III FSK 3192/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Bogusław Dauter, Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Sędzia WSA (del.) Mirella Łent (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej S. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 8 lipca 2020 r., sygn. akt I SA/Op 157/20 w sprawie ze skargi S. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 16 marca 2020 r., nr 1601-IEE.711.528.2019 w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od S. S. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 8 lipca 2020 r. sygn. akt I SA/Op 157/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę S. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 16 marca 2020 r. w przedmiocie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że wierzyciel wykazał istnienie obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Zaznaczył, że obowiązek uiszczenia opłaty objętej tytułem wykonawczym z dnia 25 sierpnia 2016 r. powstał w związku z brakiem ubezpieczenia OC pojazdu marki Renault Trafic o nr rej. [...], w okresie od 1 stycznia 2014 r. do 2 czerwca 2014 r., tj. w czasie, w którym skarżący, co w sprawie nie było sporne, był jego właścicielem. WSA w Opolu stwierdził, że nie ulega wątpliwości, że ciążący na stronie obowiązek zawarcia umowy obowiązkowego ubezpieczenia OC powstał z mocy prawa i był on powiązany z posiadaniem pojazdu mechanicznego przez cały okres, w którym pojazd jest zarejestrowany. Skarżący nie dopełnił formalności i nie przedstawił organom kontrolującym dokumentów wskazujących na to, że wypełnił obowiązek zawarcia umowy ubezpieczenia OC, a ostateczne postanowienie Rady UFG było logicznym następstwem ujawnionego stanu prawnego i faktycznego. Sąd ten dodał także, że nie ulega wątpliwości, że skarżący naruszył art. 23 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 2060 ze zm. – dalej: u.u.o.) obligujący posiadacza pojazdu do zawarcia umowy obowiązkowego ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody powstałe w związku z ruchem posiadanego pojazdu. W rezultacie na skarżącego jako posiadacza pojazdu mechanicznego, który nie spełnił obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia obowiązkowego, zgodnie z warunkami tego ubezpieczenia określonymi w ustawie, stosownie z dyspozycją art. 88 ust. 1 u.u.o. został nałożony obowiązek uiszczenia opłaty na rzecz Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego (dalej: UFG). W związku z powyższym, sąd pierwszej instancji stanął na stanowisku, że kontrolowane postanowienie nie narusza prawa w sposób mający lub mogący mieć wpływ na wynik sprawy. Dokonaną na tym tle ocenę organów, że egzekwowany obowiązek istnieje i podlega egzekucji administracyjnej Sąd ten ocenił jako prawidłową, uznając tym samym zarzuty skargi w tym zakresie za nieuzasadnione. Wyrok wraz z uzasadnieniem dostępny jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej w skrócie CBOSA). Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył pełnomocnik skarżącego, który na podstawie art. 173 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2019, poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.) zaskarżył go w całości. Zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucił naruszenie przepisów postępowania mający istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a) niewłaściwą kontrolę legalności działalności administracji publicznej skutkującą oddaleniem skargi sądowoadministracyjnej wobec zastosowania przez organy obu instancji art. 29 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1960 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 poz. 1438 ze zm., dalej "u.p.e.a.") przez nierozstrzyganie na korzyść skarżącego na podstawie dowodów znajdujących się w aktach sprawy a jedynie o twierdzenia Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego, co powodowało konieczność stosowania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zasad oceny dowodów w oparciu o art. 77 k.p.a. i 80 k.p.a., art. 7 i 6 k.p.a. w zw. z art. 18 czemu Sąd nie sprostał i rozpoznał sprawę sprzecznie z dowodami znajdującymi się w aktach sprawy, podczas gdy wierzyciel nie przedstawił dokumentu pozwalającego na przyjęcie, że obowiązek wniesienia opłaty istnieje, przez przedłożenie do akt sprawy wezwania do uiszczenia opłaty, w terminie 30 dni od dnia doręczenia wezwania, wydanego na podstawie art. 90 ust. 1 u.u.o., który to dokument wraz z potwierdzeniem odbioru, po upływie oznaczonego czasu stanowi podstawę uznania, że opłata jest wymagalna (art. 90 ust. 4 u.u.o.) i można dochodzić należności z opłaty w trybie egzekucji w administracji (art. 91 ust. 2 pkt 1 u.u.o. i art. 91 ust. 1 u.u.o.) przez co nieprawidłowo Sąd uznał że, skarga nie jest zasadna, które to naruszenia przepisów postępowania miały wpływ na wynik sprawy albowiem rozstrzygnięcia organów administracyjnych zostały oparte nie o dowody przeprowadzone w postępowaniu, znajdujące się w aktach sprawy, których istnienie i przeprowadzenie było niezbędne dla oceny zarzutu tylko w oparciu o stanowisko UFG, podczas gdy tylko wezwanie o którym mowa w art. 90 ust. 1 u.u.o., prawidłowo doręczone, o prawidłowej treści stanowi podstawę ustalenia istnienia obowiązku wniesienia opłaty albowiem prowadzi do ustalenia wysokości należnej opłaty, daty jej wymagalności i możliwości prowadzenia postępowania egzekucyjnego w administracji. Brak w aktach sprawy takiego dokumentu i wszechstronna ocena materiału dowodowego w tym ocena prezentowanego stanowiskiem wierzyciela, odmawiającym przedłożenia dokumentu, winno skutkować uchyleniem postanowień organów egzekucyjnych i umorzeniem postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 33 § 4 ust. 3 u.p.e.a., natomiast w niniejszym postępowaniu naruszenie przepisów postępowania prowadziło do oddalenia skargi, b) niewłaściwą kontrolę legalności działalności administracji publicznej skutkującą oddaleniem skargi sądowoadministracyjnej przez uznanie za udowodnione, że wierzyciel udowodnił w postępowaniu kontrolnym na podstawie kontroli własnych, że zobowiązany nie udokumentował iż w okresie od 1 stycznia 2014 r. do 2 czerwca 2014 r. był objęty ochroną ubezpieczeniową podczas gdy Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny jako organ uprawniony w piśmie z dnia 14 stycznia 2015 r. wskazywał, że system gromadzenia informacji może nie zawierać wszystkich danych albowiem ubezpieczyciele mogą nie wykonać zaraportowania do UFG danych, przez co poczyniona ocena materiału dowodowego przez Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu jest dowolna i nie zmierza do ustalenia czy wierzyciel prawidłowo przedłożył tytuł wykonawczy, przez co egzekucja administracyjna jest prowadzona do obowiązku który istnienie albowiem kwintesencją zarzutu z art. 33 § 2 pkt 1, 4, 6 u.p.e.a. jest kwestionowanie, że obowiązek już nie istnieje (wykonanie, umorzenie, przedawnienie, wygaśnięcie obowiązku) lub że jeszcze nie zaistniał (nienałożenie obowiązku) albo że istnieje, ale nie jest jeszcze wymagalny lub że egzekucja z innych powodów nie jest dopuszczalna, przez co Sąd naruszył przepisy postępowania w szczególności art. 134 p.p.s.a w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. albowiem pomimo dostrzeżenia, że nie jest związany stanowiskami stron i zarzutami skargi rozpoznawał sprawy celem wyjaśnienia czy tytuł wykonawczy został wydany na podstawie istniejącego obowiązku. Mając na uwadze powyższe zarzuty, pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylnie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Opolu, a także o zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz pełnomocnika skarżącego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu zgodnie postanowieniem WSA z dnia 14 września 2020 r. przed Naczelnym Sądem Administracyjnym według norm przypisanych. Nadto wniósł o rozpoznanie sprawy na rozprawie. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634, t.j. ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (zob. uchwała NSA z 8 grudnia 2009r., II GPS 5/09, ONSAiWSA 2010, nr 3, poz. 40). Skarga kasacyjna została zatem zbadana według reguły związania zarzutami w niej zawartymi (art. 183 § 1 ab initio p.p.s.a.). W tym zakresie okazała się niezasadna i dlatego została oddalona. Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1429), w brzmieniu obowiązującym od 15 kwietnia 2023 r., z uwagi na brak możliwości technicznych przeprowadzenia w krótkim terminie rozprawy stacjonarnej, a także na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Wbrew temu, co stwierdza autor skargi kasacyjnej, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu sprostał swym obowiązkom co do kontroli sądowoadministracyjnej postanowienia zapadłego na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., zgodnie z którym podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku. W sprawie chodzi o nieistnienie obowiązku uiszczenia opłaty w przypadku nie spełnienia obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia obowiązkowego, zgodnie z warunkami tego ubezpieczenia określonymi w ustawie. Spornym pozostaje wykazanie z jednej strony, że skarżący nie był objęty ochroną ubezpieczeniową, z drugiej, że został wezwany do uiszczenia tej opłaty. Jednak skarżący zdaje się pomijać, że składając zarzut nieistnienia obowiązku, zobowiązany podnosząc go powinien przedstawić dowody potwierdzające, że obowiązek nie istnieje. Tymczasem bezsprzecznie nie tylko nie dysponuje on żadnym dowodem na poparcie swego stanowiska, to jeszcze na etapie postępowania sądowoadministracyjnego pierwszej instancji nie zaprzecza stanowisku organu, który wyraźnie wskazuje, że Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny wykonując obowiązki związane z kontrolą spełnienia obowiązku ubezpieczenia poddał ocenie, czy posiadacz pojazdu zawarł umowę obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej OC zgodnie z warunkami określonymi w ustawie o ubezpieczeniach obowiązkowych i czy przez cały okres posiadania pojazdu, był objęty ochroną ubezpieczeniową wynikającą z przedmiotowej umowy o ubezpieczeniach obowiązkowych. Korzystając z uprawnień określonych bezpośrednio w przepisach ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, w dniu 4 grudnia 2014 r. UFG przeprowadził czynności kontrolne, które polegały na weryfikacji danych w bazie Ośrodka Informacji UFG. Ponieważ nie zidentyfikowano umowy ubezpieczenia OC przypisanej do przedmiotowego pojazdu w okresie od 1 stycznia do 2 czerwca 2014 r. wierzyciel zwrócił się pismem z dnia 14 stycznia 2015 r., a następnie wezwaniem z dnia 29 lutego 2016 r. do skarżącego o przedstawienie dokumentu potwierdzającego spełnienie w 2014 r. obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia OC zgodnie z warunkami tego ubezpieczenia określonymi w ustawie o ubezpieczeniach obowiązkowych, wykazania braku istnienia takiego obowiązku, bądź uiszczenia właściwej opłaty. Wierzyciel podjął też dodatkowe czynności sprawdzające, m.in. w G. S.A., skąd otrzymano potwierdzenie, że zobowiązany zawarł umowę ubezpieczenia OC na okres od dnia 11 grudnia 2012 r. do dnia 11 grudnia 2013 r., lecz umowa rozwiązała się z ostatnim dniem jej obowiązywania, z uwagi na nieopłacenie w całości określonej w umowie składki. Wierzyciel ustalił, że kolejną umowę ubezpieczenia OC zobowiązany zawarł w S. S.A. dopiero w dniu 3 czerwca 2014 r. na okres od dnia 3 czerwca 2014r. do dnia 22 czerwca 2015 r., przy czym w dniu 3 czerwca 2014 r. doszło do sprzedaży przedmiotowego pojazdu. Jak przyjął WSA w konsekwencji poczynionych ustaleń, wierzyciel pismem z dnia 27 kwietnia 2016 r. poinformował stronę o konieczności udokumentowania faktu zawarcia umowy obowiązkowego ubezpieczenia OC w ww. okresie. Wezwanie to pozostało jednak bez odpowiedzi, co skutkowało skierowaniem przez wierzyciela upomnienia przedegzekucyjnego (doręczonego stronie w dniu 26 lipca 2016 r.), a następnie wystawieniem tytułu wykonawczego o Nr [...] (s. 6 i 7 uzasadnienia wyroku). Biorąc to pod uwagę oraz samo sformułowanie zarzutu, gdzie skarżący jedynie wymienia art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. wiążąc je z art. 18 nie wiadomo jakiego aktu prawnego, należy uznać, że nie wykazuje, by przy tak ustalonym i ocenionym stanie faktycznym w postępowaniu egzekucyjnym, WSA uznał za prawidłowe jakiekolwiek wnioski organu, które są nielogiczne, sprzeczne z doświadczeniem życiowym, czy w ogóle przeczą zasadzie swobodnej oceny dowodów. Autor skargi zarówno nie przywołuje treści tych przepisów, w żaden sposób nie odnosząc podstaw kasacyjnych do działań czy zaniechań mających miejsce w sprawie, jak i nie konkretyzuje na czym miałoby polegać znaczenie pozostałych przepisów wymienionych przez siebie. W sposób gołosłowny przedstawia swoje stanowisko, formułując po części zarzuty nie tylko całkowicie nowe, ale nie przystające, a również pozostające w sprzeczności z treściami, na jakie powołano się w zaskarżonym wyroku. Mając na względzie powyższe oraz art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2 p.p.s.a., art. 207 § 1 i art. 209 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a oraz ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych z dnia 22 października 2015 r. (Dz.U. z 2018 r., poz. 265). Mirella Łent Bogusław Dauter Sławomir Presnarowicz