II OZ 249/23

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażaleń J. G. oraz K. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 31 stycznia 2023 r. sygn. akt II SA/Po 865/22 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi J. G., K. S., M. S. oraz K. S. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia 29 września 2022 r., nr IR-IV.7721.292.2022.7 w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego postanawia: oddalić zażalenia UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 31 stycznia 2023 r. sygn. akt II SA/Po 865/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji Wojewody Wielkopolskiego z dnia 29 września 2022 r. w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że wykonanie aktu administracyjnego oznacza spowodowanie lub sprowadzenie takiego stanu w rzeczywistości społecznej, który jest zgodny z treścią aktu. Zaskarżona decyzja Wojewody Wielkopolskiego rozstrzyga o umorzeniu postępowania odwoławczego i jest aktem niewykonalnym w powyżej prezentowanym rozumieniu. Skarżący nie wykazali podstaw do orzekania o wstrzymaniu wykonania rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego. Jednocześnie Sąd zaakcentował, że prowadzenie prac przez inwestora, mimo trwającego postępowania sądowego, odbywa się na jego wyłączne ryzyko, kwestia ewentualnego przywrócenia stanu poprzedniego, w razie uchylenia pozwolenia na budowę, będzie obciążać właśnie inwestora. Przyjmować więc należy, że decyzja uprawniająca do podjęcia określonych działań (tu: rozpoczęcia procesu budowlanego), co do zasady, nie niesie dla skarżących niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zażalenia na powyższe postanowienie, osobnymi pismami z dnia 12 lutego 2023 r. i 25 lutego 2023 r., złożyli odpowiednio J. G. oraz K. S. (dalej "żalący"), podnosząc tożsame zarzuty, że Sąd I instancji naruszył: 1) art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami: administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329; dalej "p.p.s.a.") błędnie uznając, że strona skarżąca wnosiła o wstrzymanie wykonania decyzji Wojewody Wielkopolskiego z dnia 29 września 2022 r., o umorzeniu postępowania odwoławczego, gdy tymczasem strona skarżąca wnosiła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Starosty Krotoszyńskiego z dnia 2 sierpnia 2022 r., zatwierdzającej projekt zagospodarowania terenu i projekt architektoniczno-budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę dla P. Sp. z o.o. obejmującej stację bazową telefonii komórkowej [...] sieci X. wraz z infrastrukturą towarzyszącą w K., ul. [...], na działce o nr ew. [...] co oznacza, że rozpoznanie tego wniosku nastąpiło z naruszeniem art. 61 § 3 p.p.s.a.; 2) art. 61 § 3 p.p.s.a, w związku z art. 74 ust. 1, 2 i 4 Konstytucji RP, poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich niezbędnych czynności do dokładnego rozważenia sprawy, co czyni iluzorycznym wymóg ochrony środowiska, o którym mowa w art. 74 ust. 1, 2 i 4 Konstytucji. Żalący wnieśli o zmianę zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz decyzji Starosty Krotoszyńskiego z dnia 2 sierpnia 2022 r., a także zasądzenie kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenia nie zasługują na uwzględnienie. W myśl art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że o ile realizacja zamierzenia budowlanego prowadzi często do trwałej zmiany - chociaż na różną skalę - otoczenia inwestycji, to w ramach rozpoznania wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej poprzez wstrzymanie wykonania decyzji o pozwoleniu na budowę Sąd nie ocenia prawidłowości wydania tej decyzji w aspekcie jej zgodności z prawem. Przedmiot oceny stanowi jedynie to, czy jej wykonanie, jeszcze przed prawomocnym jej skontrolowaniem, może doprowadzić do sytuacji wyjątkowych, zagrażających chronionym dobrom strony. Nie chodzi tutaj o niebezpieczeństwo wyrządzenia jakiejkolwiek szkody, ale takiej, która może przybrać znaczne rozmiary, a także o sytuację taką, w której powrót do stanu poprzedniego, zmienionego w sposób istotny i trwały będzie w zasadzie niemożliwy lub będzie wymagał znacznych nakładów sił i środków. W ocenie tej Sąd zobowiązany jest ważyć interes zarówno strony występującej z wnioskiem, jak i inwestora. O ile zatem można przyjąć uwagi żalących, że realizacja przedmiotowej inwestycji będzie się wiązać z jakimś rodzajem szkód, o tyle nie można uznać, że okoliczności te mają charakter jaki wymagany jest przez art. 61 § 3 p.p.s.a. Wykonanie obiektu budowlanego na podstawie pozwolenia na budowę, które może zostać usunięte z mocą wsteczną z obrotu prawnego, odbywa się bowiem głównie na ryzyko inwestora. Zatem to inwestor może być zobowiązany do przywrócenia stanu poprzedniego na własny koszt, a więc, w ocenie Sądu, znaczna szkoda powstanie przede wszystkim po jego stronie. Zasadniczo można powoływać się na zagrożenie z art. 61 § 3 p.p.s.a. jeśli ma ono charakter aktualny, realny i indywidualny, bezpośrednio związany z wykonaniem zaskarżonej decyzji. Przez zagrożenie realne należy uznać taki stan, który jest niezwykle prawdopodobny w odróżnieniu od stanu potencjalnego, który zdaniem Sądu występuje w niniejszej sprawie. Sąd I instancji zaakcentował w swoim postanowieniu, że obawy strony skarżącej są powiązane z potencjalnymi zaniedbaniami przy budowie/użytkowaniu stacji bazowej telefonii komórkowej, a nie z samym wykonaniem pozwolenia na budowę. Ryzyko wypadku związanego z bliskością toru kolejowego czy ryzyko przewrócenia się wieży i uszkodzenia budynków mieszkalnych wpisują się, w ocenie Sądu, w zagrożenie potencjalne, które występuje zazwyczaj przy realizacji przedsięwzięć budowlanych. Zagrożenie takie musi brać pod uwagę inwestor i to on będzie ponosił ewentualną odpowiedzialność. Charakter indywidualny zagrożenia oznacza natomiast, że zagrożenie, o którym mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., powinno odnosić się konkretnie do strony występującej z wnioskiem o ochronę tymczasową. W niniejszej sprawie żalący kładą nacisk na ochronę środowiska, która dotyczy wszystkich mieszkańców. Dodatkowo zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca dotyczy procesu budowlanego, a nie wycinki drzew, zatem z decyzji zagrożenie to bezpośrednio nie wynika. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.