III FSK 1021/22

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Stachurski (sprawozdawca), Sędzia NSA Anna Dalkowska, Sędzia WSA (del.) Mirella Łent, po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 15 czerwca 2022 r., sygn. akt I SA/Bk 157/22 w sprawie ze skargi G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 14 marca 2022 r., nr 2001-IEE.711.28.2022 w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od G. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE 1. Wyrok sądu pierwszej instancji. Wyrokiem z 15 czerwca 2022 r., I SA/Bk 157/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę G. (dalej: "Skarżący", "Wierzyciel") na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z 14 marca 2022 r., nr 2001-IEE.711.28.2022, w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego. Z uzasadnienia wyroku wynika, że zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Bielsku Podlaskim z 19 stycznia 2022 r., którym obciążono Wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego, w kwocie kwoty 3.327,50 zł. Sąd uznał, że wydane postanowienia nie naruszają prawa. Stwierdził, że przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r. poz. 1427, dalej: "u.p.e.a."). obowiązujące w dacie wszczęcia postępowania egzekucyjnego (4 stycznia 2021 r.) nie przewidywały odstąpienia od obciążenia kosztami egzekucyjnymi wierzyciela będącego państwową jednostką budżetową lub działającą w ramach takiej jednostki. Sąd nie zgodził się również z zarzutami skargi dotyczącymi wysokości naliczonych kosztów. Wskazał na obowiązujące wówczas brzmienie art. 64 § 1 pkt 4 i art. 64 § 7 u.p.e.a. Zdaniem sądu, nie było podstaw do stosowania art. 64 § 1 i 4 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym od 20 lutego 2021 r. Podobnie sąd ocenił zarzutu niezastosowania art. 115 § 1 pkt 1c u.p.e.a. W tym zakresie sąd odwołał się do treści art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz. 1553 – dalej: "ustawa zmieniająca"), stwierdzając, że w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym wszczętym i niezakończonym przed dniem wejścia w życie tej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe, z uwzględnieniem ust. 2-4 oraz art. 7-11. Sąd stwierdził przy tym, że w sprawie nie znajduje zastosowania art. 7 ustawy zmieniającej. Wyrok wraz z uzasadnieniem, a także inne powoływane w dalszej części orzeczenia sądów administracyjnych, są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (http://orzeczenia.nsa.gov.pl). 2. Skarga kasacyjna. Skargę kasacyjną od wyroku sądu pierwszej instancji złożył pełnomocnik Skarżącego. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił: 1) na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2020 r. poz. 2325; dalej: "p.p.s.a.") naruszenie prawa materialnego w postaci art. 64 § 1 i 4 w związku z art. art. 115 § 1 pkt 1-1c u.p.e.a. poprzez błędną wykładnię tego przepisu w sytuacji, w której opłata manipulacyjna wynosi 40 zł, a w przypadku wszczęcia egzekucji administracyjnej opłata ulega podwyższeniu i wynosi 100 zł (w niniejszej sprawie opłata manipulacyjna została ustalona na kwotę 2.069,70 zł), a ponadto organ egzekucyjny pobiera w egzekucji należności pieniężnej opłatę egzekucyjną w wysokości 10% wyegzekwowanych środków pieniężnych pomniejszonych o koszty egzekucyjne, o których mowa w art. 115 § 1 pkt 1-1c i tym samym koszty egzekucyjne w sprawie zostały naliczone w sposób niewłaściwy, przy czym brzmienie wskazanych powyżej regulacji prawnych jest jednoznaczne i winny mieć one zastosowanie w sprawie; 2) na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego w postaci art. 64c § 6 u.p.e.a. poprzez błędną wykładnię tego przepisu i w konsekwencji przyjęcie, iż ww. przepisy nie mają zastosowania w sytuacji, w której w przypadku Skarżącego (będącego państwową jednostką budżetową działającą w ramach Skarbu Państwa) wydatki egzekucyjne poniesione przez organ egzekucyjny (Naczelnika Urzędu Skarbowego w Bielsku Podlaskim), działający w ramach państwowej jednostki budżetowej lub będący państwową jednostką budżetową, są pokrywane z Budżetu Państwa - tym samym organ egzekucyjny (Naczelnik Urzędu Skarbowego w Bielsku Podlaskim) w sposób bezzasadny obciążył Skarżącego kosztami egzekucyjnymi w sprawie egzekucyjnej wynikającej z tytułu egzekucyjnego nr [...] - wystawionego przez G., przy czym brzmienie wskazanych powyżej regulacji prawnych jest jednoznaczne i winny mieć one zastosowanie w sprawie; 3) na podstawie 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez nieuwzględnienie skargi G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z 14 marca 2022 r. utrzymującego w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Bielsku Podlaskim z 29 grudnia 2021 r., pomimo istnienia przesłanek do uwzględnienia ww. skargi (o czym mowa w pkt 1 i 2 powyżej), tj. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. oraz art. 133 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 64c § 6 i art. 64 § 1 i 4 w związku z art. 115 § 1 pkt 1-1c u.p.e.a. W oparciu o te zarzuty pełnomocnik Skarżącego wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie; uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku, ewentualnie w przypadku stwierdzenia, że zachodzą przesłanki określone w art. 188 p.p.s.a. wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i orzeczenie co do istoty sprawy. Ponadto wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną, pełnomocnik Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku wniósł o jej oddalenie i zasądzenie na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest niezasadna i podlega oddaleniu. Na wstępie należy wyjaśnić, że skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 z późn. zm.). Strony zostały powiadomione o skierowaniu skargi kasacyjnej do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym z jednoczesnym pouczeniem o możliwości uzupełnienia argumentacji uzasadnienia skargi kasacyjnej albo żądania jej oddalenia. W tej sprawie trzeba również wyjaśnić, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania (art. 183 § 1 i 2 p.p.s.a.). Oznacza to, że Naczelny Sąd Administracyjny nie może badać sprawy w całokształcie jej okoliczności faktycznych i prawnych. Granice kontroli kasacyjnej zaskarżonego wyroku wyznaczają wskazane przez stronę skarżącą naruszenia konkretnych przepisów prawa materialnego lub procesowego. Sąd kasacyjny nie może zastępować stron postępowania i uzupełniać przytoczonych podstaw kasacyjnych oraz badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów (zob. np. wyrok NSA z 16 lipca 2013 r., II FSK 2208/11). Naczelny Sąd Administracyjny nie może również modyfikować uzasadnienia zarzutów kasacyjnych pod kątem okoliczności danej sprawy. Musi bazować na zarzutach i ich uzasadnieniu sformułowanym przez wnoszącego skargę kasacyjną (zob. np. wyrok NSA z 11 czerwca 2015 r., II FSK 1079/13). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania, a złożona skarga kasacyjna nie daje podstaw do uchylenia zaskarżonego wyroku. Przede wszystkim w sprawie nie jest kwestionowany stan faktyczny, który został przyjęty przez sąd pierwszej instancji za podstawę wyrokowania. Oznacza to, że ustaleniami tymi związany jest też Naczelny Sąd Administracyjny. Z ustaleń sądu pierwszej instancji wynika natomiast, że postępowanie egzekucyjne w tej sprawie zostało wszczęte 4 stycznia 2021 r. i jak zauważył sąd, obowiązujące wówczas przepisy nie dawały podstawy do odstąpienia od obciążenia kosztami egzekucyjnymi wierzyciela będącego państwową jednostką budżetową lub działającą w ramach takiej jednostki. Prawidłowa jest także ocena sądu pierwszej instancji, że zgodnie z ówczesnym brzmieniem art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a., za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego pobiera się opłatę w wysokości 5 % kwoty egzekwowanej należności, nie mniej jednak niż 4 zł 20 gr. Z kolei w myśl art. 64 § 7 u.p.e.a., jeżeli wysokość opłaty egzekucyjnej jest określana stosunkowo do egzekwowanej lub pobranej należności pieniężnej, w podstawie obliczenia opłaty uwzględnia się również odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie, przypadające w dniu podjęcia czynności egzekucyjnej lub sporządzenia dokumentu stanowiącego podstawę dokonania czynności egzekucyjnej. Nie budzi sporu okoliczność, że postępowanie egzekucyjne w tej sprawie zostało zakończone 29 grudnia 2021 r., a więc już po wejściu w życie cyt. wyżej ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw, wprowadzającej istotne zmiany w przepisach regulujących postępowanie egzekucyjne w administracji, w tym także w zakresie zasad ustalania kosztów tego postępowania. Jednak organy administracyjne oraz sąd pierwszej instancji, powołując się na treść art. 6 ust. 1 ustawy zmieniającej, stanęły na stanowisku, że w tej sprawie zastosowanie znajdują przepisy u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym w dniu wszczęcia postępowania egzekucyjnego (tj. 4 stycznia 2021 r.). Chcąc zatem podważyć to stanowisko, należało w skardze kasacyjnej postawić zarzut naruszenia art. 6 ust. 1 ustawy zmieniającej, poprzez jego błędne zastosowanie w sprawie. Tymczasem skarga kasacyjna takiego zarzutu nie zawiera, podobnie jak nie zawiera zarzutu niezastosowania art. 7 ustawy zmieniającej, który modyfikuje regułę intertemporalną wynikającą z art. 6 ust. 1 tej ustawy. Autor skargi kasacyjnej nie podjął się jakiejkolwiek polemiki z sądem pierwszej instancji w kwestii zastosowania w tej sprawie przepisów u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym w dniu wszczęcia postępowania egzekucyjnego. W konkluzji należy stwierdzić, że oparcie skargi kasacyjnej wyłącznie na zarzutach naruszenia art. 64 § 1 i 4, art. 64c § 6 oraz art. 115 § 1 pkt 1-1c u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym od 20 lutego 2021 r., bez postawienia zarzutów naruszenia art. 6 ust. 1 i art. 7 ustawy zmieniającej, nie mogło doprowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2, art. 207 § 1, art. 209 p.p.s.a., a także § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935). SWSA (del.) Mirella Łent SNSA Wojciech Stachurski SNSA Anna Dalkowska