II SA/Rz 1191/23

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur-Selwa /spr./ Sędziowie WSA Paweł Zaborniak WSA Karina Gniewek - Berezowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 12 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi P. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia 1 czerwca 2023 r. nr SKO.4111.504.1503.2023 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego – skargę oddala – UZASADNIENIE Przedmiotem skargi P.M. (dalej: "skarżący") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej: "SKO", "Kolegium") w Krośnie z 1 czerwca 2023 r. nr SKO.4111.504.1503.2023 wydana w sprawie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W podstawie prawnej decyzji organ wskazał art. 17 pkt 1, art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm. – dalej "k.p.a.") oraz art. 17 ust. 1 pkt 4, ust. 1a, ust. 1b, art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 390 ze zm. – zwana dalej: "u.ś.r."). Z uzasadnienia i akt administracyjnych sprawy wynika, że po rozpoznaniu wniosku P.M., Burmistrz [...] decyzją z 27 kwietnia 2023 r. nr MGOPS.5303.6.6.2023 odmówił ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką E.M. Organ wskazał na brak spełnienia przesłanki z art. 17 ust. 1b u.ś.r., mianowicie z orzeczenia Lekarza Orzecznika ZUS Oddział w [...] z [...] czerwca 2017 r. nr [...] wynika, że osoba wymagająca opieki jest trwale niezdolna do samodzielnej egzystencji. Daty powstania niezdolności do samodzielnej egzystencji trudno ustalić. W odwołaniu od ww. decyzji skarżący wskazał, że decyzja jest krzywdząca. Jego matka jest trwale niezdolna do samodzielnej egzystencji i wymaga opieki drugiej osoby. Taką opiekę sprawuje on. Wyjaśnił, że odległość między jego miejscem zamieszkania a miejscem zamieszkania matki wynosi tylko 7km. Dojazd zajmuje kilka minut. Zarzucił brak uwzględnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego (TK) z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13. Po rozpoznaniu odwołania SKO w Krośnie wskazaną na wstępie decyzją z 1 czerwca 2023 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Na wstępie Kolegium zaznaczyło, że organ I instancji pomimo błędnego uzasadnienia decyzji w zakresie w jakim umotywował odmowę ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, prawidłowo rozstrzygnął sprawę. Powołując się na wyrok TK z 21 października 2014 r., sygn. K 38/13 oraz orzecznictwo sądów administracyjnych Kolegium nie zgodziło się ze stanowiskiem organu I instancji o niespełnieniu przesłanki z art. 17 ust. 1b u.ś.r. Strona może się ubiegać o świadczenie pielęgnacyjne bez względu na wiek powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Kolegium wskazało jednak, że pomimo błędnego stanowiska organu I instancji w powyższym zakresie, decyzja odpowiada prawu. Powołując się na art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. podało, że uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego przez osobę na której ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności uzależnione jest od konieczności sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, której zakres i intensywność uniemożliwiają takiej osobie podjęcie zatrudnienia czy innego zarobkowania, skutkują koniecznością zaprzestania pracy zarobkowej. Opieka musi być stała w sensie trwałości i długotrwała warunkująca egzystowania osoby niepełnosprawnej. Istotą opieki jest nie tylko jej stałość i ciągłość, ale zaspokojenie normalnych, codziennych potrzeb osoby nad którą jest sprawowana. Opieka musi stanowić oczywistą przeszkodę pracy zawodowej – powodować faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub prowadzić do rezygnacji z zatrudnienia w celu jej sprawowania. W okolicznościach sprawy matka skarżącego prowadzi gospodarstwo domowe z mężem i synem S. Nie mieszka w tej samej miejscowości co wnioskodawca. Mimo dolegliwości jest osobą samodzielnie poruszającą się, nie korzysta z pomocy ortopedycznych. Porusza się z pomocą kijów trekkingowych. Nie wymaga pomocy innych osób w czynnościach higienicznych czy pielęgnacyjnych. Podczas wywiadu 22 maja 2023 r. wnioskodawca nie był obecny. Matka wnioskodawcy oświadczyła, że syn przyjeżdża raz na jedną godzinę, raz na dwie, czasem na cały dzień. Wówczas sprząta, gotuje, przygotowuje opał, robi zakupy. Ponadto pomaga w transporcie do lekarza. Ustalono nadto, że mąż E.M. jest osobą niepełnosprawną i wymaga opieki, którą sprawuje syn S. i który pobiera z tego tytułu świadczenie pielęgnacyjne. Syn S. także pomaga matce w prowadzeniu gospodarstwa domowego (posiłki, sprzątanie). W ocenie Kolegium pomoc wnioskodawcy koncentruje się wyłącznie na pomocy w prowadzeniu gospodarstwa domowego, nie wykonuje on czynności pielęgnacyjno-opiekuńczych związanych z matką. Kolegium uznało, że w realiach sprawy nie wykazano zaistnienia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki. Zakres pomocy świadczonej przez stronę matce, koncentrujący się w zasadzie na pomocy prowadzenia gospodarstwa domowego, jak i czasokres świadczonej pomocy, przy uwzględnieniu faktu, że pomoc tę świadczy także brat S.M., który ma przyznane prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z racji opieki nad ojcem wskazuje, że pomoc strony nie wymaga takiego zaangażowania aby nie dało się jej pogodzić z jakąkolwiek pracą zarobkową. Świadczenie pielęgnacyjne nie może być traktowane jako zastępcze źródło dochodu. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie złożył P.M. zarzucając naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 u.ś.r. i przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącego w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Wobec powyższego skarżący zawnioskował o uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, ewentualnie przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Skarżący zawnioskował również o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje; Skarga jest niezasadna. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja SKO utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza [...] o odmowie przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad matką E.M. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji określającą warunki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego był art. 17 u.ś.r. Przepis art. 17 ust. 1 przewiduje, iż prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu; 2) opiekunowi faktycznemu dziecka; 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej; innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Wg art. 17 ust. 1a ustawy, osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1. rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2. nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3. nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Natomiast przepis art. 17 ust. 1b tej ustawy przewiduje, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1. nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2. w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Niespornie skarżący wniósł o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką – E.M., ur. [...].01.1945r., która legitymuje się orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS z dnia [...].06.2017r. o zaliczeniu do osób trwale niezdolnych do samodzielnej egzystencji, bez wskazania daty powstania tego stanu. Matka skarżącego pozostaje w związku małżeńskim z J.M., ur. [...].01.1944r., również uznanym przez Lekarza Orzecznika ZUS za osobę trwale niezdolną do samodzielnej egzystencji. Z racji opieki nad tą osobą jej syn – S.M., ma przyznane prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na stałe. Nie zachodzi więc przeszkoda w omawianej sprawie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. Sąd w całości podziela stanowisko SKO co do wykładni przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r.. Uwzględniło ono treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 (OTK- A./2014/9/104), w którym Trybunał uznał art. 17 ust. 1b ustawy za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie, ze względu na datę powstania niepełnosprawności. Wyrok wszedł w życie w dniu ogłoszenia, tj. w dniu 23 października 2014 r. Wyrok ten nie doprowadził do wyeliminowania niekonstytucyjnej normy z porządku prawnego, a jedynie wskazał na konieczność zmian ustawodawczych. Jednakże, w razie braku reakcji ustawodawcy, należy odkodować podstawę prawną rozpoznania sprawy z tych przepisów normujących daną instytucję materialnoprawną, które nie utraciły cechy zgodności z Konstytucją. Takie działanie znajduje oparcie w art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, zgodnie z którym orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą. Organy administracji rozstrzygające o prawie do świadczenia pielęgnacyjnego mają więc obowiązek orzekać na podstawie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych z wyłączeniem tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, który z dniem 23 października 2014 r. został ostatecznie uznany za niekonstytucyjny. Potwierdzeniem tego stanowiska jest wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OSK 2593/16, Lex nr 2332965, zgodnie z którym: "W odniesieniu do grupy opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność wymagająca opieki powstała nie później, niż do ukończenia 18 roku życia, przepis art. 17 ust 1b pkt 1 zachował walor zgodności z Konstytucją. Natomiast w odniesieniu do grupy opiekunów osób, których niepełnosprawność wymagająca opieki powstała później, czyli po ukończeniu 18 roku życia, przedmiotowa przesłanka negatywna przysługiwania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego utraciła cechę konstytutywności. W konsekwencji przysługiwanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tej grupie osób należy rozpatrywać bez tej przesłanki negatywnej". Zakres stosowania przepisu art. 17 ust. 1b ustawy w związku ze stwierdzeniem jego częściowej niekonstytucyjności wyjaśnia także WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 10 stycznia 2018 r. sygn. akt IV SA/G1 537/17, publik, w Lex nr 2432658. Zgodnie z ww. wyrokiem, w stosunku do opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała nie później, niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później, niż do ukończenia 25 roku życia, przepis art. 17 ust. 1b ustawy jest zgodny z Konstytucją i nie ma przeszkód prawnych do jego stosowania. Natomiast w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. Wobec tego, w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. Konsekwencją więc orzeczenia Trybunału jest to, że strona może się ubiegać o świadczenie pielęgnacyjne bez względu na wiek powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Podstawą odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skarżącemu był fakt, że sprawowana przezeń opieka nie wyklucza możliwości podjęcia zatrudnienia z uwagi na jej zakres. Kolegium, zdaniem Sądu prawidłowo oceniło zebrany w sprawie materiał dowodowy, z poszanowaniem art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. WSA podkreśla w tym miejscu, że kwalifikacja niepełnosprawności i konieczności objęcia opieką osoby niepełnosprawnej pozostaje poza kompetencjami organu prowadzącego postępowania w przedmiocie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Jednocześnie organ ten ma prawo badać, jaki jest zakres świadczonej opieki, a w szczególności czy zakres opieki wykracza poza zwykłe czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego, a więc czy zmusza do rezygnacji z pracy zarobkowej względnie uniemożliwia jej podjęcie (zob. wyrok WSA w Rzeszowie z 22 czerwca 2023 r., sygn. II SA/Rz 283/23, LEX nr 3592962.). Z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego skutecznie ubiegać się może jedynie osoba określona w punktach od 1 do 4 tego przepisu, która sprawuje opiekę nad osobą niepełnosprawną (legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji) w takim wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między obiema tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni związek przyczynowy. W okolicznościach niniejszej sprawy niesporne jest, że skarżący, jako syn, jest osobą uprawnioną do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. w związku z opieką nad matką. W każdej sprawie o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego istotna jest ocena, czy zakres i rozmiar sprawowanej przez wnioskodawcę opieki nad osobą niepełnosprawną wypełnia ustawowe przesłanki warunkujące przyznanie tego uprawnienia, a więc, czy istnieje związek przyczynowo – skutkowy pomiędzy zakresem sprawowanej opieki a niemożnością podjęcia zatrudnienia. Czynnikiem wpływającym na zasadność przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest ustalenie, że sprawowanie opieki przez wnioskodawcę w sposób rzeczywisty uniemożliwia podjęcie lub dalsze wykonywanie pracy zarobkowej, gdyż wskazane świadczenie nie jest wynagrodzeniem za opiekę nad niepełnosprawnym lecz swoistą rekompensatą za brak możliwości w związku z tym podjęcia i kontynuowania działalności zarobkowej (por. wyrok NSA z dnia 13 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 2820/13, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Dla ustalenia przesłanki związku przyczynowo - skutkowego w danym przypadku konieczne jest ustalenie czy rodzaj i ilość czynności z zakresu faktycznie sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wykonywanych przez osobę ubiegającą się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, uniemożliwia tej osobie podjęcie i wykonywanie pracy zarobkowej. Ocena charakteru sprawowanej rzeczywiście opieki nad osobą niepełnosprawną nie oznacza przy tym zakwestionowania stanu jej zdrowia. Jednakże, to do organów administracyjnych należy ustalenie, czy w okolicznościach danej sprawy osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne faktycznie sprawuje nad osobą niepełnosprawną opiekę odpowiadającą warunkom określonym w odpowiednim orzeczeniu o niepełnosprawności (zob. NSA w wyroku z dnia 28 lipca 2022 r., sygn. akt I OSK 1867/21, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wydając kontrolowane decyzje, organy oceniły, że w niniejszej sprawie nie zachodzi związek przyczynowo – skutkowy pomiędzy rezygnacją przez skarżącego z zatrudnienia a sprawowaniem przez niego opieki nad matką. Sąd to stanowisko akceptuje. Ustalenia organu I instancji, dokonane głównie w drodze rodzinnego wywiadu środowiskowego, pozwalają stwierdzić, iż zakres i intensywność niesionej pomocy niepełnosprawnej matce przez wnioskodawcę nie jest na tyle duża, aby nie dało się jej pogodzić z wykonywaniem pracy zawodowej. Innymi słowy ten zakres pomocy często świadczony jest przez osoby aktywne zawodowo i nie stoi w sprzeczności z praca zawodową. W realiach sprawy niniejszej zgodnie z treścią przeprowadzonego na potrzeby postępowania wywiadu środowiskowego wynika, iż E.M., prowadzi gospodarstwo domowe z mężem i synem S. Nie mieszka w tej samej miejscowości co strona. Mimo dolegliwości jest osobą samodzielnie się poruszającą, nie korzysta z pomocy ortopedycznych, jedynie przy poruszaniu się w środowisku korzysta z kijków trekkingowych. Nie wymaga pomocy innych osób w czynnościach higienicznych czy pielęgnacyjnych Jest osobą wykonującą samodzielnie czynności samoobsługowe. Podczas wywiadu w dniu [...].05.2023r. wnioskodawca nie był obecny, zaś Pani M. wskazała, iż syn P. przyjeżdża codziennie, raz na 1 godzinę, raz na 2, a czasem cały dzień. Jego pomoc dotyczy prowadzenia gospodarstwa domowego matki (zakupy, gotowanie, sprzątanie, przygotowanie opału) i pomoc w transporcie do lekarzy. Pracownik socjalny ustalił nadto, iż mąż Pani M. także jest osobą niepełnosprawną i wymaga opieki, którą świadczy syn S. i z tego tytułu ma przyznane prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Syn S. także pomaga matce przy prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego — pomoc w przygotowywaniu posiłków, sprzątaniu mieszkania. Ustalenia pracownika są jasne i bezsporne, iż pomoc wnioskodawcy koncentruje się w zasadzie wyłącznie na pomocy w prowadzeniu gospodarstwa domowego, nie wykonuje on czynności pielęgnacyjno - opiekuńczych związanych bezpośrednio z matką. Nikt nie neguje faktu niesienia pomocy matce przez skarżącego, ale w ocenie Sądu prawidłowo SKO przyjęło, że jej stopień i zakres koncentrujący się w zasadzie na pomocy w gospodarstwie domowym, nie upoważniają do stwierdzenia, iż fakt ten stoi bezwzględnie na przeszkodzie do wykonywania jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Również czasookres świadczonej pomocy przy uwzględnieniu faktu, iż pomoc tę świadczy także brat strony – S.M., który ma przyznanie prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z racji opieki nad ojcem, wskazują, iż pomoc strony nie wymaga takiego zaangażowania aby nie dało się jej pogodzić z jakąkolwiek pracą zarobkowa. Prawidłowo SKO przyjęło, że matka strony nie jest osobą obłożnie chorą czynności samoobsługowe wykonuje sama, zaś aktywność strony, o czym już była mowa, koncentruje się w zasadzie na pomocy w prowadzeniu gospodarstwa domowego, a z czynności związanych wyłącznie z osobą niepełnosprawną to dowiezienie, i asysta przy wizytach lekarskich. Oczywistym jest, i co wynika także z zasad doświadczenia życiowego, iż ani sprawowanie zakupów, ani wizyty lekarskie a co za tym idzie wykup leków, nie mają takiego charakteru i intensywności, iż wymagają od strony odwołującej się codziennej aktywności w tym zakresie. Czynności te, jakkolwiek potrzebne, nie mogą jednak być uznane za związane bezpośrednio z potrzebami osoby niepełnosprawnej z jej stanem chorobowym. Są to czynności okresowe i w zasadzie mogą być one wykonywane w dogodnych dla wnioskodawcy dniach i godzinach, tak samo nawet jak przygotowanie posiłku, co nie powinno stanowić przeszkody w ewentualnym podjęciu przez nią zatrudnienia. Czynności te wykonują również osoby aktywne zawodowo. O istnieniu związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki przesądza w istocie to, jaki jest rzeczywisty zakres tej opieki, jakie są potrzeby danej osoby niepełnosprawnej, wynikające z posiadanych przez nią konkretnych schorzeń - wyrok WSA w Gdańsku z 8.04.2021 r., III SA/Gd 58/21, LEX nr 3166205. W tym przypadku w ocenie Kolegium związek taki nie zachodzi. Reasumując, świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, gdyż ta wynika z prawnego i moralnego obowiązku, lecz z uwag na faktyczny brak możliwości podjęcia jakiegokolwiek zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Nie może być ono traktowane również jako zastępcze źródło dochodu. Ponadto, opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania jakiejkolwiek pracy zawodowej, a zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni, czego w sprawie nie wykazano. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił jako niezasadną.