II SA/Łd 949/23

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Beata Czyżewska po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze sprzeciwu R. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 15 września 2023 r. znak: KO.463.33.2023 w przedmiocie nakazu usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania postanawia: 1. odrzucić sprzeciw; 2. zwrócić z funduszu Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na rzecz skarżącego – R. W. kwotę 100 (sto) złotych tytułem uiszczonego wpisu sądowego od sprzeciwu, zaksięgowaną w dniu 19 października 2023 r. pod poz. [...]. ał UZASADNIENIE Pismem z 19 października 2023 r. nadanym tego samego dnia w placówce pocztowej R. W., reprezentowany przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi sprzeciw od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z 15 września 2023 r. w przedmiocie nakazu usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania. W uzasadnieniu sprzeciwu wyjaśnił, że skarżoną decyzję otrzymał 13 października 2023 r., jako załącznik do pisma z 2 października 2023 r. w ramach postępowania toczącego się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi o sygn. akt II SA/Łd 572/23 i w tym dniu powziął wiedzę o jej treści. Skarżący stwierdził ponadto, że w ramach postępowania toczącego się przed organem I instancji występował jako strona postępowania, natomiast organ II instancji nie uznał go za stronę postępowania odwoławczego czym pozbawił go możliwości uczestnictwa w tym postępowaniu bez jego winy. W ocenie skarżącego został on bezpodstawnie pozbawiony możliwości uczestniczenia w postępowaniu drugoinstancyjnym jako strona, zaś decyzja Kolegium w sposób dalece idący wpływa na jego sytuację prawną. W odpowiedzi na sprzeciw organ wniósł o jego odrzucenie, a z ostrożności procesowej o jego oddalenie. W ocenie organu skarżący nie wykazał interesu prawnego, zatem nie przysługiwał mu przymiot strony w postępowaniu odwoławczym, w konsekwencji czego sprzeciw został wniesiony przez nieuprawniony podmiot. Ponadto organ stwierdził, że w sytuacji, gdy środek zaskarżenia wnosi podmiot niebędący stroną postępowania, obowiązują go terminy ustawowe dla stron postępowania, tj. termin na złożenie środka zaskarżenia liczy się od dnia doręczenia rozstrzygnięcia stronie. Decyzja Kolegium została doręczona jedynej stronie 21 września 2023 r., zatem termin do wniesienia sprzeciwu upłynął 5 października 2023 r. Natomiast sprzeciw skarżącego został nadany 19 października 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Sprzeciw podlega odrzuceniu z uwagi na fakt, że został wniesiony przez podmiot, który nie miał do tego legitymacji. W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że merytoryczne rozpatrzenie sprzeciwu w postępowaniu przed sądem administracyjnym każdorazowo musi zostać poprzedzone analizą wymogów jego dopuszczalności. Postępowanie sądowoadministracyjne może się toczyć wyłącznie na skutek prawnie dopuszczalnego oraz skutecznie wniesionego sprzeciwu przez legitymowany do tego podmiot. Stwierdzenie niespełnienia jakiejkolwiek z przesłanek dopuszczalności zaskarżenia uniemożliwia nadanie sprzeciwowi dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do jego odrzucenia. Niedopuszczalność sprzeciwu może mieć miejsce zarówno z przyczyn przedmiotowych, jak i podmiotowych. Jedną z przyczyn o charakterze podmiotowym jest wniesienie sprzeciwu przez nielegitymowany do tego podmiot. Ustalenie zakresu tej legitymacji następuje w postępowaniu wstępnym, a oczywisty brak legitymacji do wniesienia sprzeciwu jest podstawą do jego odrzucenia (por. wyrok NSA z 8 marca 2005 r., sygn. akt OSK 1229/04, dostępny w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej jako: "CBOSA"). Zgodnie z art. 64b § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm. - dalej w skrócie "p.p.s.a.") do sprzeciwu od decyzji stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. W kontekście powyższego przepisu należy zwrócić uwagę na treść art. 64a p.p.s.a., który stanowi, że od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z jej treści może wnieść od niej sprzeciw, zwany dalej "sprzeciwem od decyzji". Analiza powyższego zapisu prowadzi do konkluzji, że ustawodawca uregulował w nim legitymację do wniesienia sprzeciwu stanowiąc, że może go wnieść strona niezadowolona z decyzji. Chodzi tu o stronę w rozumieniu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm. - dalej w skrócie "k.p.a."). Biorąc pod uwagę treść art. 64a p.p.s.a. a także okoliczność, że przepisy dotyczące sprzeciwu będącego szczególną instytucją prawną nie powinny podlegać wykładni rozszerzającej przyjąć należy, że podmiotem uprawnionym do wniesienia sprzeciwu jest jedynie "strona niezadowolona z decyzji". Uwzględnić należy także umiejscowienie poszczególnych przepisów dotyczących sprzeciwu w p.p.s.a., z którego wynika, że w pierwszej kolejności ustawodawca uregulował podstawowe zagadnienia: przedmiot sprzeciwu oraz jego stronę podmiotową, wskazując kto jest uprawniony do skorzystania z tej instytucji procesowej i w jakim zakresie. W dalszej zaś kolejności, w odrębnej jednostce redakcyjnej, umieścił uregulowanie dotyczące odpowiedniego stosowania przepisów o skardze oraz wymogów formalnych. Zatem, nie sposób twierdzić, że owo odpowiednie zastosowanie odnosić się może do kontekstu podmiotowego, a więc do kwestii legitymacji do wniesienia sprzeciwu, która została w sposób zupełny uregulowana w art. 64a p.p.s.a. (por. postanowienie WSA w Szczecinie z 11 stycznia 2021 r., sygn. akt II SA/Sz 1127/20, CBOSA). Powyższe rozważania prowadzą zatem do jednoznacznego wniosku, że na gruncie art. 64a p.p.s.a. sprzeciw od decyzji wydanej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. przysługuje wyłącznie stronie postępowania administracyjnego, jeżeli jest ona niezadowolona z treści takiego rozstrzygnięcia. Legitymację do wniesienia sprzeciwu ma wyłącznie podmiot posiadający status strony w sprawie rozstrzygniętej daną decyzją kasatoryjną. Podmiotowego zakresu korzystania z tej instytucji nie zmienia treść art. 64b § 1 p.p.s.a., który nakazuje odpowiednie stosowanie do sprzeciwu przepisów o skardze, zatem nie zmienia tego zakresu treść art. 50 § 2 p.p.s.a., który stanowi, że uprawnionym do wniesienia skargi jest także ten podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi. Odpowiednie stosowanie do sprzeciwu przepisów o skardze odnosić się może tylko do formalnych, a nie podmiotowych wymogów sprzeciwu (por. postanowienie NSA z 19 listopada 2020 r., sygn. akt II GSK 1092/20, CBOSA). W rozpoznawanej sprawie, jak wynika z akt administracyjnych przekazanych przez Kolegium, R. W. nie był stroną postępowania przed organem drugiej instancji i zaskarżona decyzja nie została mu doręczona, co prowadzi do stwierdzenia, że nie posiadał legitymacji do wniesienia sprzeciwu. W konsekwencji stwierdzić należy, że Sąd nie jest uprawniony do badania interesu prawnego skarżącego do występowania w postępowaniu administracyjnym, ponieważ stwierdzenie, że R. W. nie brał udziału w tym postępowaniu jest wystarczające do odrzucenia sprzeciwu. Równocześnie należy podkreślić, że uchylenie decyzji organu I instancji, na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., nie kończy postępowania administracyjnego, ale nakłada na tenże organ obowiązek ponownego rozpatrzenia sprawy, w tym z uwzględnieniem właściwie określonego kręgu stron postępowania. Podmiot, który nie zostanie uznany za stronę postępowania, a stwierdzi, że powinien nią być, może wystąpić do organu ze stosownym żądaniem dopuszczenia go do udziału w sprawie w charakterze strony. Dopiero ewentualne negatywne rozstrzygnięcie w tym przedmiocie, po wyczerpaniu administracyjnego toku instancji, będzie mogło być przedmiotem kontroli wojewódzkiego sądu administracyjnego. Niezależnie od powyższej okoliczności, nawet w sytuacji uznania, że skarżącemu przysługiwało prawo wniesienia sprzeciwu, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca, wyjaśnić należy, że w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, iż strona, której nie doręczono decyzji (nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym), może wnieść skargę (sprzeciw) do sądu administracyjnego w terminie przewidzianym dla stron będących adresatami decyzji (vide: postanowienia NSA: z 29 stycznia 1998 r., sygn. akt I SA 413/97, z 16 października 2012 r., sygn. akt I OSK 2351/12, z 23 listopada 2016 r., sygn. akt II OZ 1326/16, CBOSA). W praktyce oznacza to, że termin do wniesienia sprzeciwu przez osobę, której zaskarżonej decyzji nie doręczono biegnie od dnia doręczenia decyzji ostatniej ze stron postępowania administracyjnego. Względy praktyczne przemawiają za przyjęciem ściśle określonego terminu do wniesienia środka odwoławczego, tak aby strony, które brały udział w postępowaniu jak również organ, mogły w sposób jednoznaczny ustalić, czy decyzja stała się ostateczna, a zatem określić datę, od której decyzja wywołuje określone w niej skutki (por. postanowienie NSA z 7 kwietnia 2010 r., sygn. akt II OSK 507/10, CBOSA). Zaskarżona decyzja została doręczona jedynej stronie postępowania – J. Z. 21 września 2023 r., zatem termin na wniesienie sprzeciwu, zgodnie z treścią art. 64c § 1 p.p.s.a., który stanowi, że sprzeciw od decyzji wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skarżącemu decyzji, upłynął 5 października 2023 r. (w czwartek), który nie był dniem ustawowo wolnym od pracy. Natomiast R. W. wniósł sprzeciw 19 października 2023 r. a więc po upływie ustawowego terminu przewidzianego w art. 64c § 1 p.p.s.a., co znajduje odzwierciedlenie na stemplu pocztowym znajdującym się na kopercie, w której został wniesiony sprzeciw. Powyższego nie zmienia również powoływanie się przez skarżącego w treści sprzeciwu na okoliczność, że z decyzją zapoznał się dopiero 13 października 2023 r. Jak już wcześniej wskazano, okoliczność ta nie miała wpływu na odrzucenie sprzeciwu z uwagi na fakt, że został on wniesiony przez podmiot, który nie był do tego legitymowany. Konkludując należało uznać, że sprzeciw R. W. pochodzi od podmiotu nieuprawnionego, nieposiadającego legitymacji do jego wniesienia, a w rezultacie podlega odrzuceniu jako niedopuszczalny, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 64b § 1 p.p.s.a., o czym Sąd orzekł w pkt 1 postanowienia. O zwrocie uiszczonego wpisu od sprzeciwu orzeczono w pkt 2 postanowienia na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. dj