie administracyjnym wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania po powołaniu, jest skarżący oraz uczestnik postępowania na prawach strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym w sprawach, o których mowa w § 2, a w postępowaniu dyscyplinarnym – obwiniony. Stosownie do § 2 wniosek o stwierdzenie przesłanek, o których mowa w § 1, może być złożony wobec sędziego sądu administracyjnego lub sędziego delegowanego do pełnienia obowiązków sędziego w sądzie administracyjnym wyznaczonego do składu rozpoznającego sprawę co do istoty lub skargę kasacyjną. Stosownie do art. 5a § 6 p.u.s.a., wniosek niespełniający wymagań, o których mowa w § 5, podlega odrzuceniu bez wezwania do usunięcia braków formalnych. Odrzuceniu podlega również wniosek złożony po upływie terminu albo z innych przyczyn niedopuszczalny. W rozpoznawanej sprawie skarżący wniósł o wyłączenie (na podstawie art. 19 p.p.s.a. w zw. z art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka) sędziego wyznaczonego do rozpoznania zażalenia na postanowienie WSA w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia Prezydenta RP, a więc wniosek ten został złożony nie w postępowaniu głównym, lecz incydentalnym. Postanowieniem z 9 października 2023 r. NSA oddalił wniosek, który zbadał jedynie w zakresie, w jakim nie odnosi się do okoliczności towarzyszących powołaniu i postępowania po powołaniu sędziego. Uznał, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające wyłączenie sędziego, o których mowa w art. 19 p.p.s.a. Ponadto wskazał, że w zakresie – w jakim argumentacja zawarta we wniosku odnosi się do okoliczności i trybu powołania na stanowisko sędziego NSA, nie uwzględnia treści uchwały składu 7 sędziów NSA z 3 kwietnia 2023 r., sygn. akt I FPS 3/22, którą, zgodnie z art. 269 § 1 p.p.s.a., wszystkie składy orzekające sądów administracyjnych, co do zasady, są związane. W tym miejscu przypomnieć należy, że treść uchwały brzmi następująco: "Zakres przedmiotowy normy art. 19 p.p.s.a. nie obejmuje badania spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowaniu po powołaniu, o których mowa w art. 5a p.u.s.a." Trafnie zatem wywiódł skarżący, że skoro skład orzekający uznał, że w sprawie ma pełne zastosowanie ww. uchwała 7 sędziów i nie sposób jednocześnie przyjąć, aby kwestia spełnienia przez sędziego wyznaczonego do rozpoznania zażalenia wymogów niezawisłości i bezstronności nie mogła być w ogóle badana, to konsekwencją stanowiska zawartego w omawianym postanowieniu jest przyjęcie dopuszczalność badania tych wymogów w ramach wniosku składanego w trybie art. 5a § 2 p.u.s.a. Nie można jednak nie zauważyć, że rozpoznawany wniosek został złożony po terminie. W myśl art. 5a § 4 p.u.s.a., wniosek składa się w terminie tygodnia od dnia zawiadomienia uprawnionego do złożenia wniosku o składzie rozpoznającym sprawę. Po upływie terminu, o którym mowa w zdaniu pierwszym, prawo do wniesienia wniosku wygasa. Sąd przy doręczeniu pierwszego pisma w sprawie zawiadamia uprawnionego do złożenia wniosku o składzie rozpoznającym sprawę, a przy każdym kolejnym – jeżeli skład rozpoznający sprawę uległ zmianie. Do wniosku rozpoznawanego przez Naczelny Sąd Administracyjny przepis art. 175 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stosuje się. W niniejszej sprawie ze względu na literalne brzmienie art. 5a § 2 p.u.s.a. zawiadomienia o składzie NSA rozpoznającym zażalenie na postanowienie w przedmiocie zabezpieczenia, nie doręczano. Trzeba jednak stwierdzić, że strona powzięła wiadomość o tym składzie – orzekającym co do zażalenia na wstrzymanie wykonania postanowienia (osobie Sędziego Marcina Kamińskiego wyznaczonego do rozpoznania zażalenia) – najpóźniej 10 maja 2023 r., kiedy to do NSA wpłynął wniosek o wyłączenie tego Sędziego, złożony na podstawie art. 19 p.p.s.a. Należy więc przyjąć, że od tej właśnie daty biegł termin z art. 5a § 4 p.u.s.a. do złożenia wniosku w trybie tego artykułu. Zatem wniosek o wyłączenie wniesiony 31 października 2023 r. został złożony po upływie ustawowego tygodniowego terminu. Nie sposób natomiast zgodzić się ze skarżącym, że ten termin jest dla niego wciąż otwarty. Brak bowiem argumentów, dla których strony postępowania sądowoadministracyjnego miałyby nie być jednakowo traktowane i w sprawie rozpoznawanej co do istoty termin na wyłączenie sędziego w trybie art. 5a p.u.s.a. byłby krótki i restrykcyjny, zaś przy rozpoznawaniu kwestii ubocznych miałby trwać aż do wydania oczekiwanego rozstrzygnięcia. Takiego podejścia nie uzasadnia w żadnym wypadku przywoływana przez skarżącego zasada równości ani wzgląd na zachowanie sprawności postępowania. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 5a § 6 p.u.s.a., postanowił jak w sentencji.