I FZ 289/23

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Sylwester Marciniak, po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 16 sierpnia 2023 r., sygn. akt I SA/Ol 242/23 odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 24 kwietnia 2023 r. nr 2801-IOV.4103.82.2022 w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2018 r. oraz luty 2019 r. postanawia oddalić zażalenie. Sylwester Marciniak Sędzia NSA UZASADNIENIE I FZ 289/23 UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia 16 sierpnia 2023 r., sygn. akt I SA/Ol 242/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie (dalej: sąd pierwszej instancji) odmówił M. P. (dalej: skarżący) wstrzymania wykonania zaskarżonej przez niego decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 24 kwietnia 2023 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2018 r. oraz luty 2019 r. W uzasadnieniu postanowienia sąd pierwszej instancji - odwołując się do art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: p.p.s.a.) wskazał, że - to przede wszystkim na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że w okolicznościach sprawy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zdaniem sądu w sprawie nie zachodzi żadna z tych przesłanek. Skarżący na uzasadnienie swojego wniosku wskazał na znaczną kwotę zobowiązania podatkowego określonego w jednym czasie zarówno w podatku dochodowym od osób fizycznych, jak i w podatku od towarów i usług, sąd zaznaczył jednak, że pogorszenie się sytuacji majątkowej strony związane z wykonaniem zaskarżonej decyzji jest naturalną konsekwencją jej wykonania, a sam fakt istnienia obowiązku wykonania aktu administracyjnego, jak i wysokość zobowiązania objętego decyzją, nie może stanowić podstawy do uzasadniającej udzielenie ochrony tymczasowej. Sąd stwierdził, że nawet w przypadku wyegzekwowania należności objętej decyzją wymiarową przed zakończeniem postępowania sądowego w sprawie prawomocnym orzeczeniem nie spowoduje nieodwracalnych skutków, gdyż w przypadku ewentualnego uwzględnienia skargi uiszczona kwota zobowiązania podatkowego zostanie skarżącemu zwrócona. Według sądu skarżący nie wykazał, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że wykonanie zaskarżonej decyzji mogłoby rodzić niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Skarżący co prawda udokumentował zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej i powołał się na brak majątku pozwalającego mu na spłatę zobowiązań podatkowych, jednak dane te są niewystarczające do stwierdzenia, czy skarżący mógłby pozyskać środki na pokrycie zobowiązań podatkowych z innych źródeł, np. kredytu, pożyczki. Sąd zaznaczył, że skarżący uiścił należny w sprawie wpis od skargi (w kwocie 2 176 zł), nie korzystając z możliwości złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy, a nadto jest reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika z wyboru, co pozwala na przyjęcie, że jest w stanie ponieść koszty wynagrodzenia wynikającego z tego zastępstwa. Sąd podkreślił, że bez stosownych dokumentów źródłowych (w tym tych dotyczących sytuacji materialnej skarżącego) nie sposób stwierdzić, czy uiszczenie określonej w decyzji kwoty może rodzić niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W zażaleniu na to postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie w całości i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, ewentualnie o uchylenie postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o przeprowadzenie dowodów uzupełniających z załączonych do zażalenia dokumentów. Zdaniem skarżącego zaskarżone postanowienie narusza art. 61 § 3 p.p.s.a. przez błędne przyjęcie, że w związku z wykonaniem decyzji nie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, mimo że na skutek wykonania decyzji organ egzekucyjny zablokował skarżącemu wszystkie rachunki bankowe oraz rozpoczął egzekucję z jedynej nieruchomości skarżącego (w której zamieszkuje on wraz z rodziną), a skarżący został zmuszony do zgłoszenia się do Urzędu Pracy jako osoba bezrobotna i nie będzie w stanie spłacać podpisanej z ZUS-em ugody. Skarżący wskazał też, że środki na zapłatę wpisu o wynagrodzenie pełnomocnika otrzymał w darowiźnie od ojca. Do zażalenia skarżący dołączył dokumenty potwierdzające zajęcie nieruchomości, umowę z ZUS-em i udzielenie darowizny. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy wskazać, że Sądowi z urzędu jest wiadome, że w sprawie dotyczącej zobowiązań skarżącego przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2018 r. sąd pierwszej instancji wydał postanowienie o analogicznej treści do postanowienia zaskarżonego w niniejszej sprawie (postanowienie z dnia 16 sierpnia 2023 r., sygn. akt I SA/Ol 225/23), które to postanowienie zostało również przez skarżącego zaskarżone. Zażalenia w obu sprawach zawierają tożsame zarzuty, wnioski i argumentację. W postanowieniu z dnia 13 października 2023 r., II FZ 97/23, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącego w sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych. Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrujący niniejszą sprawę podziela stanowisko zajęte w tym postanowieniu, co czyni zasadnym sięgnięcie do przedstawionej tam argumentacji. Należy przede wszystkim zgodzić się z tym, że skoro sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, to na skarżącym spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku w taki sposób, by przekonać sąd o zasadności udzielenia ochrony tymczasowej. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a nie jest przy tym wystarczające samo stwierdzenie wnioskodawcy - uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających stwierdzić, czy wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne. Wymaga zaznaczenia, że ustawodawca w art. 61 § 3 p.p.s.a. posługuje się pojęciem "znacznej szkody", dla wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu nie wystarcza zatem samo wystąpienie szkody, lecz jeszcze jej rozmiar dla zobowiązanego musi być co najmniej znaczny. Sama wysokość określonego zobowiązania nie świadczy o wystąpieniu przesłanek wstrzymania wykonania decyzji z art. 61 § 3 p.p.s.a., kwota ta musi być bowiem odniesiona do całokształtu aktualnej sytuacji majątkowej skarżącego, w tym jego płynności finansowej. Mając to na względzie, należy uznać, że sąd pierwszej instancji prawidłowo odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, gdyż skarżący nie uzasadnił swojego wniosku w sposób uprawniający do jego uwzględnienia. Skarżący nie powołał mianowicie żadnych konkretnych okoliczności, które wskazywałyby na zaistnienie przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a., nie przedstawił też w sposób jasny i pełny swojej sytuacji majątkowej, w konsekwencji nie była możliwa odpowiednia weryfikacja tej sytuacji. W takiej sytuacji należy się zgodzić z sądem pierwszej instancji, że skarżący nie wykazał w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości, że w sprawie zachodzi realna możliwość zaistnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, brak było zatem podstaw do wydania orzeczenia zgodnego z wnioskiem. Skarżący udokumentował wprawdzie zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej i powołał się na brak majątku pozwalającego mu nawet w przybliżeniu na spłatę zobowiązań podatkowych, dane te jednak - bez przedłożenia stosownych dokumentów źródłowych (w tym tych dotyczących sytuacji materialnej skarżącego) -były niewystarczające do stwierdzenia, czy uiszczenie określonej w decyzji kwoty zaległości podatkowych może rodzić niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Należy podkreślić, że również argumenty podniesione w zażaleniu nie dają podstaw do uchylenia lub zmiany zaskarżonego postanowienia. Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny jest zasadność odmowy przez sąd pierwszej instancji wstrzymania wykonania decyzji i nowa argumentacja na poparcie wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej zaprezentowana w zażaleniu uchyla się spod rozpoznania Sądu. Podobnie dokumenty dołączone do zażalenia dotyczą okoliczności podniesionych dopiero na etapie postępowania zażaleniowego. Sąd pierwszej instancji nie miał wiedzy na ich temat, w związku z tym nie mógł dokonać oceny tych okoliczności i dokumentów. Należy podkreślić, że zadaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest ponowna ocena wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, uzupełnionego ewentualnie o okoliczności podniesione w zażaleniu, lecz kontrola postanowienia wydanego przez sąd pierwszej instancji. Wobec tego nie było podstaw, aby odnieść się do nowych okoliczności powołanych w zażaleniu i uwzględnić je przy wydawaniu niniejszego rozstrzygnięcia. W tej sytuacji należało uznać, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, w tym zwłaszcza art. 61 § 3 p.p.s.a., i nie ma podstaw do jego uchylenia. Sąd pierwszej instancji nie miał bowiem możliwości określić, czy wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki, skoro nie dysponował żadnym materiałem źródłowym dotyczącym sytuacji majątkowej skarżącego. Wymaga równocześnie zaznaczenia, że odmowa wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie sprzeciwia się ponownemu wystąpieniu z wnioskiem w tym przedmiocie - z art. 61 § 4 p.p.s.a. wynika, że postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności, wydane na podstawie § 2 i 3, sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. Dla porządku należy zwrócić uwagę, że w zażaleniu został zawarty ponowny wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Wniosek ten, zgodnie z pkt 4 zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 8 września 2023 r., zostanie przedłożony sędziemu sprawozdawcy po rozpoznaniu niniejszego zażalenia (czyli po zwrocie akt sądowi pierwszej instancji przez Naczelny Sąd Administracyjny). Ze wskazanych przyczyn, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie. Sylwester Marciniak Sędzia NSA ----------------------- 1