II SA/Bk 751/23

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie asesor sądowy WSA Marta Joanna Czubkowska (spr.) sędzia WSA Grzegorz Dudar, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 grudnia 2023 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łomży z dnia 8 sierpnia 2023 r. nr SKO.410/18/2023 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę UZASADNIENIE Postanowieniem z 8 sierpnia 2023 r. nr SKO.410/18/2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łomży odmówiło A. L. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty Kolneńskiego z 30 maja 2023 r. nr GB.6164.19.2023.KB odmawiającej dokonania zmiany lasu na użytek rolny na powierzchni 0,5378 ha na działkach o nr geod. [...] i [...], obręb M., gm. M.1. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że skutek doręczenia ww. decyzji Starosty Kolneńskiego, zgodnie z art. 44 § 4 K.p.a., upłynął z dniem 14 czerwca 2023 r. (wtorek). W dniu 12 lipca 2023 r. A. L. w Starostwie Powiatowym w Kolnie odebrał kopię tej decyzji. We wniosku z 25 lipca 2023 r. zwrócił się o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że od 29 kwietnia 2023 r. do 1 lipca 2023 r. przebywał w delegacji służbowej za granicą. Przed wyjazdem będąc w siedzibie Starostwa został ustnie zapewniony, że decyzja w jego sprawie będzie pozytywna. W związku z powyższym nie ustanowił nikogo do odbioru korespondencji. W dniu 12 lipca 2023 r. będąc ponownie w Starostwie dowiedział się, że nie otrzymał zgody na zmianę lasu na użytek rolny oraz o fakcie, że decyzja jest ostateczna i nie może już nic z nią zrobić. Nie zna się na przepisach prawa - dopiero czytając informacje w internecie dowiedział się, że istnieje możliwość wystąpienia o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania – nie otrzymał takiej informacji od pracownika Starostwa. Kolegium po przytoczeniu treści art. 58 i 59 § 2 K.p.a. stwierdziło, że organ jest obowiązany przywrócić termin, gdy zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: a) uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie uprawdopodobniony; b) zainteresowany złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi; c) zainteresowany dopełnił czynności, dla której określony był termin jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu. W ocenie Kolegium, ze złożonego wniosku nie wynika, aby uchybienie terminu do złożenia odwołania nastąpiło bez winy wnioskodawcy. Jak sam wskazuje przyczyna niemożności wniesienia odwołania ustała z dniem 2 lipca 2023 r., zatem termin na wniesienie odwołania i wniosku o przywrócenie terminu do jego wniesienia upłynął z dniem 9 lipca 2023 r. Nadanie zatem wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w dniu 25 lipca 2023 r. sprawia, że przywrócenie terminu do złożenia prośby o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania jest niedopuszczalne. A. L. wniósł skargę do sądu administracyjnego na to postanowienie. W jej uzasadnieniu wskazał, że wnioskiem z 27 marca 2023 r. zwrócił się do Starosty Kolneńskiego o wydanie zgody na zmianę lasu, niestanowiącego własności Skarbu Państwa, o powierzchni 0,5378 ha na użytek rolny na terenie obejmującym działki nr [...] i [...] położone w obrębie miejscowości M., gm. M.1, pow. kolneński, woj. podlaskie. Wyjaśnił, że działki te od ponad 24 lat nie są użytkowane rolniczo - działki nie figurują i nie figurowały nigdy w uproszczonym planie urządzenia lasu dla lasów należących do indywidualnych właścicieli pomimo faktu że taki dokument jest aktualizowany co 10 lat. Do roku 1998 przedmiotowe wydzielenie intensywnie było użytkowane jako grunt orny. Ze względu na zaniechanie użytkowania rolniczego w sposób naturalny grunt użytkowany rolniczo został zasiedlony przez roślinność trawiastą, a następnie drzewostanem pochodzącym z samosiewu, na fragmencie gruntów sąsiadujący z działką nr [...] i [...], sąsiad dokonał nasadzeń sosnowych. Na skutek zachodzących procesów na omawianej powierzchni utworzył się typ siedliskowy lasu świeżego. Ze względu na brak prac pielęgnacyjnych drzewostan charakteryzował się niską wartością hodowlaną, występujące runo było ubogie. Powstały teren zadrzewiony po zaniechaniu uprawy gleby wytworzył specyficzne warunki glebowo siedliskowe. Drzewostan był słabej jakości technicznej i nie rokował "dożycia" wieku rębnego. Dlatego też dokonał zrębu całkowitego. Wyjaśnił również, że prowadzi niewielkie rodzinne gospodarstwo rolne o powierzchni około 5 ha użytków rolnych, specjalizuje się w uprawie zbóż. Ze względu na charakter prowadzonej działalności rolniczej każda dodatkowa powierzchnia użytku będąca w jego dyspozycji wymaga właściwego zagospodarowania rolniczego. Starosta Kolneński decyzją z 30 maja 2023 r. odmówił wyrażenia zgody na zmianę przedmiotowego lasu na użytek rolny. W dniu 23 lipca 2023 r. skarżący zwrócił się do SKO w Łomży z wnioskiem o przywrócenie terminu na złożenie odwołania od tej decyzji. We wniosku wyjaśnił, że od 29 kwietnia do 1 lipca 2023 r. przebywał w delegacji służbowej za granicą. Przed wyjazdem będąc w siedzibie Starostwa został ustnie zapewniony (po wielokrotnym uzupełnianiu swojego wniosku), że decyzja w jego sprawie będzie pozytywna. W związku z powyższym nie ustanowił nikogo do odbioru korespondencji. W dniu 12 lipca 2023 r. dopiero będąc ponownie w Starostwie dowiedział się, że jednak nie otrzymał zgody na swoje przedsięwzięcie oraz o fakcie, że decyzja jest już ostateczna i nie może już nic z nią zrobić. Skarżący podniósł, że jest osobą, która nie zna się na przepisach prawa - dopiero czytając informacje w internecie dowiedział się, że istnieje możliwość wystąpienia o przywrócenie terminu na wniesienie odwołania - nie otrzymał takiej informacji od pracownika Starostwa. W dniu 23 lipca 2023 r. zwrócił się do SKO z wnioskiem o przywrócenie terminu oraz złożył odwołanie. SKO w Łomży nie przychyliło się do obu wniosków i kolejno dwoma postanowieniami odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania i stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania - całkowicie pomijając argumenty dowodowe skarżącego złożone w tym zakresie. Skarżący nie zgadza się z tymi rozstrzygnięciami (w jego ocenie bardzo formalistycznymi). Podniósł, że w jego ocenie przedstawił wystarczające dowody przemawiające za faktem, że nie było go faktycznie w kraju i nie miał możliwości odebrania przedmiotowej decyzji oraz wyjaśnił, dlaczego złożył wniosek o przywrócenie terminu w takiej a nie innej dacie. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli sądu w sprawie niniejszej jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łomży odmawiające skarżącemu – A. L. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty Kolneńskiego z 30 maja 2023 r. odmawiającej zmiany lasu na użytek rolny na powierzchni 0,5378 ha na działkach o nr geod. [...] i [...], obręb M., gm. M.1. Zgodnie z art. 58 § 1 K.p.a., w razie uchybienia terminu należy go przywrócić na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (art. 58 § 2 K.p.a.). Przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne (art. 58 § 3 K.p.a.). Przepis ten przewiduje następujące przesłanki przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności procesowej, a mianowicie: po pierwsze - wniesienie prośby o przywrócenie terminu; po drugie - wniesienie prośby o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu; po trzecie - uprawdopodobnienie przez wnoszącego prośbę (zainteresowanego), że uchybienie nastąpiło bez jego winy; po czwarte - dokonanie jednocześnie z wniesieniem prośby czynności, dla której określony był termin (w tym przypadku wniesienie odwołania). Wszystkie te przesłanki muszą być spełnione łącznie. Przesłanką, która musi obligatoryjnie zaistnieć w pierwszej kolejności, aby w ogóle możliwe było badanie okoliczności podniesionych we wniosku i ewentualne przywrócenie uchybionego terminu, jest złożenie żądania (prośby) w terminie siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Ustanie przyczyny uchybienia terminu to ustanie przeszkody do dokonania danej czynności procesowej, niemożliwej do przezwyciężenia przez zainteresowanego, który dołożył należytej staranności w tym zakresie. Ocena, czy strona dochowała terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu należy do organu administracji publicznej. W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że przesłanka dochowania siedmiodniowego terminu jest pierwotna w stosunku do pozostałych podstaw uwzględnienia wniosku. Jej niedochowanie zawsze skutkuje nieuwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu, gdyż termin siedmiodniowy jest terminem, który nie podlega przywróceniu (art. 58 § 3 K.p.a.). Przenosząc te ogólne uwagi na grunt sprawy niniejszej po pierwsze wskazać należy, że decyzja Starosty Kolneńskiego z 30 maja 2023 r. została doręczona skarżącemu w trybie doręczenia zastępczego o którym stanowi art. 44 § 2 K.p.a., ze skutkiem, jak prawidłowo przyjął organ, na dzień 14 czerwca 2023 r. (pierwsze awizo 31 maja 2023 r., drugie awizo 9 czerwca 2023 r., zwrot do nadawcy 15 czerwca 2023 r.). Przy czym kopia decyzji została osobiście odebrana przez skarżącego w siedzibie organu w dniu 12 lipca 2023 r. Jako uzasadnienie wniosku o przywrócenie terminu złożonego w dniu 25 lipca 2023 r. skarżący wskazał, że z uwagi na delegację służbową za granicą w okresie od 29 kwietnia do 1 lipca 2023 r. o decyzji dowiedział się dopiero 12 lipca 2023 r. O możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu dowiedział się z internetu a nie od pracownika organu. W ocenie sądu skarżący nie zachował niepodlegającego przywróceniu siedmiodniowego terminu do złożenia prośby o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Organ w sprawie niniejszej przyjął, że przyczyna uchybienia terminu ustała z dniem 2 lipca 2023 r. (czyli dzień po powrocie skarżącego z zagranicznej delegacji) a zatem termin do wniesienia odwołania i wniosku o przywrócenie terminu do jego wniesienia upłynął w dniu 9 lipca 2023 r. Przyjmując, że przyczyną niezachowania terminu do wniesienia odwołania była niewiedza skarżącego o wydanej w dniu 30 maja 2023 r. decyzji, sąd stwierdził, że ta niewiedza ustała najpóźniej w dniu, w którym skarżący otrzymał kopię tej decyzji w siedzibie organu, tj. w dniu 12 lipca 2023 r. W orzecznictwie przyjmuje się, że jeżeli strona nie wiedziała o uchybieniu terminu, to termin do złożenia prośby o jego przywrócenie liczy się od dnia uzyskania wiadomości o tym (vide: wyroki NSA z 22 stycznia 2018 r., II OSK 1476/17; z 16 grudnia 2016 r., II OSK 1365/16; z 26 lipca 2017 r., I OSK 1992/15, pub. CBOSA). Od tej daty należy zatem liczyć siedmiodniowy termin, o którym mowa w art. 58 § 2 K.p.a. Nawet jednak przyjęcie tej daty (korzystniejszej dla skarżącego) nie skutkuje tym, że można przyjąć że skarżący zachował niepodlegający przywróceniu 7-dniowy terminu do złożenia prośby o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Upłynął on bowiem bezskutecznie w piątek 19 lipca 2023 r. a wniosek o przywrócenie terminu został nadany w urzędzie pocztowym 25 lipca 2023 r. W tych okolicznościach faktycznych i prawnych organ nie mógł rozpoznawać wniosku o przywrócenie terminu pod względem merytorycznym. Jako merytoryczną podstawę wniosku skarżący wskazał wyjazd na zagraniczną delegację służbową w okresie od 29 kwietnia 2023 r. do 1 lipca 2023 r. W związku z tym, że uzyskał ustne zapewnienie o pozytywnej decyzji nie ustanowił nikogo do odbioru korespondencji. Organ w sprawie niniejszej przyjmując, że wniosek został złożony po terminie zaniechał jego oceny merytorycznej, co jest postępowaniem prawidłowym. Niemniej jednak sąd wypowie się odnośnie wskazanych przyczyn uchybienia terminu. W tym zakresie wskazać należy, że przywrócenie terminu uzasadniają wyłącznie obiektywne, występujące bez woli strony, okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie. W ocenie sądu z okoliczności faktycznych sprawy niniejszej wynika, że skarżący nie dołożył należytej staranności w dbaniu o własne interesy. Z akt sprawy wynika, że wniosek o przekształcenie lasu na użytek rolny został złożony 29 marca 2023 r. (data nadania w urzędzie pocztowym). Zawiadomienie o wszczęciu postępowania z 31 marca 2023 r. wraz z informacją o terminie oględzin wyznaczonych na dzień 12 kwietnia 2023 r. została skarżącemu doręczona w sposób zastępczy. Oględziny zostały przeprowadzone bez jego udziału. Kolejne zawiadomienie z 13 kwietnia 2023 r. o treści art. 10 i art. 79a K.p.a. skarżący odebrał na skutek powtórnego awizo w dniu 22 kwietnia 2023 r. W dniu 27 kwietnia 2023 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) skarżący złożył oświadczenie. Kolejne zawiadomienie z 4 maja 2023 r. o treści art. 10 i 79a K.p.a. zostało doręczone skarżącemu w sposób zastępczy tak samo jak i decyzja z 30 maja 2023 r. Powyższa sekwencja zdarzeń w sprawie niniejszej świadczy o tym, że skarżący po pierwsze wiedział o toczącym się postępowaniu, które toczyło się w związku z jego wnioskiem z 29 marca 2023 r. Po drugie pomimo tego, że większość korespondencji została doręczona zastępczo to w dniu 22 kwietnia 2023 r. skarżący odebrał zawiadomienie i następnie 27 kwietnia 2023 r. złożył oświadczenie, miał zatem świadomość na jakim etapie jest postępowanie. Po trzecie z okoliczności tych istotnie wynika cykliczna absencja skarżącego pod adresem wskazanym do korespondencji. Nie usprawiedliwia to jednak uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Po pierwsze dlatego, że skarżący pomimo powrotu z zagranicy w dniu 1 lipca 2023 r. dopiero 12 lipca 2023 r. zainteresował się sprawą. Po wtóre wszczynając postępowanie i wiedząc, że cyklicznie wyjeżdża za granicę powinien dokonać aktów staranności, które umożliwiłyby mu uzyskiwanie informacji związanych z tym postępowaniem. W takiej sytuacji mógł ustanowić pełnomocnika do doręczeń. Argumentacja skarżąca, że nie ustanowił takiego pełnomocnika z tego względu, że był zapewniany przez organ o pozytywnej decyzji nie zasługuje na uwzględnienie. Abstrahując od tego czy rzeczywiście takie zapewnienie miało miejsce, to zdaniem sądu, nie można przyjąć, jak próbuje to wykazać skarżący, aby po stronie organu administracji publicznej istniał obowiązek poinformowania go, że zachodzą przesłanki do stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oraz o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Nie ma bowiem żadnego przepisu prawa, z którego wynikałby obowiązek organu pouczania strony o ewentualnych przyszłych skutkach popełnianych przez skarżącego błędach proceduralnych. Organ nie był zobowiązany do udzielenia skarżącemu pouczenia o treści art. 58 K.p.a., to jest o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Obowiązku pouczania o trybie składania wniosku o przywrócenie terminu nie sposób wyprowadzać z ogólnych zasad wywodzonych z art. 2 Konstytucji RP - zasady państwa prawnego, zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez niego prawa, zasady praworządności, czy sprawiedliwości społecznej. Takiej informacji nie można uznać za niezbędną, jeżeli strona nie zwraca się do organu o udzielenie informacji w tym zakresie, gdyż organ w takiej sytuacji nie ma podstaw do przyjęcia, że wyjaśnienie to jest niezbędnym wyjaśnieniem, o którym mowa w art. 9 K.p.a. (vide: wyrok NSA z 30 czerwca 2022 r., III OSK 4918/21, pub. CBOSA). Z przedstawionych powodów sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. W związku z tym na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), orzekł jak w sentencji. Sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Nie budzi wątpliwości, że przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest ostateczne w administracyjnym toku instancji postanowienie kończące postępowanie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 P.p.s.a.).