III FSK 4121/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Stanisław Bogucki po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej K. sp. z o.o. z siedzibą w W. (obecnie: M. sp. z o.o. w upadłości z siedzibą w W.) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 listopada 2020 r., sygn. akt III SA/Wa 773/20 w sprawie ze skargi K. sp. z o.o. z siedzibą w W. (obecnie: M. sp. z o.o. w upadłości z siedzibą w W.) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Siedlcach z dnia 23 stycznia 2020 r., nr SKO.4000-2023/2019 w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2018 r. postanawia: 1. zawiesić postępowanie kasacyjne, 2. podjąć zawieszone postępowanie kasacyjne z udziałem Syndyka masy upadłości M. sp. z o.o. w upadłości z siedzibą w W. UZASADNIENIE 1. Wyrokiem z 17.11.2020 r. o sygn. III SA/Wa 773/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, którą wniósł K. sp. z o.o. z siedzibą w W. (obecnie: M. sp. z o.o. w upadłości z siedzibą w W.) (dalej: skarżący), na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Siedlcach z 23.01.2020 r., nr SKO.4000-2023/2019, wydaną w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2018 r. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący. 2. W toku zainicjowanego postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny powziął informację o ogłoszeniu przez Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie, XVIII Wydział Gospodarczy, upadłości skarżącego na podstawie postanowienia tego Sądu z 7.09.2023 r., sygn. [...]. W piśmie z 6.03.2024 r. Syndyk masy upadłości skarżącego złożył oświadczenie o wstąpieniu do sprawy. 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 3.1. Zgodnie z art. 124 § 1 pkt 4 w związku z art. 193 ustawy z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.) sąd zawiesza postępowanie z urzędu, jeżeli w stosunku do strony zostało wszczęte postępowanie upadłościowe, a sprawa dotyczy przedmiotu wchodzącego w skład masy upadłości. Z powołaną normą koresponduje art. 144 ust. 1 ustawy z 28.02.2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz.U. z 2022 r. poz. 1520 ze zm., dalej: p.u.), w myśl którego po ogłoszeniu upadłości postępowania sądowe, administracyjne lub sądowoadministracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko niemu. Użyte w art. 124 § 1 p.p.s.a. wyrażenie "sąd zawiesza postępowanie z urzędu" na gruncie wykładni językowej prowadzi do wniosku, że przepis ten wyraża normę kompetencyjną o charakterze obligatoryjnym - sąd administracyjny w momencie powzięcia wiadomości o zaistnieniu okoliczności wskazanej w art. 124 § 1 pkt 4 p.p.s.a., tj. o wszczęciu postępowania upadłościowego wobec strony postępowania sądowoadministracyjnego, które dotyczy przedmiotu wchodzącego w skład masy upadłości, jest zobligowany do zawieszenia postępowania z urzędu. Przywołane przepisy wskazują, że z chwilą ogłoszenia upadłości syndyk masy upadłości staje się stroną postępowania dotyczącego masy upadłości w znaczeniu procesowym, upadły zaś zachowuje status strony takiego postępowania w ujęciu materialnoprawnym, tj. jako podmiot praw i obowiązków wchodzących w skład masy upadłości i dochodzonych w danym postępowaniu. Na skutek ogłoszenia upadłości upadły traci na rzecz syndyka masy upadłości zarząd majątkiem wchodzącym w skład tej masy oraz prawo do reprezentowania i występowania we własnym imieniu w dotyczących masy upadłości stosunkach prawnych wszelkiego rodzaju, w tym w stosunkach procesowych (działanie syndyka w imieniu własnym i na rachunek upadłego). Przepisy prawa upadłościowego stanowiące o pozbawieniu upadłego prawa do rozporządzania majątkiem mają charakter bezwzględnie obowiązujący i są przepisami szczególnymi w stosunku do przepisów ustawy - Ordynacja podatkowa dotyczących strony postępowania w znaczeniu formalnym. Zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego, o którym mowa w art. 124 § 1 pkt 4 p.p.s.a., ma na celu umożliwienie syndykowi masy upadłości wstąpienia do toczącego się postępowania i zajęcia stanowiska procesowego, gdyż tylko temu podmiotowi przysługuje na wskazanym etapie postępowania legitymacja w sprawach dotyczących masy upadłości. Czynność może być dokona jedynie przez oświadczenie złożone expressis verbis. 3.2. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 124 § 1 pkt 4 w związku z art. 193 p.p.s.a. zawiesił postępowanie kasacyjne. Jednocześnie z uwagi na okoliczność, że równolegle z ogłoszeniem upadłości wyznaczony został Syndyk masy upadłości, który pismem z 6.03.2024 r. przystąpił do sprawy, możliwe i uzasadnione było podjęcie zawieszonego postępowania z udziałem tego syndyka, zgodnie z art. 128 § 1 w związku z art. 193 p.p.s.a. sąd postanowi bowiem podjąć postępowanie z urzędu, gdy ustanie przyczyna jego zawieszenia. Sędzia NSA Stanisław Bogucki