I OZ 165/23

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] oraz [...] S.A. z siedzibą w [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 21 grudnia 2022 r., sygn. akt II SA/Lu 775/22 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] oraz [...] S.A. z siedzibą w [...] na decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia 20 września 2022 r., znak: [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości postanawia oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z dnia 21 grudnia 2022 r. odrzucił skargę [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] oraz [...] S.A. z siedzibą w [...] na decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia 20 września 2022 r., znak: [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. W uzasadnieniu Sąd wskazał, iż zarządzeniem z 14 listopada 2022 r. pełnomocnik skarżących Spółek adwokat T.K. został wezwany do usunięcia braków formalnych ww. skargi poprzez jej podpisanie oraz nadesłanie dokumentów określających umocowanie do reprezentowania obydwu skarżących Spółek w terminie 7 dni od doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. Pełnomocnik został ponadto wezwany do nadesłania pełnomocnictwa umocowującego do działania w imieniu skarżących Spółek w postępowaniu przed sądem administracyjnym w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem odmowy dopuszczenia do udziału w charakterze pełnomocnika (k. 14). Wezwanie zostało doręczone pełnomocnikowi skarżących w dniu 23 listopada 2022 r. (k. 19). W odpowiedzi na wezwanie adwokat T. K. nadesłał podpisany własnoręcznie odpis skargi, dwa egzemplarze odpisu z KRS spółki [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] oraz niepodpisane pełnomocnictwa do reprezentowania obu Spółek w postępowaniu sądowoadministracyjnym w sprawie o sygn. akt II SA/Lu 755/22. Odrzucając skargę, Sąd I instancji wyjaśnił, iż wprawdzie adwokat T.K.podpisał skargę, jednak nie wykazał umocowania do reprezentowania obu Spółek w postępowaniu sądowym w niniejszej sprawie. Złożone przez niego odpisy pełnomocnictw nie zostały bowiem podpisane przez osoby upoważnione do umocowania pełnomocnika w imieniu skarżących Spółek. Na dokumencie pełnomocnictwa udzielonego w imieniu spółki [...] sp. z o.o. widnieje imię i nazwisko prezesa zarządu spółki, ale brak jest jego podpisu. Również na dokumencie pełnomocnictwa udzielonego w imieniu spółki [...] S.A. widnieje imię i nazwisko prezesa jej zarządu, jednak nie złożył on podpisu na tym dokumencie. Nie sposób zatem uznać, zdaniem Sądu Wojewódzkiego, aby adwokat T.K. wykonał wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi. Ponadto Sąd wskazał, iż skarga [...]S.A. podlega odrzuceniu również z tej przyczyny, że adwokat T. K. nie wykonał wezwania do uzupełnienia braku formalnego skargi poprzez nadesłanie dokumentów określających umocowanie do reprezentowania tej Spółki. Oba przesłane odpisy z KRS dotyczą bowiem [...] sp. z o.o. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosły Spółki [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] oraz [...] S.A. z siedzibą w [...] reprezentowane przez pełnomocnika, zarzucając zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie przepisów postępowania, tj.: I. art. 49 § 1 i 2 w zw. z art. 37 § 1 p.p.s.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez ich niezastosowanie i w konsekwencji niepodjęcie przewidzianych w ustawie środków w celu usunięcia braków formalnych skargi i odrzucenie jej, pomimo niezaistnienia przesłanki z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., co w rezultacie doprowadziło do przedwczesnego zastosowania art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.; II. art. 49 § 1 w zw. z art. 31 § 2 p.p.s.a. polegające na niewezwaniu skarżących Spółek do uzupłenienia braków formalnych skargi oraz nieuwzględnianiu, iż skuteczność prawna czynności procesowych dokonanych przy braku pełnomocnictwa zależy od jej zatwierdzenia przez skarżącego; III. art. 49 § 1 w zw. z art. 37 § 1 p.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię dokonaną z pominięciem art. 16 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. z 2018 r. poz. 986 z późn. zm.) i w konsekwencji przyjęcie, że przedłożenie przez pełnomocnika pełnomocnictwa przy pierwszej czynności bez dokumentu wykazującego umocowanie osoby uprawnionej do działania za skarżącej spółkę udzielającej pełnomocnictwa stanowi niezachowanie warunku formalnego uniemożliwiającego nadanie prawidłowego biegu skardze w sytuacji, gdy umocowanie osoby uprawnionej do działania za Spółki wynika wprost z jawnego Krajowego Rejestru Sądowego i tym samym stanowi fakt powszechnie znany, który powinien być brany przez Sąd pod uwagę z urzędu. Mając na uwadze powyższe, wnoszono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Naczelny Sąd Administarcyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. W myśl art. 34 p.p.s.a. (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.), strony i ich organy lub przedstawiciele ustawowi mogą działać przed sądem osobiście lub przez pełnomocników. Zgodnie z art. 35 § 1 p.p.s.a., pełnomocnikiem strony może być adwokat lub radca prawny, a ponadto inny skarżący lub uczestnik postępowania, jak również małżonek, rodzeństwo, wstępni lub zstępni strony oraz osoby pozostające ze stroną w stosunku przysposobienia, a także inne osoby, jeżeli przewidują to przepisy szczególne. Stosownie zaś do art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a., każde pismo strony powinno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem (art. 46 § 3 p.p.s.a.). Pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa (art. 37 § 1 zd. 1 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Takim brakiem formalnym uzasadniającym odrzucenie skargi jest brak dołączenia pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu strony skarżącej przez wojewódzkim sądem administracyjnym lub sądami administracyjnymi (art. 46 § 3 w zw. z art. 37 § 1 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 14 listopada 2022 r. wezwano pełnomocnika strony skarżącej do uzupełnienia, w terminie siedmiu dni, braków formalnych skargi, pod rygorem jej odrzucenia (art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.), m in. poprzez nadesłanie pełnomocnictwa umocowującego go do działania w imieniu skarżących Spółek w postępowaniu przed sądem administracyjnym. W odpowiedzi na powyższe wezewanie, w zakreślonym terminie, pełnomocnik nadesłał do Sądu pełnomonictwa, które jednak nie zawierały podpisów osób upoważnionych do ich udzielenia w imieniu skarżących Spółek. Sąd I instancji prawidłowo zatem zastosował art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. i odrzucił skargę z uwagi na nieuzupełnienie w terminie jej braku formalnego. Nie można przy tym zgodzić się z autorem zażalenia, iż Sąd I instancji przedwcześnie odrzucił skargę, gdyż w takiej sytuacji był zobowiązany wezwać skarżące Spółki do podpisania skargi. Wyjaśnić bowiem należy, że aktualnie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym dominujący jest pogląd, który skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela, iż w świetle art. 37 § 1 w zw. z art. 46 par. 3 i art. 49 w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., w sprawie, w której skarga została sporządzona i wniesiona przez profesjonalnego pełnomocnika, Sąd I instancji w przypadku nieusunięcia przez niego w wyznaczonym terminie braku formalnego skargi poprzez złożenie pełnomocnictwa, nie jest zobowiązany do wzywania skarżącego do podpisania skargi (zob. m. in. postanowienia NSA: z dnia 30 sierpnia 2022 r., sygn. akt II OZ 459/22, z dnia 8 listopada 2022 r., sygn. akt II OZ 613/22, z dnia 3 października 2022 r., sygn. akt II OZ 554/22, z dnia 29 listopada 2022 r., sygn. akt II OZ 694/22, z dnia 17 sierpnia 2022 r., sygn. II OZ 436/22; wyroki NSA: z dnia 3 lutego 2022 r., sygn. akt II OSK 2299/21, z dnia 22 sierpnia 2018 r., sygn. akt II OSK 2083/16). Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia art. 49 § 1 w zw. z art. 37 § 1 p.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię dokonaną z pominięciem art. 16 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym, wskazać należy, iż stosownie do art. 28 § 1 w zw. z art. 29 p.p.s.a., osoby prawne dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu, które mają obowiązek wykazania swojego umocowania dokumentem przy pierwszej czynności. Organy lub osoby uprawnione do działania w imieniu jednostek organizacyjnych muszą udowodnić, że mają prawo do działania za stronę, a przepis art. 29 p.p.s.a. nakazuje, aby udowodnienie umocowania miało formę dokumentu złożonego lub okazanego sądowi przy pierwszej czynności w postępowaniu (por. M. Niezgódka – Medek. Komentarz do art. 29 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, LEX/el 2013 r.). W niniejszej sprawie dokumentami wykazującymi umocowanie do działania w imieniu skarżących Spółek są niewątpliwie odpisy z KRS, czyli dokumenty, o przedstawienie których został wezwany pełnomocnik strony skarżącej. Uchybienie skargi w postaci braku takiego dokumentu, stanowi brak formalny, który można konwalidować w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a. Natomiast nieuzupełnie w terminie braków formalnych skargi, mimo prawidłowego wezwania, obliguje sąd do jej odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Zgodzić się co prawda należy z autorem zażalenia, że rejestr KRS jest jawny, jednakże, nie oznacza to, iż Sąd może zastępować strony i uzupełniać za nie braki formalne składanych pism. Są to czynności procesowe stron, ich pełnomocników, przedstawicieli (co wynika chociażby z art. 29 p.p.s.a. i zawartego w nim zwrotu "mają obowiązek wykazać"), które nie mogą być podejmowane przez inne podmioty. Zwolnienie strony z dokonania czynności, a zwłaszcza z uzupełnienia braku formalnego, polegającego na niedołączeniu odpisu KRS-u i obciążenie tą czynnością Sądu musiałoby mieć oparcie ustawowe, a takiego w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi brak (por. postanowienia NSA z 11 grudnia 2012 r., sygn. akt II GSK 1731/12; z 12 lutego 2015 r., sygn. akt II GSK 69/15; z 8 listopada 2016 r., sygn. akt II FZ 716/16). Takim przepisem nie jest również powołany w zażaleniu art. 16 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym stanowiący jedynie o tym, że rejestr KRS jest rejestrem jawnym. Tym samym, skoro nie budzi wątpliwości, że pełnomocnik strony skarżącej został prawidłowo wezwany do uzupełnienia braku formalnego skargi przez złożenie dokumentu lub jego uwierzytelnionego odpisu określającego umocowanie do reprezentowania skarżącej Spółki (KRS) i pouczony o skutkach niedochowania terminu, to niewykonanie wezwania Sądu w tym zakresie także stanowiło podstawę do odrzucenia skargi w oparciu o art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. oddalił zażalenie.