III SA/Kr 745/23

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący S WSA Maria Zawadzka Sędziowie WSA Renata Czeluśniak WSA Ewa Michna (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 8 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi J. C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 9 marca 2023 r., znak SKO-PS-41110-297/23 w przedmiocie niedopuszczalności odwołania oddala skargę. UZASADNIENIE W dniu 26 stycznia 2023 r. do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. wpłynęło pismo J. C. (dalej: skarżący), w którym zwrócił się on o przymusowe przebadanie jego żony oraz chrześnicy przez psychiatrów. Pismem z 30 stycznia 2023 r. Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. poinformował skarżącego o braku podstaw do podjęcia leczenia psychiatrycznego jego żony. Od powyższego pisma skarżący złożył odwołanie, w którym stwierdził, że nadal liczy, że jego żona będzie przebadana przez psychiatrów, byle nie za późno, gdyż może dojść do jakiejś tragedii. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu, postanowieniem z 9 marca 2023 r., znak: MGOPS 430/19/23 stwierdziło niedopuszczalność odwołania. Zdaniem Kolegium, w rozpoznawanej sprawie brak było przepisu, który upoważniałby organ I instancji do wydania decyzji załatwiającej sprawę co do istoty. Jednocześnie zaskarżone pismo nie zawierało cech decyzji, gdyż nie było w nim sformułowanego rozstrzygnięcia, jak również podstawy prawnej. Pismo zawierało przy tym informację na temat braku podstaw do podjęcia leczenia psychiatrycznego żony skarżącego. Skoro zatem w sprawie nie została wydana decyzja, to stronie nie przysługiwało prawo wniesienia odwołania z uwagi na brak przedmiotu zaskarżenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący podniósł, że pracownicy MOPS w S. nakłaniali jego żonę by ta założyła mu niebieską kartę. Wskazał, że sam był kilkukrotnie poddawany badaniom psychiatrycznym, które wykazały, że nie jest chory. Podtrzymał jednocześnie wniosek o przebadanie psychiatrycznie jego żony, aby można było czuć się bezpiecznie w jej towarzystwie. W odpowiedzi organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi jaki bezzasadnej. Ustanowiony w sprawie pełnomocnik z urzędu wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. W uzasadnieniu wskazał, że pismo Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej rozstrzygało indywidualną sprawę, a więc, w jego przekonaniu, było decyzją. Bezpodstawne było więc stwierdzenie niedopuszczalności odwołania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie ponieważ racje miało Kolegium, że brak było podstawy prawnej do orzekania przez organy samorządu terytorialnego o przymusowym skierowaniu lub o odmowie skierowania na badania psychiatryczne. Przesłane w odpowiedzi na wniosek skarżącego pismo informacyjne nie mogło więc zostać potraktowane jako decyzja administracyjna. Zdaniem Sądu, zaskarżone postanowienie nie naruszało prawa i brak jest podstaw uzasadniających jego uchylenie. Generalnie sposób przymusowego leczenia psychiatrycznego reguluje ustawa z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2123 z późn. zm.), która co do zasady kwestie te poddaje kontroli sądu opiekuńczego (art. 25 powołanej ustawy). Rację miał więc Kierownik ośrodka pomocy społecznej o braku podstaw do skierowania na leczenie psychiatryczne żony skarżącego. Zgodnie z art. 127 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2023 r., poz. 775) – dalej: "K.p.a.", odwołanie służy stronie od decyzji wydanej w I instancji. Natomiast art. 134 K.p.a. stanowi, że organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Niedopuszczalność odwołania może wynikać z przyczyn przedmiotowych, jak też z przyczyn podmiotowych. Przedmiotowe przyczyny niedopuszczalności odwołania zachodzą wówczas, gdy brak jest przedmiotu zaskarżenia albo brak jest możliwości zaskarżenia decyzji w formie odwołania (B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, 2017, s.706). Odwołanie jest zatem niedopuszczalne, jeżeli: 1) czynność organu nie jest decyzją, lecz np. czynnością materialno-techniczną lub umową cywilnoprawną, 2) decyzja nie została jeszcze doręczona ani ogłoszona stronie, 3) zostało wniesione od projektu decyzji, 4) zostało wniesione od decyzji organu drugiej instancji, 5) ustawa wyłącza możliwość wniesienia odwołania, 6) ustawa wyłącza możliwość wniesienia odwołania od decyzji, przewidując inny tryb weryfikacji, np. powództwo do sądu powszechnego. Jedną z podstawowych przyczyn niedopuszczalności odwołania natury przedmiotowej jest nieistnienie w sensie prawnym przedmiotu zaskarżenia, to jest nieistnienie decyzji administracyjnej w znaczeniu prawnym (por. wyrok WSA w Krakowie z 27 maja 2014 r., III SA/Kr 1349/13, orzeczenia dostępne na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Wprawdzie w orzecznictwie podkreśla się, że formę decyzji administracyjnej należy przypisać każdemu rozstrzygnięciu indywidualnej sprawy administracyjnej, w której dochodzi do konkretyzacji materialnej lub procesowej normy prawa administracyjnego (por. wyrok NSA z 15 grudnia 2023 r., I OSK 2167/22); niemniej jednak nie oznacza to automatycznie, że każde pismo informujące o sytuacji prawnej wnioskodawcy, jest taką decyzją. Skoro z treści pisma skierowanego do skarżącego wynikało, że organ nie jest władny orzekać o skierowaniu na przymusowe leczenie żony skarżącego, to trudno, wbrew wyraźnym twierdzeniom organu, przypisywać mu intencję rozstrzygnięcia w przedmiocie skierowania na przymusowe badania psychiatryczne. Odnosząc się więc do zarzutów pełnomocnika skarżącego, że pismo, od którego skarżący wniósł odwołanie było rozstrzygnięciem organu w indywidualnej sprawie – to należałoby zaznaczyć, że organ nie tyle odmówił skierowania na leczenie, co poinformował o braku podstaw prawnych do takiego działania. Jak już Sąd zaznaczył powyżej, organy samorządu terytorialnego nie są w ogóle uprawnione do przymusowego kierowania na tego typu terapie. Informacja organu była więc prawidłowa. Zgodnie z art. 6 K.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Skoro żaden przepis prawa nie dawał uprawnień organom do skierowania na przymusowe leczenie, to informacja o braku podstaw prawnych, nie naruszała jakichkolwiek przepisów prawa. Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, a w szczególności nie narusza art. 134 K.p.a., a co za tym idzie skarga nie mogła zostać uwzględniona. Mając na uwadze powyższe skargę należało oddalić w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.). Sąd nie orzekał o przyznaniu wynagrodzenia z tytułu udzielonej pomocy z urzędu ponieważ ustanowiony w sprawie pełnomocnik nie złożył wymaganego § 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2437). oświadczenia, że opłata nie została zapłacona w całości lub w części.