III SA/Kr 708/17

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Barbara Pasternak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 grudnia 2017 r. sprzeciwu Z. Ś. od postanowienia Referendarza Sądowego z dnia 3 listopada 2017 r. w sprawie ze skargi Z. Ś. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 21 listopada 2016 r. ([...]) w przedmiocie uznania zażalenia za nieuzasadnione postanawia utrzymać w mocy postanowienie Referendarza Sądowego z dnia 3 listopada 2017 r. UZASADNIENIE Dnia 7 sierpnia 2017 r. (data wpływu) Z. Ś. złożył na urzędowym formularzu "PPF" wniosek o przyznanie prawa pomocy i domagał się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z dwiema córkami, że należy do niego mieszkanie określone jako "nora", że miesięczny dochód rodziny to 140 zł z "mops [...]". Zarządzeniem z dnia 18 sierpnia 2017 r. wezwano skarżącego o złożenie dodatkowych oświadczeń oraz dokumentów źródłowych tj.: • udokumentowanie miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem rodziny, w tym wysokości czynszu, energii elektrycznej, gazu, innych opłat. Jeśli występują problemy z terminowym regulowaniem tych należności przedłożenie kopii stosownych monitów, wezwań o zapłatę, nakazów, wyroków zasądzających etc. • oświadczenie się czy skarżący uzyskuje dochód z prac dorywczych lub zleconych a jeśli tak to jak często i w jakiej wysokości; • wyjaśnienie, czy jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna? Jeśli tak przedstawienie na tę okoliczność zaświadczenia z właściwego urzędu pracy. Zarządzenie nie zostało wykonane. W piśmie z dnia 11 września 2017 r. skarżący poinformował, że brak dokumentów w tej sprawie i nie pracuje. Postanowieniem z dnia 3 listopada 2017 r. Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie umorzył postępowanie w części obejmującej żądanie Z. Ś. dot. zwolnienia od kosztów sądowych oraz oddalił wniosek Z. Ś. o ustanowienie adwokata. Referendarz stwierdził, że z urzędu wiadomo, że na przestrzeni ostatnich lat skarżący wnosił wielokrotnie o prawo pomocy. We wszystkich wnioskach swoją sytuację materialną przedstawiał jednak w sposób niekompletny. Nie wykonuje także kierowanych do niego wezwań. Skarżący wie przy tym, jakie dane oraz jakie dokumenty źródłowe należy przedstawić. Zdaje sobie również sprawę z tego, że niekorzystne dla skarżącego rozstrzygnięcia powodowane są wybiórczym, a co za tym idzie, nieprzekonywującym zaprezentowaniem przez skarżącego własnej sytuacji majątkowej. Zna bowiem treść postanowień i tutejszego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i Naczelnego Sądu Administracyjnego w licznych sprawach skarżącego (por. przykł. postanowienie NSA z dnia 29.11.2012 r. sygn. akt I OZ 848/12 oraz postanowienie WSA w Krakowie wydanego w sprawie do sygn. akt III SA/Kr 305/12). Dodał, że zgodnie z art. 239 §1 pkt 1 lit. a ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. W konsekwencji uznania, że strona korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych - co oznacza całkowite zwolnienie z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych jak i ponoszenia wydatków – rozpoznanie wniosku w tym zakresie jest zbędne i w związku z tym postanowiono jak w punkcie pierwszym sentencji działając na zasadzie art. 249a ppsa w związku z art. 258 §1 i §2 pkt. 7 ppsa Co się natomiast tyczy żądanego ustanowienia adwokata stwierdził, że stosownie do art. 252 w związku z art. 246 §1 pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zwanej dalej "ppsa", osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym o ile nie jest w stanie ponieść tych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Po drugie, że oświadczenie strony zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne", a owa "dokładność" stopniowana jest przeświadczeniem sądu, że strona okoliczności te wykazała, czyli przedstawiła je w sposób przekonywujący, bo generalnie ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 18 czerwca 2004 r. FZ 165/04). Wedle Referendarza w niniejszej sprawie nie było możliwe dokonanie oceny aktualnych możliwości płatniczych skarżącego, a to sprawą zainteresowanego winno być wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (por. I FZ 63/05). Wojewódzki Sad Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 i § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), dalej: ustawy ppsa, rozpoznając sprzeciw od postanowień referendarza sądowego, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach tych, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Stosownie do art. 199 ppsa strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Z uwagi jednak na konieczność zapewnienia prawa do sądu osobom niemogącym samodzielnie ponieść kosztów postępowania, ustawodawca wprowadził instytucję prawa pomocy. Prawo to może być udzielone w zakresie całkowitym lub częściowym. W zakresie częściowym prawo to obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 ustawy ppsa). Prawo pomocy w zakresie częściowym służy osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy ppsa). Zgodnie z art. 239 §1 pkt 1 lit. a ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Słusznie więc umorzono postępowanie w zakresie dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych. Jeśli chodzi o rozpoznanie wniosku w zakresie ustanowienia adwokata, to wskazać należy, że ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Wnioskodawca winien należycie udowodnić oraz udokumentować swoją sytuację materialną, gdyż to na podstawie informacji przekazanych przez stronę sąd dokonuje merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązaną złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 ppsa). W niniejszej sprawie oświadczenie zawarte we wniosku wzbudzało wątpliwości i było niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego. Dlatego też skorzystano z możliwości określonej w art. 255 ppsa i zarządzeniem z dnia 18 sierpnia 2017 r. wezwano wnioskodawcę do przedłożenia odpowiednich dokumentów i wyjaśnień. Skarżący nie uczynił jednak zadość wezwaniu, bowiem jak wskazano na wstępie, nie udzielił odpowiedzi na wszystkie postawione w nim pytania oraz nie przedstawił wszystkich wskazanych w wezwaniu dokumentów, uniemożliwiając tym samym pełną ocenę rzeczywistego stanu majątkowego. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, iż niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (zob. postanowienie NSA z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06). W związku z powyższym, wobec faktu niewykazania przez skarżącego, iż spełnia przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie, na podstawie art. 246 §1 pkt 2 w zw. z art. 260 ppsa orzeczono jak w sentencji postanowienia