I SAB/Wa 257/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym skargi R. R. na bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego w Warszawie-Białołęce z siedzibą w Warszawie w przedmiocie rozpoznania wniosków z 5 lutego 2021 r. i 18 sierpnia 2021 r. postanawia: odrzucić skargę. UZASADNIENIE R. R. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność dyrektora Aresztu Śledczego w Warszawie–Białołęce. Uważa, że organ dopuścił się bezczynności oraz przewlekłości prowadzonego postępowania w sprawach nr: D/P.452.6.1.2021.KW, D/P.452.6.2.2021.KW. Wniósł również o zasądzenie od organu na swoją rzecz kwoty dwóch tysięcy złotych celem odszkodowania oraz zadośćuczynienia spowodowanego wadliwym działaniem administracji publicznej. W uzasadnieniu wskazał, że administracja Aresztu Śledczego w Warszawie–Białołęce odnotowała 5 lutego 2021 r. oraz 18 sierpnia 2021 r. wpływ korespondencji urzędowej, która została zarejestrowana pod nr D/P.452.6.1.2021.KW oraz D/P.452.6.2.2021.KW. Pisma były wnioskami o udzielenie pisemnej informacji dotyczącej warunków panujących w Areszcie Śledczym, kwestii urządzeń, z których osadzony może korzystać, itp. Przez wiele miesięcy skarżący nie otrzymał żadnej informacji więc 28 października 2021 r. zwrócił się ze skargą do Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej w Warszawie. Skarga została zarejestrowana pod nr 01/S.451.76.19.2021.KR i została uznana za bezzasadną. Uznano, że wbrew twierdzeniom skarżącego otrzymał odpowiedź. To według skarżącego nie jest prawdą i można to sprawdzić, gdyż urząd wysyła listy urzędowe rejestrowane. Skarżący odwołał się od tej decyzji 17 stycznia 2022 r. do Centralnego Zarządu Służby Więziennej. Skargę zarejestrowano pod nr BSW.751.957.9.2022.AW i również ona uznana została za bezzasadną. W uzasadnieniu organ wskazał, że użycie w kwestionowanej odpowiedzi sformułowania o otrzymaniu informacji w zakresie złożonych próśb należy uznać za chybione. Nie znaleziono podstaw do podważenia prawidłowości oceny postępowania administracji Aresztu Śledczego w Warszawie–Białołęce dokonanej w toku postępowania skargowego przeprowadzonego w Okręgowym Inspektoracie Służby Więziennej w Warszawie w zakresie zarzutu nieudzielenia odpowiedzi na złożone prośby. Niemniej wskazał, że w związku z sygnalizowaniem niedoręczenia odpowiedzi, zwrócono się do Dyrektora Aresztu Śledczego w Warszawie–Białołęce o ponowne przesłanie jej w formie kopii. Skarżący potwierdził otrzymanie kserokopii pism 4 marca 2022 r., co podkreślił Centralny Zarząd Służby Więziennej. Zdaniem skarżącego odpowiedź należy uznać za chybioną, ponieważ nie udzielono w niej szczegółowych informacji, o które wnosił, a które miały służyć do decyzji o podjęciu nauki w C.K.U. przy Areszcie Śledczym w Warszawie–Białołęce. Według skarżącego uniemożliwił to organ dlatego wniósł o odszkodowanie i zadośćuczynienie. Ponadto podał, że 1 lutego 2022 r. skarżący wniósł skargę do Dyrektora Zakładu Karnego w Czarnem, która została przesłana do Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej w Koszalinie. Skarga została zarejestrowana pod nr 01/5.451.957.14.2022.SP. W odpowiedzi wskazano, że w Zakładzie Karnym w Czarnem dokonano analizy korespondencji urzędowej i nie odnotowano wpływu wskazanej korespondencji. Zatem nieprawdą jest, by administracja jednostki nie doręczyła korespondencji, ponieważ nie odnotowano jej wpływu. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Aresztu Śledczego w Warszawie-Białołęce podał, że 5 lutego 2021 r. oraz 18 sierpnia 2021 r. administracja Aresztu Śledczego w Warszawie-Białołęce odnotowała wpływ korespondencji osadzonego. Pisma zostały zakwalifikowane jako prośby i rozpatrzone zgodnie z przepisami określonymi w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobów załatwiania wniosków, skarg i próśb osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych. Pismami nr D/P.452.6.1.2021.KW z 15 lutego 2021 r. oraz nr D/P.452.6.2.2021.KW z 31 sierpnia 2021 r. osadzony otrzymał informacje w związku z zawartymi w prośbach kwestiami. Organ podał, że skarżący otrzymał odpowiedź na pismo datowane na 16 sierpnia 2021 r., pismem administracji aresztu nr D/P.452.6.2.2021 z 31 sierpnia 2021 r. W piśmie tym nastąpiła jednak omyłka pisarska, ponieważ w tytule podano, że stanowi ono odpowiedź na pismo z 1 lutego 2021 r., a powinno być na pismo z 16 sierpnia 2021 r. Powyższe nie miało jednak wpływu na treść udzielonej osadzonemu odpowiedzi. Ponadto organ wskazał, że postępowanie z korespondencją w jednostce penitencjarnej przebiega zgodnie z obowiązującymi w tej materii przepisami. Obieg korespondencji nie jest niczym zakłócony, a korespondencja regularnie przekazywana jest do operatora pocztowego celem wysłania. Wszelkie czynności związane z wysyłaniem listów osadzonych, realizowane są niezwłocznie, a korespondencja przekazywana jest do placówki pocztowej terminowo. Dyrektor Aresztu Śledczego podkreślił, że funkcjonariusze oraz pracownicy Aresztu w trakcie wykonywania czynności służbowych przestrzegają zasad praworządności i humanitaryzmu. Swoje obowiązki wykonują zgodnie z obowiązującymi przepisami, stosując się przy tym do przepisów Kodeksu karnego wykonawczego, regulaminów wykonywania kary pozbawienia wolności i tymczasowego aresztowania oraz ustalonego w Areszcie porządku wewnętrznego. W bezpośrednim kontakcie z osadzonymi postępują praworządnie i humanitarnie, z poszanowaniem ich praw i godności. Reasumując organ wskazał, że w stosunku do ww. osadzonego nie stwierdzono żadnych nieprawidłowości ze strony Aresztu Śledczego w Warszawie-Białołęce. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest niedopuszczalna. Zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.) – dalej zwanej "ppsa" kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 i 803), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Według art. 3 § 2a ppsa sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Z kolei art. 3 § 3 ppsa przewiduje, że sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Trzeba jednak wskazać, że sytuacje wyżej opisane nie występują w rozpatrywanej sprawie. Jak stanowi art. 7 § 1 i 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy (Dz.U. z 2023 r. poz. 127 ze zm.) – dalej zwanej "kkw" skazany może zaskarżyć do sądu decyzję organu wymienionego w art. 2 pkt 3-6 (m.in. dyrektora aresztu śledczego) i 10, z powodu jej niezgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Skargi rozpoznaje sąd właściwy zgodnie z art. 3 kkw. Według art. 3 k.k.w ustawodawca powierzył kontrolę sądową w sprawach karno-wykonawczych sądowi, który wydał orzeczenie w pierwszej instancji (§ 1) oraz sądowi penitencjarnemu (§ 2). Powyższe regulacje prowadzą do wniosku, że kompetencję do rozpatrzenia skarg na bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie postępowania - w sprawach kierowanych do osoby kierującej zakładem przewidzianym w przepisach prawa karnego wykonawczego przez osadzonego (skazanego) skarg, próśb, wniosków - posiada sąd powszechny, a nie sąd administracyjny. Ten pierwszy s rozpatruje bowiem skargi na decyzje wydawane w postępowaniu wykonawczym. Stanowiska tego nie zmienia brzmienie art. 7 § 1 kkw przewidującego prawo skarżącego do zaskarżenia "decyzji" organu postępowania wykonawczego. Decyzja w postępowaniu karnym wykonawczym jest rozumiana szeroko. Np. jak wskazuje K. Postulski, "Znajdujemy natomiast w kodeksie karnym wykonawczym przepisy, z których nie wynika wprost, że wymienione w nich czynności wymagają wydania decyzji, chociaż ich charakter jednoznacznie na to wskazuje, co w konsekwencji powoduje ich zaskarżalność w trybie art. 7 § 1 kkw, w sytuacji gdy pozbawiają skazanych niektórych ich uprawnień" (K. Postulski, Kodeks karny wykonawczy. Komentarz, Warszawa 2016, s. 111-112). Również w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że wolą ustawodawcy kompetencje do sprawowania kontroli działalności organów postępowania wykonawczego przypisano sądom powszechnym, tj.: sądom, które wydały orzeczenie karne w pierwszej instancji (art. 3 § 1 kkw) lub sądom penitencjarnym (art. 3 § 2 kkw). Kontrola ta inicjowana jest przez skazanego w drodze skargi wnoszonej w trybie określonym w art. 7 § 3 kkw, a w sprawach tych ww. sądy stosują przepisy kkw i Kodeksu postępowania karnego, co wynika z art. 1 § 2 kkw (por. postanowienie NSA z 12 grudnia 2008 r. sygn. akt I OSK 746/08; postanowienie NSA z 15 czerwca 2021 r. sygn. akt III OSK 4453/21; postanowienie NSA z 7 grudnia 2022 r. sygn. akt III OSK 2628/22). Kodeks karny wykonawczy do sądów właściwych w sprawach skarg na decyzje organów wykonawczych nie zalicza sądów administracyjnych (por. postanowienie NSA z 27 kwietnia 2016 r. sygn. akt I OZ 393/16). Zatem rozpatrywanie środków prawnych skazanego (skarg, próśb, wniosków) następuje na podstawie przepisów kkw, a dokładnie do 17 września 2022 r. na podstawie art. 6 § 2 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobów załatwiania wniosków, skarg i próśb osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych (Dz.U. z 2013 r. poz. 647), a od tego dnia na podstawie art. 5 § 2 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 września 2022 r. w sprawie sposobów załatwiania wniosków, skarg i próśb osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych (Dz.U. z 2022 r. poz. 1960). W opisanych wyżej sprawach przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (kpa) nie mają zastosowania, w szczególności kierownik jednostki organizacyjnej (zakładu karnego, aresztu śledczego) nie wydaje w takich sprawach decyzji administracyjnej (art. 104 kpa) lub postanowienia (123 kpa). W konsekwencji w niniejszej sprawie, gdzie rozpatrzenie wniosków R. R. następowało w drodze decyzji, na którą przysługuje skarga w trybie art. 7 kkw, nie mógł znaleźć zastosowania art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ppsa. Wobec tego także zawarty w skardze wniosek o odszkodowanie i zadośćuczynienie za wadliwe działanie administracji jednostki organizacyjnej służby więziennej nie mógł być uwzględniony. Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ppsa orzekł, jak w sentencji.