II OZ 713/23

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia H. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 4 października 2023 r., sygn. akt II SA/Lu 494/23 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi H. P. na decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia 18 listopada 2022 r., znak: IF-I.7821.20.2022.HP w przedmiocie zezwolenia na realizację inwestycji drogowej postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z 4 października 2023 r., sygn. akt II SA/Lu 494/23 po rozpoznaniu wniosku H. P. (dalej jako skarżąca) o przywrócenie jej terminu do wniesienia skargi w sprawie z jej skargi na decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia 18 listopada 2022 r., znak: IF-I.7821.20.2022.HP w przedmiocie zezwolenia na realizację inwestycji drogowej, na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Sąd mając na uwadze przesłanki przywrócenia terminu z art. 86 § 1 i art. 87 § 2 P.p.s.a. stwierdził, ze niezbędnym warunkiem przywrócenia terminu do wniesienia skargi w niniejszej sprawie byłoby uprawdopodobnienie braku winy profesjonalnego pełnomocnika skarżącej w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Potwierdza to stanowisko NSA z uzasadnienia postanowienia NSA z 10 sierpnia 2023 r. (II OZ 440/23), którym Sąd oddalił zażalenie na postanowienie z 14 czerwca 2023 r. o odrzuceniu skargi. W ocenie NSA, "skuteczne zaskarżenie do sądu rozstrzygnięcia organu administracji po upływie trzydziestodniowego terminu możliwe jest zatem wyłącznie w przypadku, gdy przywrócono termin do dokonania tej czynności procesowej. Jednakże aby Sąd, do którego została wniesiona skarga, mógł przywrócić termin do jej wniesienia oraz nadać jej dalszy bieg, niezbędne jest wystąpienie przez ustanowionego w sprawie pełnomocnika ze stosownym wnioskiem, co w tej sprawie nie nastąpiło" (s. 4 uzasadnienia). Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że skoro skarżąca jest reprezentowana w sprawie przez profesjonalnego pełnomocnika, który nie wniósł o przywrócenie terminu do złożenia skargi, wniosek skarżącej, w którym powołuje się ona na zły stan zdrowia jako okoliczność uprawdopodabniającą jej brak winy w uchybieniu terminowi, nie mógł skutkować uwzględnieniem jej wniosku o przywrócenie terminu. Skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika wniosła zażalenie na powyższe postanowienie, zaskarżając je w całości i zarzucając naruszenie przepisów postępowania: • art. 87 § 1 i 2 w zw. z art. 86 § 1 P.p.s.a. poprzez brak przywrócenia terminu do złożenia skargi przez skarżącą, podczas gdy czynność procesowa tj. złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi nie była objęta przymusem adwokacko-radcowskim, • błąd w ustaleniach faktycznych polegający na błędnym uznaniu, że pełnomocnik ustanowiony z urzędu powinien wraz ze skargą złożyć wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, podczas gdy pełnomocnik nie uchybił terminowi w wykonaniu swoich czynności, gdyż po wzięciu informacji o wyznaczeniu go pełnomocnikiem w dniu 24 kwietnia 2023 r. w terminie 30 dni od wyznaczenia go pełnomocnikiem dokonał czynności, która poprzednio została dokonana przez nieuprawnioną osobę. Pełnomocnik kwestionuje stanowisko Sądu, zgodnie z którym uznano, że skarżąca mająca ustanowionego pełnomocnika, który składając skargę na decyzję nie dołączył do skargi wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia, nie powinna we wniosku o przywrócenie terminu powołać jako okoliczności uzasadniającej brak jej winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi na swój zły stan zdrowia. Pełnomocnik uważa, że Sąd w poprzedzających postanowieniach o odrzuceniu skargi skarżącej w niniejszej sprawie błędnie przyjął, że skarga jest spóźniona. Skarżąca złożyła skargę na decyzję z 18 listopada 2022 r. 4 stycznia 2023 r. zatem w terminie. Odrzucono tę skargę bowiem została podpisana przez osobę do tego nieuprawnioną, a nie z powodu złożenia jej po terminie. Skarżąca złożyła wniosek o prawo pomocy przez ustanowienie pełnomocnika z urzędu, którego Sąd przyznał jej postanowieniem z 16 marca 2023 r. Ów pełnomocnik odebrał informację o ustanowieniu go w sprawie skarżącej 24 kwietnia 2023 r., zapoznał się z aktami sprawy, nawiązał kontakt z pełnomocnikiem skarżącej R. P. a następnie wniósł skargę. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 10 sierpnia sygn.. akt II OZ 440/23 oddalił zażalenie na postanowienie WSA z 14 czerwca 2023 r. o odrzuceniu skargi. Stwierdził, że skuteczne zaskarżenie do sądu rozstrzygnięcia organu administracji po upływie trzydziestodniowego terminu możliwie jest zatem wyłącznie w przypadku gdy przywrócono termin do dokonania tej czynności procesowej. Jednakże, aby sąd, do którego została wniesiona skarga, mógł przywrócić termin do jej wniesienia oraz nadać jej dalszy bieg, niezbędne jest wystąpienie przez ustanowionego w sprawie pełnomocnika ze stosownym wnioskiem, co w tej sprawie nie nastąpiło. Mając na uwadze przesłanki formalne i materialne wniosku o przywrócenie terminu z art. 86 § 1 i art. 87 § 2 P.p.s.a. pełnomocnik wskazuje, że skarżąca we wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi powołała się na swój zły stan zdrowia jako okoliczność uprawdopodabniającą jej brak winy w uchybieniu terminowi, która jako taka powinna zostać uwzględniona. Istotą sprawy według pełnomocnika jest to czy skarżąca uprawdopodobniła okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Pełnomocnik wskazuje, ze złożenie wniosku o przywrócenie terminu nie zostało obwarowane przymusem adwokacko-radcowskim. Strona dowiedziawszy się o uchybieniu terminu może samodzielnie sporządzić i złożyć wniosek w tym zakresie. Obojętnym jest dla tej czynności fakt ustanowienia dla strony profesjonalnego pełnomocnika i momentu, w którym mógł on się zapoznać z aktami sprawy. Skarżąca dowiadując się o odrzuceniu skargi mogła sama sporządzić i złożyć wniosek o jego przywrócenie tak postanowienie WSA w Łodzi z 9 października 2013 r. III SA/Łd 692/13). Pełnomocnik podkreślił, że złożenie wniosku o przywrócenie terminu nie było objęte przymusem adwokacko-radcowskim. Przy rozpoznaniu wniosku o przywrócenie terminu Sąd ocenia zatem, czy strona uprawdopodobniła okoliczności, które powołała na usprawiedliwienie opóźnienia w dokonaniu czynności procesowej czy te okoliczności są tego rodzaju, że nie można przypisać winy za to opóźnienie. Biorąc powyższe pod uwagę należało uznać, ze w zaistniałym stanie faktycznym została spełniona przesłanka warunkująca pozytywne rozpatrzenie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Analiza powyższego przepisu prowadzi do wniosku, że z wnioskiem o przywrócenie terminu może wystąpić osoba, która domaga się przywrócenia uchybionego przez nią terminu. Gdy chodzi o przywrócenie terminu do wniesienia skargi osobą taką będzie skarżąca albo występujący w jej imieniu pełnomocnik. W jednym i drugim przypadku uzasadniając wniosek pod kątem braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia skargi należy przywołać okoliczności świadczące o tym, że osoba wnosząca skargę uchybiła terminowi do jej wniesienia bez jej winy. W niniejszej sprawie skargę na zaskarżoną decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia 18 listopada 2022 r., znak: IF-I.7821.20.2022.HP w przedmiocie zezwolenia na realizację inwestycji drogowej, odebraną przez pełnomocnika skarżącej R. P. (córkę) 13 grudnia 2022 r. wniosła córka skarżącej 4 stycznia 2023 r. Skarga została wniesiona w terminie ale z uwagi na brak przedłożenia właściwego pełnomocnictwa odrzucono ją postanowieniem Sądu z 22 lutego 2023 r., sygn. akt II SA/Lu 106/23. Postanowieniem z 23 marca 2023 r., sygn.. akt II SPP 15/23 skarżącej przyznano prawo pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Pełnomocnik dowiedział się o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu 24 kwietnia 2023 r. a nową skargę złożył w placówce pocztowej 23 maja 2023 r. Nie złożył razem ze skargą wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Taki wniosek złożyła samodzielnie skarżąca w piśmie z 9 czerwca 2023 r. (wpływ 13 czerwca 2023 r.). Wobec powyższego, zdaniem NSA, Sąd I instancji prawidłowo przyjął, że składając ponownie skargę, niewątpliwie po terminie do jej wniesienia, pełnomocnik z urzędu powinien do skargi dołączyć wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Uzasadnieniem tegoż wniosku nie mógł być stan zdrowia skarżącej z pisma z 9 czerwca 2023 r. ale np. fakt ustanowienia pełnomocnika już po upływie terminu do jej wniesienia lub inne okoliczności z powodu, których nie mógł on dotrzymać terminu wniesienia skargi. Zły stan zdrowia skarżącej powinien być oceniany gdyby to ona wnosiła skargę a mając pełnomocnika należało powołać się na sytuację, które to jemu uniemożliwiły dochowanie terminu do wniesienia skargi. Powyższe nie ma nic wspólnego z przymusem adwokacko-radcowskim bowiem ani dla wniesienia wniosku o przywrócenie terminu ani do wniesienia skargi taki wymóg w przepisach P.p.s.a. nie istnieje. Nie doszło zatem do naruszenia art. 87 § 1 i 2 P.p.s.a. w zw. z art. 86 § 1 P.p.s.a. Okoliczność wniesienia przez skarżącą pierwotnej skargi w terminie ustawowym (4 stycznia 2023 r.), następnie odrzuconej, nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie bowiem obecnie chodzi o przywrócenie terminu do wniesienia aktualnej skargi złożonej 23 maja 2023 r. Ta skarga niewątpliwie złożona została z uchybieniem terminu a zatem rozpatrzenie jej umożliwiało tylko przywrócenie terminu do jej wniesienia. Pełnomocnik powinien wystąpić z takim wnioskiem jednocześnie wnosząc skargę, odnosząc się w nim do okoliczności, które jemu jako pełnomocnikowi uniemożliwiły dochowanie ustawowego terminu. Argumentacja skarżącej w samodzielnie złożonym wniosku o przywrócenie terminu była niewystarczająca bowiem jej stan zdrowia nie uzasadniał braku winy pełnomocnika, który złożył skargę po terminie. Nie chodziło tu o termin 30 dni od dowiedzenia się o jego wyznaczeniu na pełnomocnika ale o termin 30 dni od doręczenia zaskarżonej decyzji. Pełnomocnik błędnie przyjmuje, że w sprawie miał zastosowanie art. 177 § 3-6 P.p.s.a., który stosuje się jedynie w przypadku skargi kasacyjnej podczas gdy podobnej regulacji nie przewiduje art. 53 P.p.s.a. wskazujący na termin do wniesienia skargi. W tym stanie rzeczy Sąd I instancji słusznie odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi bowiem pełnomocnik nie złożył ze skargą wniosku o przywrócenie terminu, w którym uprawdopodobniłby brak własnej winy w uchybieniu terminowi do wniesienia skargi, zatem wymóg z art. 86 § 1 i art. 87 § 2 P.p.s.a. nie został zachowany. Wniosek skarżącej umożliwił wypowiedzenie się Sądu odnośnie do odmowy przywrócenia terminu ale nie mógł być rozpatrzony pozytywnie. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a. w zw. art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.