I SA/Ol 277/17

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Strumiłło po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2017 r. w Olsztynie na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu H. K. od postanowienia Starszego Referendarza Sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 31 października 2017 r. o odmowie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi H. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej (obecnie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej) z dnia "[...]" , Nr "[...]" w przedmiocie: orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członków zarządu stowarzyszenia za zaległości podatkowe stowarzyszenia, koszty egzekucyjne i odsetki za zwłokę postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 13 lipca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, oddalił skargę H. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej (obecnie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej) z dnia "[...]" Do skargi kasacyjnej od ww. wyroku skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika załączył urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy PPF z dnia 17 października 2017r. (data wpływu do tut. Sądu), w którym wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Z formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej (PPF), wynika, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną (63 l.) Wnioskodawca jest współwłaścicielem mieszkania o powierzchni 62 m2 i szacunkowej wartości 150.000,00 zł. Ponadto posiada 70 akcji o wartości 3.000 zł. Jest współwłaścicielem samochodu osobowego Kia Sportage, wartość udziału 25.000,00 zł. Innego majątku nie posiada. Skarżący oraz jego żona utrzymują się z emerytur w wysokości odpowiednio: 3.800 zł netto oraz 1.500 zł netto. Łączny dochód rodziny wynosi 5.200 zł. Skarżący wykazał następujące stałe miesięczne wydatki: opłaty mieszkaniowe 1.000, zł, wydatki żywieniowe 3.000 zł, koszty leczenia 800 zł, rehabilitacja 350 zł. Uzasadniając wniosek wskazał, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie bez uszczerbku utrzymania koniecznego własnego oraz swojej rodziny. Postanowieniem z dnia 31 października 2017 r. Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie odmówił skarżącemu zwolnienia od kosztów sądowych. Referendarz sądowy uznał, że opisana we wniosku o przyznanie prawa pomocy sytuacja materialna skarżącego nie wskazuje, wbrew twierdzeniom wnioskodawcy, iż nie posiada on, środków pieniężnych na opłacenie wpisu od skargi kasacyjnej. Skarżący wraz z żoną, dysponując stałymi miesięcznymi dochodami w łącznej kwocie 5.200 zł netto oraz majątkiem w postaci mieszkania, akcji spółki oraz samochodu posiada obiektywnie rozumianą zdolność do wygospodarowania środków odpowiadających kosztom sądowym w niniejszej sprawie, które aktualnie wynoszą 250zł. Wskazał, że z oświadczenia wnioskodawcy nie wynika, aby w jego przypadku zachodziły szczególne okoliczności (np. ciężka, obłożna choroba, poważne kłopoty rodzinne, niedostatek, nadzwyczajne zdarzenia losowe), mogące skutkować obciążeniem ponadprzeciętnie wysokimi wydatkami, które mogłyby stanowić podstawę do uwzględnienia jego wniosku. W sprzeciwie od powyższego postanowienia skarżący podniósł, że fakt otrzymywania emerytury, a także posiadanie dóbr takich jak mieszkanie, czy auto, w żaden sposób nie warunkuje możliwości skarżącego do pokrycia kosztów sądowych. Uzyskiwany miesięcznie dochód netto w wysokości 5200 złotych znajduje pełne pokrycie w bieżących wydatkach rodziny, przy czym owe wydatki związane są ze zwykłymi potrzebami życia codziennego takimi jak zakup żywności, opłata rachunków, czy pokrycie kosztów leczenia i rehabilitacji. Zdaniem skarżącego konieczność zapłaty kosztów wiązałaby się więc z powstaniem uszczerbku w koniecznym utrzymaniu rodziny skarżącego, który byłby zmuszony zrezygnować z leczenia/rehabilitacji, ograniczyć racje żywieniowe, względnie zaniechać regulowania opłat. W ocenie strony powyższe stoi w sprzeczności z ideą prawa do sądu, zgodnie z którą to każdy - niezależnie od posiadanego majątku, może dochodzić swoich praw przed sądem. Podkreślono, że w sytuacji, w której to skarżący musi podjąć decyzję, czy zakupić np. lekarstwo, czy też skorzystać z prawa wniesienia środka zaskarżenia - nie mamy do czynienia ze skuteczną realizacją owej zasady. Dodano, że w sytuacji skarżącego nie jest możliwe zbycie samochodu. Posiadanie przez rodzinę pojazdu mechanicznego jest bowiem niezbędne miejsce zamieszkania oraz konieczność dotarcia do lekarza tudzież na rehabilitację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.),od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy strona może wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. W takiej sytuacji, tj. rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego, sąd zgodnie z art. 260 § 1 p.p.s.a. wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie zmienia albo utrzymuje w mocy. Zgodnie z § 2 tego przepisu wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność, a Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Przepis art. 260 § 2 p.p.s.a. stanowi wyjątek od zasady określonej w art. 167a § 2-3 p.p.s.a., że sąd rozpoznający sprzeciw działa jako sąd pierwszej instancji. Stosownie do art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie zaś z art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, następuje jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym miejscu podkreślić należy, że powszechnie zarówno w orzecznictwie sądowoadministracyjnym jak i doktrynie przyjmuje się, że instytucja prawa pomocy, nazywana "prawem ubogich", daje Sądowi kompetencję, w uzasadnionych przypadkach, do zadecydowania o pokryciu kosztów postępowania sądowego, z budżetu Sądu, czyli w konsekwencji przez innych podatników. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, do których zalicza się bezrobotnych lub osoby pozbawione środków do życia bądź osoby, których środki są ograniczone i pozwalają na zaspokojenie tylko niezbędnych potrzeb egzystencjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2005 r., sygn. akt I GZ 107/05, niepubl.). Z kolei przez uszczerbek w utrzymaniu koniecznym siebie i rodziny należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2005 r., sygn. akt FZ 794/04, niepubl.). Ponadto, jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 maja 2005 r., sygn. akt II OZ 318/05 (niepublikowane), prawo pomocy przyznawane jest osobom, które pomimo starań i przy największym możliwym wysiłku nie mogą ponieść kosztów postępowania, ponieważ ich dochód jest wybitnie niski lub też nie osiągają żadnego dochodu. Należy także podkreślić, że zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego posiadanie majątku, szczególnie nieruchomości, w zasadzie wyklucza możliwość zwolnienia od kosztów sądowych (por. postanowienie NSA z dnia 20 października 2004 r., sygn. akt FZ 454/04 (niepubl). W związku z powyższym samo już posiadanie nieruchomości przez skarżącą wyklucza możliwość zwolnienia od kosztów. W ocenie Sądu, referendarz sądowy zasadnie przyjął, że sytuacja materialna skarżącego nie przemawia za uznaniem, że w niniejszej sprawie zachodzi przesłanka uzasadniająca przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący jest zobowiązany do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 250 zł. Przedstawione przez skarżącego okoliczności dotyczące jego sytuacji majątkowej świadczą bowiem, iż jest on w stanie uiścić wpis sądowy od skargi kasacyjnej bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zdaniem Sądu okoliczności przedstawione we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz w sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego nie wskazują na konieczność zakwalifikowania skarżącego do osób wymagających pomocy w zakresie ponoszenia kosztów sądowych. Referendarz sądowy dokładnie i rzetelnie przeanalizował sytuację majątkową skarżącego. W ocenie Sądu, mając na uwadze wysokość dochodów, które zapewniają regulowanie zobowiązań uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd uznał, że nie było podstaw faktycznych i prawnych do przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym przez niego zakresie, wobec czego zaskarżone sprzeciwem postanowienie referendarza sądowego utrzymano w mocy. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 260 § 1 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.