II OZ 650/23

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tomasz Zbrojewski po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. B. i W. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 lipca 2022 r., sygn. akt VII SA/Wa 2289/22 o odrzuceniu skargi K. B. i W. B. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 16 sierpnia 2022 r., nr 902/22 w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 13 lipca 2023 r., sygn. akt VII SA/Wa 2289/22, odrzucił skargę K. B. i W. B. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 16 sierpnia 2022 r., nr 902/22. Sąd podał, że w związku z zarządzeniem wzywającym skarżących do uiszczenia wpisu od skargi na ww. decyzję, złożyli oni wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Postanowieniem z dnia 17 maja 2023 r. Sąd utrzymał w mocy orzeczenie starszego referendarza sądowego z dnia 27 marca 2023 r., sygn. akt VII SPP/Wa 316/22, o odmowie przyznania skarżącym prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Dlatego zarządzeniem z dnia 22 maja 2023 r. wezwano skarżących do wykonania prawomocnego zarządzenia wzywającego ich do uiszczenia solidarnie wpisu od skargi w kwocie 500 zł, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie to doręczono skarżącym w dniu 9 czerwca 2023 r. Według stanu na 7 lipca 2023 r. w rejestrze opłat sądowych nie zidentyfikowano wymaganej wpłaty. Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 220 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., zwana dalej: "p.p.s.a."), orzekł o odrzuceniu skargi. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyli skarżący, zarzucając naruszenie: 1) art. 111 § 1 i 2 p.p.s.a., poprzez jego niezastosowanie i niepołączenie do wspólnego rozpoznania sprawy niniejszej oraz sprawy ze skargi K. i W. B. zawisłej w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie Wydział VII pod sygnaturą akt VII SA/Wa 39/23, pomimo tego, że obie sprawy obejmują rozbiórkę tego samego obiektu kontenerowego, niepotraktowanie ich jako jednej sprawy i tym samym żądanie od skarżących podwójnej opłaty za rozpoznanie sprawy o tożsamym przedmiocie, w której powinno zapaść jedno wspólne rozstrzygnięcie; 2) art. 220 § 1 i 3 p.p.s.a., poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i uznanie, że nie jest możliwe podjęcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie żadnej czynności na skutek złożonej skargi, pomimo tego, że rozpoznanie sprawy obejmującej rozbiórkę tego samego obiektu zostało przez skarżących opłacone, a obie sprawy powinny być rozpoznawane łącznie i wydane powinno być dla nich jedno wspólne rozstrzygnięcie, a w efekcie niezasadne odrzucenie skargi. Skarżący wnieśli o: 1) dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy zawisłej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, tj. w szczególności: a) decyzji z dnia 17 października 2022 r. znak: KO 917/4102/50/22 wydanej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Płocku, b) zaskarżonej uprzednio odwołaniem decyzji Wójta Gminy [...] nr 1/2022 z dnia 20 lipca 2022 r., znak: BI.6731.1.2021, w przedmiocie nakazania "nam jako właścicielom nieruchomości nr [...], gmina [...], powiat [...], województwo mazowieckie, dla których Sąd Rejonowy w [...], Wydział IV Ksiąg Wieczystych prowadzi księgi wieczyste [...] i [...]" przywrócenia poprzedniego stanu zagospodarowania terenu jako nieruchomości o charakterze rolniczym, w tym rozebrania i usunięcia wszelkich obiektów budowlanych w określonym terminie, c) złożonej "przez nas skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. decyzję SKO w Płocku", d) dowodu opłacenia przez skarżących tejże skargi, celem wykazania okoliczności, że sprawa zawisła przez Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie pod sygn. akt VII SA/Wa 39/23 obejmuje rozbiórkę obiektu kontenerowego, która jest również przedmiotem niniejszego postępowania, a ponadto, że skarżący uiścili na rachunek Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpis w wysokości 500 za rozpoznanie sprawy obejmującej rozbiórkę obiektu kontenerowego, który jest przedmiotem niniejszego postępowania; 2) dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu stanowiącego załącznik do niniejszego pisma, tj. potwierdzenia przelewu, celem wykazania okoliczności, że skarżący uiścili na rachunek Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpis w wysokości 500 zł za rozpoznanie sprawy obejmującej rozbiórkę obiektu kontenerowego, który jest przedmiotem niniejszego postępowania, 3) przyznanie prawa pomocy w postaci adwokata z urzędu z uwagi na poziom skomplikowania niniejszej sprawy, 4) przeprowadzenie rozprawy z udziałem skarżących, 5) uchylenie zaskarżonego postanowienia Sądu I instancji w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie w celu jej merytorycznego rozpoznania, 6) zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania, według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 230 § 1 i § 2 p.p.s.a. od skargi pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Stosownie natomiast do treści art. 220 § 3 p.p.s.a. skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd. Z powyższych przepisów wynika, że zasadą jest obowiązek uiszczenia wpisu sądowego od wnoszonego przez stronę pisma (skargi). Wyjątki od takiego obowiązku wymieniają przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i są to przedmiotowo-podmiotowe zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów (art. 239 p.p.s.a.) czy też instytucja prawa pomocy (art. 243 p.p.s.a. i następne). W niniejszej sprawie strona skarżąca nie jest zwolniona z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi z mocy przepisów powołanej wyżej ustawy i nie została zwolniona z tego obowiązku na podstawie orzeczenia sądu. Postanowieniem starszego referendarza sądowego z dnia 27 marca 2023 r. (VII SPP/Wa 316/22), utrzymanym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 maja 2023 r., odmówiono skarżącym przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z akt sprawy wynika także, że pomimo skutecznie doręczonego wezwania do wykonania prawomocnego zarządzenia z dnia 14 listopada 2022 r., co nastąpiło pismami z dnia 23 maja 2023 r. (w zw. z zarządzeniem z dnia 22 maja 2023 r.), doręczonymi stronie skarżącej w dniu 9 czerwca 2023 r. i pouczeniu skarżących o skutkach jego nie wykonania w zakreślonym terminie, skarżący nie uiścili należnego wpisu sądowego od skargi. W związku z powyższym Sąd I instancji prawidłowo orzekł o odrzuceniu skargi na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, argumentacja podniesiona w zażaleniu nie zmienia powyższego zapatrywania. Tutejszemu Sądowi wiadome jest z urzędu, co wynika także z analizowanego środka zaskarżenia, że przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie zawisła sprawa o sygn. akt VII SA/Wa 39/23 ze skargi K.B. i W. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Płocku z dnia 17 października 2022 r., znak: KO 917/4102/50/22, w przedmiocie nakazu przywrócenia poprzedniego sposobu zagospodarowania terenu. Wyjaśnić zatem należy, że skoro strona skarżąca złożyła skargi na dwie odrębne decyzje wydane przez dwa różne organy administracji, to ciąży na niej obowiązek opłacenia wpisów sądowych od skarg na każdą z tych decyzji, niezależnie od tego, że w jej ocenie, zachodzi podobieństwo tych spraw. Obowiązek uiszczenia wpisu powstaje z chwilą wniesienia pisma wszczynającego postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji (art. 230 § 1 p.p.s.a.). Zaskarżając dwa odrębne akty administracyjne skarżący zainicjowali dwa odrębne postępowania sądowoadministracyjne. W każdym z nich wymagane było uiszczenie osobnego wpisu od skargi. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi przypadek żądania "podwójnej opłaty za rozpoznanie sprawy o tożsamym przedmiocie". W odniesieniu do forsowanego przez stronę stanowiska wyjaśnić trzeba, że nawet połączenie spraw nie oznaczałoby pobrania tylko jednego wpisu. Połączenie kilku oddzielnych spraw na podstawie art. 111 § 1 lub § 2 p.p.s.a., w celu ich łącznego rozpoznania lub także rozstrzygnięcia ma bowiem charakter techniczny i organizacyjny. Zgodnie z art. 111 § 1 p.p.s.a. sąd zarządza połączenie kilku oddzielnych spraw toczących się przed nim w celu ich łącznego rozpoznania lub także rozstrzygnięcia, jeżeli mogły być objęte jedną skargą, a stosownie do § 2 tego przepisu sąd może zarządzić połączenie spraw, jeżeli pozostają one ze sobą w związku. Nie oznacza to jednak powstania jednej nowej sprawy, a sprawy połączone zachowują nadal swoją odrębność. Sąd administracyjny zobligowany jest do wydania rozstrzygnięcia co do każdej sprawy z osobna. W zależności od tego, czy połączenie dotyczyło jedynie rozpoznania, czy również rozstrzygnięcia spraw, sąd wydaje orzeczenie dla każdej sprawy z osobna, bądź w jednym orzeczeniu zawiera kilka rozstrzygnięć, odnosząc się do wszystkich spraw połączonych. Połączenie spraw pozostaje natomiast bez wpływu na obowiązki strony w zakresie uiszczenia wpisu od każdej z nich. Na marginesie, skarżący nie skorzystali z możliwości wniesienia zażalenia na zarządzenie z dnia 14 listopada 2022 r., a tym samym do zakwestionowania jego prawidłowości. Nie doszło zatem do naruszenia art. 111 § 1 i 2 p.p.s.a. oraz art. 220 § 1 i 3 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.