I SPP/Go 72/23

SENTENCJA Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim – Katarzyna Kołodziej-Kobierowska po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. P. o ustanowienie pełnomocnika z urzędu w sprawie ze skargi R. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy. UZASADNIENIE R. P. wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej wskazane w sentencji niniejszego postanowienia. W dniu 24 sierpnia 2023 r. skarżący uiścił wpis od ww. skargi, zaś 18 września 2023 r. (data wpływu korespondencji do Sądu) złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu (radcę prawnego, adwokata). W uzasadnieniu podniósł, że nie posiada majątku. W wykonaniu zarządzenia referendarza sądowego z dnia 25 września 2023 r., wezwano skarżącego do przedłożenia dokumentacji źródłowej dotyczącej jego sytuacji rodzinnej, majątkowej i finansowej, a w przypadku gdyby skarżący pozostawał w związku małżeńskim, również jego żony, m.in. w zakresie wysokości i źródeł dochodu, ponoszonych wydatków, posiadanych rachunków bankowych, tytułu prawnego do lokalu, w którym aktualnie skarżący mieszka - w terminie 28 dni od dnia doręczenia wezwania. Jak wynika z załączonego do akt sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru, wezwanie to zostało doręczone na wskazany adres pełnomocnika do doręczeń w Polsce w dniu 2 października 2023 r., zatem wyznaczony termin do przedłożenia określonych ww. wezwaniem dokumentów upływał z dniem 30 października 2023 r. Na powyższe wezwanie odpowiedź nie została udzielona. Stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 - dalej: "P.p.s.a."), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym czyli takim o jaki wnioskuje skarżący, obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§3). Z kolei, w myśl art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zawarty w ww. przepisie zwrot "gdy wykaże" oznacza, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar udowodnienia, że jest w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Strona powinna zatem podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd/referendarza sądowego o zasadności przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane (por. postanowienie NSA z dnia 30 lipca 2009r. sygn. akt I FZ 171/09 - wszystkie cytowane w niniejszym postanowieniu orzeczenia dostępne są na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Przedłożone dokumenty nie mogą budzić zatem wątpliwości. Powinien z nich wynikać wszechstronny i wiarygodny obraz sytuacji majątkowej, finansowej i rodzinnej wnioskodawcy. W postanowieniu z dnia 21 marca 2016 r. w sprawie II FZ 118/16 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że gdy oświadczenie zawarte we wniosku okaże się być niewystarczające, do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, to zgodnie z art. 255 P.p.s.a strona obowiązana jest złożyć na wezwanie Sądu/referendarza sądowego, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Konsekwencją uchylenia się od tego obowiązku lub udzielenia niekompletnych informacji może być odmowa przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 30 lipca 2009 r. sygn. akt I FZ 180/09, z 28 lipca 2009 r. sygn. akt I OZ 744/09). Odnośnie wniosku o przyznanie pełnomocnika procesowego z urzędu, Sąd/referendarz sądowy dodatkowo powinien uwzględnić procesową konieczność jego powołania. W tym aspekcie należy wziąć pod uwagę w szczególności aktualne stadium postępowania, dotychczasowy sposób postępowania strony przed sądem, czy tzw. przymus adwokacko-radcowski oznaczający konieczność posiadania szczególnych uprawnień przy wykonywaniu czynności procesowych (por. postanowienie NSA z dnia 15 marca 2010r. sygn. akt II FZ 62/10). Jak wskazane zostało w orzecznictwie, "ustanowienie stronie w toku postępowania przed sądem administracyjnym I instancji pełnomocnika z urzędu powinno mieć charakter zupełnie wyjątkowy, bowiem sąd ten obowiązany jest czuwać nad tym, by stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego udzielać potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań" (postanowienie WSA we Wrocławiu z 26 października 2010r. sygn. akt III SA/Wr 387/10). Oceniając wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy uznać należy, że nie zasługuje on na uwzględnienie, ponieważ skarżący nie wykazał w sposób nie budzący wątpliwości jaka jest jego rzeczywista sytuacja finansowa. W złożonym formularzu PPF skarżący podał jedynie, że nie posiada żadnego majątku. W tej sytuacji konieczne było uzupełnienie przez skarżącego wniosku poprzez nadesłanie stosownych dokumentów; przede wszystkim należało wyjaśnić jakie są jego wydatki i z czego czerpie środki na ich zaspokajanie, czy posiada jakieś oszczędności, jaki jest tytuł prawny do lokalu, w którym aktualnie mieszka, wreszcie jaki jest jego stan cywilny i czy prowadzi samodzielne czy wspólne gospodarstwo domowe. Skarżący, pomimo skutecznego doręczenia wezwania do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedłożenie dodatkowych dokumentów, pozostawił ww. wezwanie bez odpowiedzi. W tej sytuacji analiza i ocena sytuacji finansowej, majątkowej i rodzinnej skarżącego okazała się niemożliwa, wykluczając tym samym przyznanie mu prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie. Na marginesie zauważyć należy, że na obecnym etapie postępowania odmowa przyznania skarżącemu prawa pomocy w żądanym zakresie nie stanowi bariery uniemożliwiającej skorzystanie z przysługującemu mu prawa do sądu, bowiem jak już wyżej wskazano, w postępowaniu przed sądem w pierwszej instancji nie obowiązuje przymus adwokacko-radcowski. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.