I OW 92/19

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędziowie: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędzia del. NSA Grzegorz Jankowski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 29 października 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta [...] o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta [...] a Prezydentem Miasta [...] w przedmiocie wydania decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzji ustalającej opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej postanawia: wskazać Prezydenta Miasta [...] jako organ właściwy w sprawie. UZASADNIENIE Prezydent Miasta [...], działając na podstawie z art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), dalej p.p.s.a., wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta [...] a Prezydentem Miasta [...] w przedmiocie wydania decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzji ustalającej opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej. W uzasadnieniu wniosku organ wskazał, że C. C. ma stałe zameldowanie na terenie [...]. W dniu [...] czerwca 2018 r. Ośrodek Pomocy Społecznej [...] wystąpił do Sądu Rejonowego dla [...] o umieszczenie ww. w domu pomocy społecznej. W trakcie postępowania C. C. zmieniła miejsce pobytu i od sierpnia 2018 r. zamieszkała u syna J. C. w [...] przy ul. [...] (gdzie od września 2018 r. jest zameldowana na pobyt czasowy). Zmiana miejsca zamieszkania związana była z pogorszeniem stanu zdrowia oraz możliwością zapewnienia opieki przez syna. Od czasu zmiany miejsca zamieszkania wszystkie sprawy życiowe C. C. koncentrują się w [...] (orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. [...] dla miasta [...], oświadczenia rodziny). W dniu [...] stycznia 2019 r. C. C. złożyła w MOPS w [...] wniosek o skierowanie do Domu Pomocy Społecznej w [...] (woj. [...]), wskazując jako miejsce swojego zamieszkania i pobytu [...]. W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta [...] wyjaśnił, że C. C. jest osobą na stałe zamieszkującą na terenie [...], gdzie jest współwłaścicielką budynku mieszkalnego oraz działki o powierzchni ok. 40 a. Obecnie, z uwagi na zmianę stanu zdrowia, od sierpnia 2018 r. przebywa czasowo w [...] u syna J. Faktycznie pobyt ten koncentruje się na korzystaniu z hospitalizacji w szpitalu w ramach leczenia psychiatrycznego. W ocenie organu pogorszenie stanu zdrowia C. C. i wynikająca wyłącznie z tego faktu zmiana miejsca dotychczasowego pobytu, nie determinują zmiany właściwości miejscowej gminy wg miejsca zamieszkania wnioskodawcy, w rozumieniu art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej w zw. z art. 25 kodeksu cywilnego. Gmina Miasto [...], tylko z faktu czasowego przebywania na jej terenie w związku z wystąpieniem określonej przesłanki faktycznej nie warunkuje zmiany faktycznego miejsca zamieszkania osoby. W tym wypadku [...] jest wyłącznie gminą tymczasowego przebywania osoby, na terenie której korzysta ze schronienia. Wskazanie teoretycznej możliwości zamieszkiwania w mieszkaniu stanowiącym własność partnerki syna nie spełnia przesłanek zamieszkania w miejscu dającym gwarancję stałości i komfortu pobytu, dlatego też wnioski o umieszczenie C. C. w domu pomocy społecznej przekazano do OPS [...][...] jako właściwego wg miejsca zamieszkania wnioskodawcy. Organ zaznaczył, że co prawda w orzecznictwie wskazuje się na uznanie w takich przypadkach jak w niniejszej sprawie uznanie gminy miejsca pobytu za gminę zamieszkania w rozumieniu art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej i art. 25 k.c., niemniej jednak taka sytuacja wymaga wystąpienia określonych przesłanek obiektywnych. W niniejszej sprawie całokształt okoliczności faktycznych nie wskazuje, aby rozważać inną właściwość miejscową niż [...]. Bezsprzecznie C. C. wymaga wsparcia w postaci pobytu w domu pomocy społecznej, jednak fakt zameldowania czasowego w [...] i tymczasowy pobyt w gminie, nie może przesądzać, o uznaniu jej za gminę miejsca zamieszkania. Centrum życiowe zainteresowanej nadal bowiem pozostaje w obrębie [...], co odzwierciedla również fakt skierowania ww. bez jej zgody do domu pomocy społecznej w drodze postanowienia sądu opiekuńczego działającego w granicach apelacji [...] – adekwatnie do miejsca pobytu. Naczelny Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość powstałe między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, jeżeli odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami jednostek rządowych. W niniejszej sprawie występuje spór negatywny w zakresie właściwości miejscowej organu, albowiem zarówno Prezydent Miasta [...] jak i Prezydent Miasta [...] uznali się za niewłaściwych w sprawie rozpoznania wniosku C. C. o skierowanie do domu pomocy społecznej. Co do zasady, właściwość miejscową gminy zobowiązanej do rozpoznania sprawy dotyczącej świadczenia z pomocy społecznej, zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2018 r., poz. 1508 z późn. zm.) ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Według art. 101 ust. 2 powołanej ustawy, w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. Z kolei, art. 101 ust. 3 tej ustawy przewiduje, że w przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie oraz w sprawach niecierpiących zwłoki, właściwą miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie. Zdaniem NSA w ocenianej sprawie zastosowanie ma ostatni wskazany przepis. Z akt sprawy wynika, że do sierpnia 2018 r. C. C. mieszkała w [...]. Jednakże z uwagi na pogorszenie stanu zdrowia zamieszkała u syna J. C. w [...] przy ul. [...], gdzie została zameldowana na pobyt czasowy i to ta miejscowość stanowi aktualnie centrum jej aktywności życiowej. Tutaj też złożyła wniosek o umieszczenie w Domu Pomocy Społecznej w [...]. Z miejscem stałego zameldowania w [...] obecnie nic jej nie łączy. W opinii sądowo-psychiatrycznej podano, że C. C. jest osobą chorą psychicznie z zaburzeniami urojeniowymi, niezdolną do samodzielnego zaspokajania swoich potrzeb, a jej stan będzie się pogłębiał, skutkiem czego brak opieki zagraża jej życiu. Zatem nie jest ona w stanie samodzielnie mieszkać i funkcjonować. Przedstawione wyżej okoliczności świadczą o szczególnej sytuacji osobistej, w jakiej znalazła się zainteresowana, co uzasadnia przyjęcie, że w sprawie wystąpiły przesłanki do określenia właściwości miejscowej gminy na podstawie art. 101 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, tj. według miejsca pobytu C. C. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 2 p.p.s.a., wskazał Prezydenta Miasta [...] jako organ właściwy w sprawie.