III OSK 2504/23

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Korzeniowski Sędziowie sędzia NSA Jerzy Stelmasiak (spr.) sędzia del. WSA Maciej Kobak protokolant asystent sędziego Krzysztof Książek po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku A.S. o wstrzymanie wykonania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 2 stycznia 2023 r. nr [...] w sprawie ze skargi kasacyjnej A.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 13 czerwca 2023 r. sygn. akt II SA/Bk 262/23 w sprawie ze skargi A.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 2 stycznia 2023 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. UZASADNIENIE Wyrokiem z 13 czerwca 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę A.S. (dalej: skarżący) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z 2 stycznia 2023 r. w przedmiocie stwierdzenia braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że wnioskiem z 18 sierpnia 2022 r. A. sp. z o.o. w W. (dalej: wnioskodawca lub inwestor) zwrócił się do Burmistrza Z. o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia polegającego na eksploatacji złoża kruszywa naturalnego/piasków skaleniowo-kwarcowych "[...]", na działce nr ewid. [...], obręb [...]. Decyzją z 7 listopada 2022 r. Burmistrz Zabłudowa stwierdził brak obowiązku przeprowadzenia oceny odziaływania na środowisko. Odwołanie od powyższej decyzji złożył skarżący. Zaskarżoną decyzją z 2 stycznia 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Skargę na powyższą decyzję wniósł skarżący, którą Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił wskazanym na wstępie wyrokiem z 13 czerwca 2023 r. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący. W skardze kasacyjnej skarżący wniósł między innymi o "wstrzymanie wykonalności orzeczenia", na podstawie art. 61 § 3 z ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.), z uwagi na zachodzące niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Skarżący wskazał, że "okoliczności wskazane w skardze bez wątpienia uprawdopodabniają zasadność skargi". Do czasu rozpoznania skargi decyzja w przedmiocie stwierdzenia braku potrzeby przeprowadzania oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko jest ostateczna. Wnioskodawca może zatem podejmować działania zmierzające do realizowania przedsięwzięcia bez potrzeby przeprowadzania takiej oceny. Zdaniem skarżącego, realizacja przedsięwzięcia bez "oceny środowiskowej" może skutkować powstaniem trudnych do odwrócenia skutków. Z uwagi na długi czas oczekiwania na rozpoznania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny (kilka lat), brak wstrzymania decyzji może prowadzić do tego, że przedsięwzięcie zostanie zrealizowana. Ponadto realizacja przedsięwzięcia pomimo braku oceny środowiskowej może prowadzić do powstania szkody w majątku skarżącego. Istnieje poważne zagrożenie, że przedsięwzięcie będzie oddziaływać na nieruchomości z nią sąsiadujące, w tym na nieruchomość skarżącego. Skarżący obawia się skali i charakteru tego oddziaływania, w szczególności z zakresie zmiany stanu wód na gruncie lub spadku wartości nieruchomości. Realizacja przedsięwzięcia bez oceny środowiskowej może spowodować powstanie znacznej szkody w majątku skarżącego. Szkoda ta wyrażać się będzie utratą wartości nieruchomości, a także brakiem możliwości jej zagospodarowania zgodnie z dotychczasowym przeznaczeniem. Ponadto w razie zrealizowania przedsięwzięcia bez oceny środowiskowej trudno będzie odwrócić skutki takiego działania. W "środowisku naturalnym" oraz w krajobrazie kulturowym zajdą nieodwracalne zmiany, których skutki będą trudne lub wręcz niemożliwe do odwrócenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Kompetencja Naczelnego Sądu Administracyjnego do wstrzymania wykonania aktu lub czynności została uregulowana w art. 61 § 3 w związku z art. 193 p.p.s.a. Sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli w wyniku jego wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z kolei zgodnie z art. 86f ust. 1 ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2023 r., poz. 1094, dalej: ustawa środowiskowa), do skargi na decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach stosuje się art. 61 § 3 p.p.s.a., z tym że przez trudne do odwrócenia skutki, o których mowa w tym przepisie, rozumie się następstwa wynikające z podjęcia realizacji przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko, dla którego wydano zaskarżoną decyzję. Sąd rozpatruje na rozprawie wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 30 dni od dnia wpływu wniosku do sądu (art. 86f ust. 2 ustawy środowiskowej). Sąd może wstrzymać wykonanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, jeżeli zostanie uprawdopodobnione, że trudne do odwrócenia skutki, o których mowa w art. 86f ust. 1 ustawy środowiskowej, nastąpią w konsekwencji określonego w skardze naruszenia prawa lub interesu prawnego. Powyższe oznacza, że ewentualne, a zatem nawet hipotetyczne podjęcie realizacji przedsięwzięcia musi zostać ocenione przez pryzmat następstw wynikających z podjęcia realizacji przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko. W ramach oceny wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wojewódzki sąd administracyjny ocenia jakie potencjalne następstwa dla środowiska może wywołać "wykonanie" decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Należy jednak pamiętać, że w polskim porządku prawnym instytucja tzw. ochrony tymczasowej została uregulowania zgodnie z wytycznymi sformułowanymi w rekomendacji Komitetu Ministrów Rady Europy nr R/89/8 z 15 listopada 1989 r. o tymczasowej ochronie sądowej w sprawach administracyjnych. Rekomendacja przewiduje możliwość elastycznego korzystania ze środków ochrony tymczasowej, w tym uchylanie ich oraz wprowadzanie pewnych ograniczeń czasowych. Zastrzega przy tym, że środki te nie mogą zastępować orzeczeń zawierających merytoryczną ocenę aktu czy też wpływać na ich treść. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, obowiązek uprawdopodobnienia, że trudne do odwrócenia skutki, o których mowa w art. 86f ust. 1 ustawy środowiskowej, nastąpią w konsekwencji określonego w skardze naruszenia prawa lub interesu prawnego, nie oznacza, że na etapie rozpoznania wniosku o wstrzymanie wykonania tego rodzaju decyzji sąd administracyjny dokonuje oceny zasadności zarzutów podnoszonych w skardze lub kontroli legalności zaskarżonej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Natomiast oznacza to, że norma z art. 86g ust. 2a ustawy środowiskowej ogranicza możliwość uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach tylko do przypadków, w których przesłanki wstrzymania wykonania zostają spełnione w odniesieniu do prawa lub interesu prawnego skarżącego składającego wniosek o udzielenie ochrony tymczasowej. Nie chodzi tu zatem o szeroko rozumiane następstwa wynikające z podjęcia realizacji przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko, dla którego wydano zaskarżoną decyzję, a więc wszelkie następstwa dla środowiska, ale tylko następstwa będące skutkiem potencjalnego naruszenia prawa lub interesu prawnego skarżącego. W tak zakreślonych ramach prawnych Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że skarżący nie uprawdopodobnił przesłanek wskazanych w cytowanych przepisach. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych zdarzeń świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzasadnione. Natomiast złożony przez skarżących wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji zawiera wyłącznie gołosłowne i lakoniczne stwierdzenia. Obowiązek uprawdopodobnienia, a nie udowodnienia okoliczności uzasadniających wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach nie oznacza, że strona może poprzestać na tego rodzaju oświadczeniach. Skarżący nie uprawdopodobnił w żaden sposób, że następstwa wynikające z podjęcia realizacji przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko, dla którego wydano zaskarżoną decyzję, wywołają dla niego trudne do odwrócenia skutki lub niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody. Skarżący poprzestał wyłącznie na lakonicznych oświadczeniach i obawach, które nie zostały przez niego uprawdopodobnione. Powyższe oznacza, że skarżący nie wskazał negatywnych skutków wykonania decyzji organu I instancji w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a. w związku z art. 86f ust. 1 ustawy środowiskowej, co uniemożliwiało uwzględnienie wniosku. Z tych względów i na podstawie art. 61 § 3 w związku z art. 193 ustawy p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.