I SA/Kr 1072/17

SENTENCJA Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. J. - M. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi A. J. - M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia 21 sierpnia 2017 r. Nr: [...] w przedmiocie odmowy umorzenia części zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2012 – 2013 wraz z odsetkami za zwłokę p o s t a n a w i a zwolnić skarżącą od kosztów sądowych; I) oddalić wniosek o ustanowienie radcy prawnego z urzędu UZASADNIENIE A. J. - M. zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem, T. M., oraz trojgiem dzieci: D. M. ur. 2003 r., C. M. ur. 2010 r. i J. M. ur. 2013 r. Ich miesięczny dochód netto wynosi 5.300 zł i stanowi go dochód z prowadzonej przez stronę działalności gospodarczej w wysokości ok. 3.800 zł oraz świadczenie rodzinne na dzieci z programu 500+ w wysokości 1.500 zł. W skład majątku wnioskodawczyni wchodzi dom o powierzchni 218 m˛ o wartości ok. 400 tys. zł obciążony hipoteką bankową oraz samochód dostawczy Ford Transit o wartości ok. 8 tys. zł. Nie dysponuje ona zasobami pieniężnymi, ani wierzytelnościami. Zobowiązania i stałe wydatki skarżącej przedstawiają się następująco: rata kredytu na dom zaciągniętego w obcej walucie w wysokości ok. 2.700 zł w zależności od kursu franka szwajcarskiego, opłaty za prąd, gaz, wodę, telefony, internet, wywóz nieczystości łącznie ok. 1.420 zł miesięcznie, ubezpieczenie majątku ok. 400 zł rocznie, zakup drewna na okres zimowy ok. 2 tys. zł. W uzasadnieniu wniosku A. J. – M. podniosła, że od ponad dwóch lat prowadzi działalność gospodarczą, gdy jej mąż stracił pracę. Uzyskiwany z tego źródła dochód jest jednak na tyle niewielki, że nie zaspakaja wszystkich potrzeb rodziny. Dzieci są w wieku szkolnym i przedszkolnym i ciągle chorują, mąż ze względu na stan zdrowia nie może podjąć pracy, a u skarżącej w 2014 r. zdiagnozowano nowotwór. Przeszła ona dwie operacje i przebywa pod stała opieką lekarską. W miarę możliwości wykupuje dla rodziny tylko te leki, na które ją stać. Wnioskodawczyni podała, że od 10 lat spłaca kredyt hipoteczny zaciągnięty na 30 lat. Niestety okazało się, że rata kredytu wynosząca uprzednio 1.900 zł wzrosła do 2.700 zł ze względu na kurs franka szwajcarskiego. Zadłużenie podatkowe skarżącej nie wynikło z jej winy, lecz prawdopodobnie ze złej pracy księgowego, który prowadził księgowość w firmie męża. Z tych powodów nie jest ona w stanie pokryć wszelkich kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Do wniosku skarżąca załączyła bilans Firmy Handlowo – Usługowej "P. " A. J. – M. za okresy: od 1 kwietnia 2017 r. do 30 czerwca 2017 r., od 1 stycznia 2017 r. do 30 czerwca 2017 r. i od 1 stycznia 2017 r. do 30 września 2017 r. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Na wstępie należy podnieść, iż instytucja przyznania prawa pomocy wprowadzona została do postępowania sądowoadministracyjnego celem umożliwienia obrony swoich praw przed sądem osobom o znikomych dochodach lub dochodów tych pozbawionym i znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej. Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym), lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem prawo pomocy jako instytucja o wyjątkowym charakterze winno być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Do osób takich zaliczyć można m. in. bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. W niniejszej sprawie A. J. - M. domaga się przyznania prawa pomocy w pełnym zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienia na jej rzecz radcy prawnego z urzędu. W świetle powołanych wyżej przepisów strona obowiązana jest zatem wykazać, że nie posiada jakichkolwiek możliwości partycypowania w kosztach postępowania sądowoadminiatracyjnego. Z zalegających w aktach niniejszej sprawy oświadczeń o stanie rodzinnym i majątkowym wynika, że sytuacja finansowa i zdrowotna wnioskodawczyni nie jest łatwa. Źródłem utrzymania pięcioosobowej rodziny skarżącej jest prowadzona przez nią działalność gospodarcza. A. J. - M. boryka się z poważnymi schorzeniami, zdiagnozowano u niej chorobę nowotworową i w związku z tym pozostaje pod stałą opieką lekarską. Problemy zdrowotne ma także jej mąż oraz dzieci. Wydatki na konieczne leczenie z pewnością stanowią znaczne obciążenie domowego budżetu, a zgodnie z oświadczeniem skarżącej, ze względu na brak środków finansowych, nie zawsze jest ona w stanie wykupić wszystkie potrzebne leki. Znaczącym wydatkiem jest też spłata zaciągniętego 10 lat temu kredytu hipotecznego, którego rata - ze względu na wzrost kursu waluty – pochłania obecnie znaczną część dochodu skarżącej. Sezon zimowy wiąże się też ze zwiększonymi wydatkami na zakup opału i ogrzewanie. W takiej sytuacji uiszczenie wpisu sądowego od złożonej skargi w wysokości 500 zł i przyszłych ewentualnych kosztów sądowych może stanowić dla strony zbyt duże obciążenie finansowe, zwłaszcza w sytuacji, gdy nie dysponuje ona żadnymi oszczędnościami, ani cennymi przedmiotami, które mogłyby zostać spieniężone. Biorąc pod uwagę powyższe orzekający przychylił się częściowo do wniosku strony i zwolnił ją w całości od kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Wniosek o przyznanie prawa pomocy z zakresie całkowitym nie mógł został uwzględniony z następujących powodów. Skoro przesłanką uzasadniającą przyznanie prawa pomocy w pełnym zakresie jest brak jakichkolwiek możliwości uzyskania środków finansowych, należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie sytuacja taka nie zachodzi. Skarżąca osiąga bowiem przychody z prowadzonej działalności gospodarczej, a ich wysokość za pierwsze trzy kwartały bieżącego roku wyniosła 144.933,90 zł, przy poniesionych kosztach 113.456,52 zł, co dało dochód w wysokości 32.047,38 zł. Ma ona zatem możliwości, aby z uzyskiwanych dochodów poczynić oszczędności na pokrycie wynagrodzenia pełnomocnika, jeśli jego udział w sprawie uznaje za konieczny. Podkreślenia wymaga, że na obecnym etapie postępowania udział radcy prawnego nie jest obowiązkowy. Poza tym, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd obowiązany jest do orzekania w granicach danej sprawy w jej całokształcie tzn. biorąc pod uwagę wszelkie uchybienia zaistniałe w postępowaniu przed organami administracji, także te, które nie zostały wskazane w skardze strony, co w sposób dostateczny zabezpiecza prawa stron postępowania. Biorąc pod uwagę powyższe, w ocenie orzekającego wygospodarowanie przez skarżącą A. J. – M. środków finansowych na pokrycie pełnych kosztów postępowania byłoby dla niej zbyt dużym obciążeniem. Stąd decyzja o przyznaniu stronie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Jednocześnie brak jest uzasadnionych podstaw do przyznania stronie prawa pomocy w szerszym zakresie. Wydając takie rozstrzygnięcie kierowano się tym, aby nie zamykać skarżącej drogi postępowania sądowoadministracyjnego w dochodzeniu swoich roszczeń. Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 245 § 1-3, art. 246 § 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.