I OZ 590/23

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 2 października 2023 r., sygn. akt II SPP/Sz 122/23 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi Z. S. na pismo Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie w przedmiocie informacji o właściwości organów postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie postanowieniem z 2 października 2023 r., sygn. akt II SPP/Sz 122/23 odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi na opisane w sentencji pismo Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że Z. L. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na pismo Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z 12 czerwca 2023 r. informujące ją, że ww. organ nie jest organem nadzoru i nie może władczo ingerować w działalność organów jednostek samorządu terytorialnego, zaś ewentualną skargę na działanie Rady Powiatu S. należy złożyć, zgodnie z art. 229 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775; dalej "k.p.a."), do Wojewody Zachodniopomorskiego. Ponadto, skarżąca wniosła o przyznanie jej prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Sąd I instancji stwierdził, że w niniejszej sprawie zachodzi przesłanka oczywistej bezzasadności skargi z uwagi na jej niedopuszczalność, skutkująca jej odrzuceniem, bowiem określony w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634; dalej: "P.p.s.a."), katalog aktów lub czynności organów administracji, które można zaskarżyć do sądu administracyjnego, wyklucza możliwość dokonywania kontroli przez ten sąd tzw. skarg powszechnych, składanych w trybie art. 227 k.p.a., albowiem postępowanie to nie jest zakończone jednym z aktów, o którym mowa w powołanym przepisie. Dotyczy to również pism skierowanych do wnoszących takie skargi informujących o właściwości organów upoważnionych do ich rozpatrzenia, tak jak to miało miejsce w rozpatrywanej sprawie. W konsekwencji, ze względu na stwierdzoną oczywistą bezzasadność skargi Sąd I instancji odmówił przyznania prawa pomocy na podstawie art. 247 P.p.s.a. Jednocześnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie postanowieniem z 2 października 2023 r. sygn. akt II SA/Sz 717/23, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a., odrzucił skargę Z. L. na pismo Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z 12 czerwca 2023 r. w przedmiocie informacji o właściwości organów, w uzasadnieniu rozstrzygnięcia powołując tożsamą argumentację co w w/w postanowieniu o odmowie przyznania prawa pomocy. Na postanowienie z 2 października 2023 r. o odmowie przyznania prawa pomocy skarżąca złożyła zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do art. 247 P.p.s.a. prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Skarga jest oczywiście bezzasadna, jeżeli bez głębszej analizy prawnej nie ulega wątpliwości, że nie może zostać uwzględniona. Potrzeba zastosowania art. 247 P.p.s.a. będzie zachodziła między innymi w sytuacjach, gdy skarga kwalifikuje się do odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 - 6 P.p.s.a. lub art. 220 § 3 P.p.s.a. Przyjmuje się jednak, że po wydaniu postanowienia o odrzuceniu skargi ze względu na jej niedopuszczalność (art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a.), Sąd I instancji nie może na podstawie art. 247 P.p.s.a. odmówić przyznania prawa pomocy, powołując się na oczywistą bezzasadność skargi będącą skutkiem jej niedopuszczalności (M. Jagielska, J. Jagielski, P. Gołaszewski, Komentarz do art. 247, [w:]. R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2015, s. 982 oraz M. Niezgódka-Medek, Komentarz do art. 247 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Lex 2018). W wyniku oddalenia wniosku o przyznanie prawa pomocy, z tej samej przyczyny co odrzucenie skargi, skarżący mógłby zostać pozbawiony możliwości poddania kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego postanowienia Sądu I instancji o odrzuceniu skargi (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 201/06, z 16 czerwca 2011 r., sygn. akt I OZ 423/11 oraz z 22 grudnia 2009 r., sygn. akt I OZ 1144/09). W niniejszej sprawie Sąd I instancji uznał, że skarga wywiedziona przez stronę była niedopuszczalna, gdyż jej przedmiot nie należy do właściwości sądów administracyjnych. Ta okoliczność stanowiła przesłankę uznania skargi za niedopuszczalną w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. i jej odrzucenia postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 2 października 2023 r., sygn. akt II SA/Sz 717/23. Postanowienie o odrzuceniu skargi zostało wydane w tym samym dniu, co postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W tych okolicznościach powoływanie się na bezzasadność skargi rozumianą jako jej niedopuszczalność, przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy i jednoczesne wydanie postanowienia o odrzuceniu skargi, oznacza faktycznie badanie przez Sąd I instancji zasadności tego postanowienia. Takie działanie Sądu mogłoby prowadzić do pozbawienia strony możliwości wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia odrzucającego skargę. Jak już wyżej wskazano, na bezzasadność skargi sąd administracyjny może powoływać się, rozstrzygając wniosek o przyznanie prawa pomocy, w toku postępowania przed Sądem I instancji. Natomiast, przy jednoczesnym wydaniu postanowienia o odrzuceniu skargi z uwagi na jej niedopuszczalność (art. 58 § 1 P.p.s.a.), Sąd nie może odmówić przyznania prawa pomocy na podstawie art. 247 P.p.s.a. Tego rodzaju rozstrzygnięcie mogło zostać skutecznie podjęte jedynie przed wydaniem postanowienia z 2 października 2023 r. o odrzuceniu skargi. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji