II GZ 422/23

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marcin Kamiński po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia R. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 15 września 2023 r., sygn. akt III SPP/Po 57/23 w zakresie odmowy wyłączenia referendarza sądowego w sprawie ze skargi R. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z dnia [...] kwietnia 2023 r., nr [...] w przedmiocie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego i ustalenia opłaty postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 15 września 2022 r., sygn. akt III SPP/Po 57/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił wyłączenia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu J. W. w sprawie ze skargi R. P. (skarżący) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z dnia [...] kwietnia 2023 r. w przedmiocie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego i ustalenia opłaty. Sąd Wojewódzki stwierdził, że nie istnieją przyczyny wyłączenia referendarza sądowego z art. 18 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.). Skarżący natomiast, wbrew art. 20 § 1 p.p.s.a., nie uprawdopodobnił istnienia okoliczności określonych w art. 19 ustawy, tym bardziej, że z wyjaśnień złożonych przez referendarza sądowego objętego wnioskiem wynika, że okoliczności takie nie istnieją. W tej sytuacji powołanie jako uzasadnienia wniosku okoliczności niewypowiedzenia się referendarza sądowego o złym stanie zdrowia skarżącego można kwestionować jedynie w drodze sprzeciwu od postanowienia w przedmiocie przyznania prawa pomocy. Skarżący w zażaleniu na to postanowienie wniósł o jego uchylenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie jako oczywiście bezzasadne podlegało oddaleniu z przyczyn formalnych. W przedmiotowej sprawie skarżący nie dopełnił ustawowego obowiązku uprawdopodobnienia i skonkretyzowania przyczyn wyłączenia referendarza sądowego na podstawie art. 19 w zw. z art. 24 § 1 p.p.s.a. Przepis art. 19 p.p.s.a., regulujący przesłankę względną wyłączenia sędziego (referendarza sądowego), wymaga przedstawienia realnie istniejących, aktualnych i wiarygodnych oraz skonkretyzowanych i zindywidualizowanych okoliczności związanych z osobą sędziego, które podważają jego bezstronność w danej sprawie (jest to więc zagadnienie bezstronności jednostkowej) na tle cech jej stanu prawnego i faktycznego ściśle związanych z podmiotem wnioskującym o wyłączenie. Powyższe okoliczności muszą mieć ponadto takie cechy, że według racjonalnej i zobiektywizowanej oceny, odniesionej do tzw. modelowego zewnętrznego obserwatora działalności sądu, mogą powstać uzasadnione wątpliwości co do bezstronności sędziego wyznaczonego do rozpoznania danej sprawy, a zatem może on zostać uznany w jej granicach za "sędziego podejrzanego o stronniczość" (iudex suspectus). Nie są zatem miarodajne subiektywne wątpliwości wnioskodawcy (nawet jeśli wykaże on istnienie określonych okoliczności), które nie mieszczą się w granicach ocen modelowego obserwatora jako podmiotu niezaangażowanego osobiście w sprawie. W związku z brakiem realizacji przesłanki z art. 20 § 1 w zw. z art. 19 i art. 24 § 1 p.p.s.a. złożony wniosek nie mógł zostać zatem rozpoznany merytorycznie przez Sąd pierwszej instancji, natomiast w treści zażalenia nie podniesiono żadnych nowych okoliczności, które mogłyby zmienić powyższy stan. Niezależnie od powyższego Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że nie zachodziła potrzeba odnoszenia się w uzasadnieniu kontrolowanego orzeczenia do określonych w art. 18 p.p.s.a. przyczyn wyłączenia sędziego (referendarza sądowego), albowiem w tym przypadku skutek wyłączenia następuje z mocy samego prawa, a zatem ewentualny wniosek strony w tym zakresie nie podlega rozstrzygnięciu w drodze postanowienia, o którym mowa w art. 22 § 1 p.p.s.a. Postanowienie w sprawie wyłączenia sędziego wydaje się bowiem jedynie na żądanie sędziego lub wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie (art. 22 § 1 w zw. z art. 19 p.p.s.a.). W tym stanie rzeczy wniesione zażalenie podlegało oddaleniu na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 i art. 197 § 1 p.p.s.a.