III SA/Gl 628/23

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Sędziowie Sędzia WSA Adam Gołuch (spr.), Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Małgorzata Wasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2023 r. sprawy ze skargi Miasta G. na czynność Wojewody Śląskiego z dnia 19 kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia i przekazania dotacji z budżetu państwa na rzecz jednostki samorządu terytorialnego postanawia: odrzucić skargę. UZASADNIENIE Pismem z dnia 6 lipca 2023 r., (wpływ 10 lipca 2023 r.) Miasto G. (dalej: Miasto G., strona, skarżący), złożyło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na czynność Wojewody Śląskiego (dalej: organ, Wojewoda), polegającą na nieprzekazaniu stronie skarżącej dotacji celowej na sfinansowanie wykonania decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia 19 kwietnia 2021 r. Nr [...], której przedmiotem było niezwłoczne usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania. W skardze skarżący zarzucił organowi naruszenie art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (obecnie: tj. Dz.U. z 2021 r. poz. 1672 - dalej zwanej ustawą o dochodach) poprzez nieprzekazanie dotacji w wysokości zapewniającej realizację zadania zleconego z zakresu administracji rządowej. Skarżący zaskarżył w całości, na podstawie art. 53 § 2 w związku z art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634), zwanej dalej p.p.s.a., czynność Wojewody Śląskiego w postaci pisma z dnia 15 listopada 2021 r. ([...]) odmawiającego ustalenia i przekazania dotacji na sfinansowanie kosztów wykonania decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia 19 kwietnia 2021 r. nr [...]. Zaskarżonej czynności zarzucił naruszenie art. 49 ust. 1 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego poprzez bezzasadną odmowę ustalenia i przekazania dotacji w wysokości zapewniającej realizację zadania zleconego z zakresu administracji rządowej polegającego na wykonaniu decyzji nakazującej niezwłoczne usunięcie niebezpiecznych odpadów, niebędących odpadami komunalnymi. Skarżący wniósł o: 1. rozpoznanie skargi mimo jej wniesienia po terminie, gdyż uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego, 2. stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności Wojewody Śląskiego w całości, 3. zasądzenie od Wojewody Śląskiego na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W treści uzasadnienia skargi skarżący wskazał, że dotychczasowy przebieg postępowania w przedmiotowej sprawie przedstawiał się następująco: decyzją z dnia 19 kwietnia 2021 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 26a ust. 3 w związku z art. 26a ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach, Prezydent Miasta G. orzekł o niezwłocznym usunięciu odpadów zmagazynowanych w budynku przy ul. [...] w G. Następnie pismem z dnia 11 października 2021 r. ([...]) Prezydent Miasta G. zwrócił się do Wojewody Śląskiego o przekazanie środków na sfinansowanie kosztów realizacji ww. decyzji z dnia 19 kwietnia 2021 r. nr [...]. W odpowiedzi Wojewoda Śląski w piśmie z dnia 15 listopada 2021 r. ([...]) stwierdził, że nie ma możliwości pokrycia z budżetu państwa kosztów wykonania przedmiotowej decyzji. Wojewoda Śląski powołał się na przepis art. 168 ustawy o odpadach, który - w jego ocenie - jednoznacznie określa, które zadania wymienione w ustawie są zadaniami zleconymi z zakresu administracji rządowej. W związku z odmową przekazania dotacji Prezydent Miasta G. w dniu 19 listopada 2021 r. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego dotyczącego wskazania organu właściwego do sfinansowania powyższej decyzji. Postanowieniem z dnia 14 czerwca 2022 r. sygn. akt. III OW 201/21 Naczelny Sąd Administracyjny odrzucił wniosek. W ocenie NSA wniosek nie zmierzał do wskazania organu właściwego dla załatwienia indywidualnej sprawy, ale o wskazanie źródła sfinansowania wykonania decyzji. Pismem z dnia 12 lipca 2022 r. Prezydent Miasta G. wystąpił do Ministra Finansów z ponagleniem na nieprzekazanie przez Wojewodę Śląskiego środków pieniężnych w formie dotacji celowej na usunięcie odpadów. Wraz z pismem z dnia 20 lipca 2022 r. ([...]) Wojewoda Śląski przesłał ponaglenie do Ministra Finansów. W dniu 16 sierpnia 2022 r. Prezydent Miasta G. złożył skargę na bezczynność Wojewody Śląskiego polegającą na nieprzekazaniu Miastu G. dotacji celowej na sfinansowanie wykonania decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia 19 kwietnia 2021 r. w sprawie niezwłocznego usunięcia odpadów. Postanowieniem z dnia 7 listopada 2022 r. sygn. akt. III SAB/GI 413/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę, uznając że w sprawie brak jest właściwości sądu administracyjnego. Miasto G. wniosło skargę kasacyjną od ww. postanowienia WSA w Gliwicach z dnia 7 listopada 2022 r. W wyniku jej rozpoznania Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 18 maja 2023 r. sygn. akt. I GSK 407/23 uchylił zaskarżone postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 7 listopada 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że sprawa dotycząca ustalenia i wypłaty dotacji na zadania zlecone z zakresu administracji rządowej wchodzi w zakres właściwości sądów administracyjnych. Przy czym NSA stanął na stanowisku, że Wojewoda Śląski nie pozostaje w bezczynności, ponieważ pismem z dnia 15 listopada 2021r. odmówił naliczenia i przekazania dotacji, a pismo to jest aktem z zakresu administracji rządowej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., podlegającym zaskarżeniu na podstawie art. 53 § 2 p.p.s.a. W związku z tym - w ocenie Sądu - skarżącemu przysługiwała skarga na ten akt, o której mowa w art. 53 § 2 p.p.s.a. Z uzasadnienia postanowienia NSA z dnia 18 maja 2023 r. sygn. akt. I GSK 407/23 wynika, że Sąd potraktował pismo Wojewody Śląskiego z dnia 15 listopada 2021 r. ([...]), zawierające odmowę ustalenia i przekazania dotacji, jako czynność, akt z zakresu administracji publicznej dotyczący uprawnienia wynikającego z przepisu prawa w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Skarżący wskazał, że jest to pierwsza wypowiedź podmiotu spośród wszystkich, do których sprawa została skierowana, w której w taki sposób potraktowano pismo Wojewody Śląskiego z dnia 15 listopada 2021 r., w którym nie było też żadnego pouczenia dotyczącego sposobu jego zaskarżenia. Nadto skarżący wskazał, że dopiero z uzasadnienia postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2023 r. sygn. akt. I GSK 407/23, które zostało doręczone pełnomocnikowi w dniu 21 czerwca 2023 r., dowiedział się o potraktowaniu pisma Wojewody Śląskiego z dnia 15 listopada 2021 r. jako czynności, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. W związku z tym niezachowanie terminu do zaskarżenia tej czynności nastąpiło bez winy skarżącego. Skarżący wykazał, że wszystkie dotychczasowe czynności podejmował przed sądami lub organami wyższego szczebla w terminach znacznie krótszych niż 30 dni. Również przedmiotowa skarga została złożona w terminie 15 dni od dnia otrzymania postanowienia NSA z dnia 18 maja 2023 r. sygn. akt. I GSK 407/23. Ponadto skarżący wykazał, że ani Wojewoda Śląski, ani żaden organ do którego jakikolwiek wątek przedmiotowego sporu został skierowany, nie uznał, że pismo Wojewody Śląskiego z dnia 15 listopada 2021 r. należy traktować jak czynność podlegającą bezpośredniemu zaskarżeniu w trybie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Następnie skarżący uzasadnił merytoryczne stanowisko Miasta G., wskazując m.in. że sfinansowanie kosztów realizacji decyzji skarżącego z 19 kwietnia 2021 r. stanowi zadanie z zakresu administracji rządowej, ponieważ przedmiotem tej decyzji są odpady niebędące odpadami komunalnymi. Zaś koszty związane ze sfinansowaniem wykonania decyzji, będącym zadaniem z zakresu administracji rządowej, winien ponieść Skarb Państwa. Zdaniem skarżącego organem właściwym do sfinansowania wykonania tej decyzji ze środków budżetu państwa jest Wojewoda Śląski, jako dysponent części budżetowej, w której środki te powinny zostać uwzględnione (art. 2 pkt 8 ustawy o finansach publicznych). Nadto w ocenie skarżącego przepis art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy o samorządzie gminnym (dalej: u.s.g.) wśród zadań własnych gminy wymienia m.in. sprawy utrzymania czystości i porządku oraz urządzeń sanitarnych, a także wysypisk i unieszkodliwiania odpadów komunalnych. Zadania gminy w tym zakresie zostały uszczegółowione w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (dalej: u.c.p.g.). Przepis art. 3 ust. 1 u.c.p.g. stanowi, że: utrzymanie czystości i porządku w gminach należy do obowiązkowych zadań własnych gminy. W tym zakresie ustawa przewiduje nie tylko zadania o charakterze porządkowym, ale również szereg zadań dotyczących gospodarowania odpadami komunalnymi. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 53 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym "jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę." Na tle tego zaś przepisu w ocenie Sądu skarga jest spóźniona, tj. została złożona z uchybieniem ww. 30-dniowego terminu. W skardze nie jest kwestionowana okoliczność złożenia skargi po ww. terminie. W istocie skarżący potwierdza w niej ten fakt. Zarazem z treści skargi wynika, że wiedzę o czynności Wojewody Śląskiego w postaci pisma z dnia 15 listopada 2021 r. ([...]) odmawiającego ustalenia i przekazania dotacji na sfinansowanie kosztów wykonania decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia 19 kwietnia 2021 r. nr [...], skarżący miał już od listopada 2021 r. Gdyby nawet przyjąć, że strona wiedzę o ww. czynności Wojewody Śląskiego w postaci pisma z dnia 15 listopada 2021 r. uzyskała najpóźniej tj. w dniu 27 czerwca 2022 r., kiedy to otrzymała postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 czerwca 2022 r. sygn. akt. III OW 201/21, którym odrzucono wniosek skarżącego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego dotyczącego wskazania organu właściwego do sfinansowania ww. decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia 19 kwietnia 2021 r., to była tam wskazana wspomniana odmowa Wojewody Śląskiego w postaci pisma z dnia 15 listopada 2021 r. Zatem w ocenie Sądu fakt złożenia skargi po terminie (data wpływu do organu - 10 lipca 2023 r.) nie budzi wątpliwości ponieważ o zaskarżonej czynności Wojewody skarżący wiedział też gdy skarżył bezczynność Wojewody Śląskiego w dniu 16 sierpnia 2022 r., polegającą na nieprzekazaniu Miastu G. dotacji celowej na sfinansowanie wykonania decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia 19 kwietnia 2021 r. W związku z powyższym Sąd nie znalazł podstaw do uznania, że przekroczenie terminu wniesienia skargi nastąpiło bez winy strony, tj. z przyczyn od niej niezależnych w rozumieniu art. 53 § 2 zdanie drugie p.p.s.a. Za takowe też nie może zostać uznane stanowisko skarżącego, że dopiero z uzasadnienia postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2023 r. sygn. akt. I GSK 407/23, które zostało doręczone pełnomocnikowi strony w dniu 21 czerwca 2023 r., dowiedział się o potraktowaniu pisma Wojewody Śląskiego z dnia 15 listopada 2021 r. jako czynności, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Wszystko to stanowi element oceny własnej skarżącego odnoszącej się do jego sytuacji prawnej. Skargę złożono dopiero w dniu 10 lipca 2023 r. i skarżący nie wystąpił o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Zdaniem Sądu przyjmując za kluczową okoliczność z punktu widzenia zaktualizowania się przesłanek stosowania art. 53 § 2 p.p.s.a., a co za tym idzie braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi, gdyby nawet uznać obiektywną okoliczność braku pouczenia strony przez organ o możliwości zaskarżenia wydanego aktu do sądu administracyjnego to w ocenie Sądu nie było przeszkód do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do dokonania uchybionej czynności bowiem jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 11 maja 2011 r. II GSK 676/11, stanowiąc: "ustalenie, że do uchybienia terminu doszło bez winy strony może być rozważone i ocenione jedynie w razie złożenia wniosku o przywrócenie terminu do dokonania uchybionej czynności". Wobec powyższego Sąd odrzucił skargę jako spóźnioną, na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a.