I FSK 1434/23

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marek Kołaczek po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku M. Plus Sp. z o.o. w P. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej M. Plus Sp. z o.o. w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 30 marca 2023 r. sygn. akt I SA/Po 774/22 w sprawie ze skargi M. Plus Sp. z o.o. w P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 11 sierpnia 2022 r., nr nr 3001-IOV-22.4103.11.2022 w przedmiocie podatku od towarów i usług za wrzesień 2020 roku postanawia odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 11 sierpnia 2022 r. oraz poprzedzającej jej decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego Poznań-Grunwald z 14 marca 2022 r. UZASADNIENIE 1.1. Wyrokiem z 30 marca2023 r. sygn. akt I SA/Po 774/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę M. Sp. z o.o. w P. (dalej jako: Spółka, Skarżąca lub Wnioskodawczyni) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu (dalej jako: Dyrektor IAS) z 11 sierpnia 2022 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za wrzesień 2020 roku . 1.2. Od powyższego wyroku Skarżąca wywiodła skargę kasacyjną. W treści skargi kasacyjnej zawarto wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej decyzji organu I instancji do czasu rozpatrzenia przez tut. Sąd Skargi kasacyjnej, a w przypadku jej uwzględnienia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu, do czasu ponownego rozpatrzenia złożonej skargi. W uzasadnieniu tego wniosku wskazano, że odmowa wstrzymania wykonalności grozi niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody w majątku Skarżącej, tym bardziej, że Skarżąca przed wniesieniem niniejszej skargi otrzymała już od Organu II instancji upomnienie co do obowiązku zapłaty zobowiązania podatkowego w łącznej wysokości 592.991,00 zł wraz z odsetkami w wysokości 35.190,00 zł. Organ II instancji - zwłaszcza po przeprowadzeniu postępowania w niniejszej sprawie - doskonale wie, że Skarżąca nie posiada środków w takiej wysokości, a ich zgromadzenie (biorąc pod uwagę także inne zobowiązania, w tym zobowiązania wobec małżeństwa S., szczegółowo opisanych w zgromadzonym materiale dowodowym) wymagałoby czasu. Takie działanie Organu II instancji wymierzone jest typowo przeciwko Skarżącemu i jest urzeczywistnieniem zamiaru wszczęcia egzekucji z majątku Skarżącej, czyli m.in. z nieruchomości będącej przedmiotem spornej transakcji. W świetle planów Skarżącej co do zrealizowania inwestycji budowlanej na nabytej od spółki W. sp. k., bieżącej spłaty przejętego długu oraz wobec nieuprawomocnienia się Decyzji, Organ II instancji działa z premedytacją przeciwko rozwojowi działalności gospodarczej Skarżącej tak, aby rzeczywiście była ona niezdolna do wykorzystania nieruchomości do celów działalności gospodarczej, a w konsekwencji - aby potwierdziła się teoria Organu II instancji w taki sposób, że nadrzędnym celem nabycia tej nieruchomości okaże się chęć uzyskania zwrotu podatku od towarów i usług. Zarówno Organ I instancji, jak i II instancji w toczącym się przeciwko Skarżącej postępowaniu, wykazywał dużą niechęć wobec Skarżącej, czego potwierdzeniem jest wybiórcza i całkowicie dowolna ocena dowodów, skupiająca się na potwierdzeniu tezy o istnieniu "schematu" działania, istnieniu powiązań {tam gdzie ich ewidentnie brak) oraz przystąpienie do czynności windykacyjnych przed uprawomocnieniem się Decyzji. To ewidentnie wskazuje, że działania Organu II instancji ukierunkowane są na wyrządzeniu szkody majątkowej Skarżącej. Organ II instancji, chcąc pozbawić Skarżącą środków majątkowych, sprzeciwia się zasadzie zaufania do organów podatkowych. 2.1. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wnioski nie zasługują na uwzględnienie. 2.2. Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.) wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Z kolei w myśl art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, ubieganie się o udzielenie ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania decyzji należy do strony postępowania i uprawnienie to wiąże się z obowiązkiem uzasadnienia wniosku przez poparcie go stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji, zwłaszcza dotyczącymi sytuacji finansowej oraz majątkowej (por. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 listopada 2007 r., sygn. akt II FZ 338/07 oraz z 9 września 2010 r., sygn. akt I OZ 671/10 i z 5 grudnia 2012 r., sygn. akt II FZ 988/12, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA"). Z kolei brak uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji uniemożliwia jego merytoryczną ocenę (B. Dauter [w:] A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, B. Dauter, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021, art. 61). Niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków ma miejsce, gdy nie będzie możliwy późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia lub powrót do stanu pierwotnego (np. grozi utratą przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony innym przedmiotem lub gdy zachodzi niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu). Trudne do odwrócenia skutki to takie, które powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji służy zabezpieczeniu strony przed takimi skutkami egzekucji, których nie naprawiłoby nawet wygranie sporu sądowego. Skutki wykonania świadczenia pieniężnego są z natury rzeczy odwracalne – w przypadku uwzględnienia skargi istnieje oczywista możliwość zwrotu zapłaconych kwot, łącznie z oprocentowaniem. Jak słusznie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 15 września 2010 r., sygn. akt II FZ 417/10 (publ. CBOSA) "Podmiot skarżący, w celu uzyskania tymczasowej ochrony swoich interesów poprzez wstrzymanie wykonania decyzji, we wniosku kierowanym do sądu powinien przedstawić okoliczności wskazujące na niebezpieczeństwo powstania znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, w związku z wykonaniem decyzji. Powinien wykazać, że wykonanie decyzji może doprowadzić do wystąpienia ww. negatywnych dla niego okoliczności (skutków). Chodzi przy tym o adekwatny związek przyczynowy między wykonaniem decyzji przed zakończeniem jej sądowej kontroli a możliwymi negatywnymi konsekwencjami jej wykonania, opisanymi w art. 61 § 3 p.p.s.a., na wypadek uchylenia decyzji w postępowaniu sądowoadministracyjnym". 2.2. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że wniosek o wstrzymanie zaskarżonej decyzji wymiarowej zawarty w skardze kasacyjnej nie może zostać uwzględniony. Skarżąca nie wykazała bowiem występowania niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, od czego przepis art. 61 § 3 p.p.s.a. uzależnia możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. Wnioskodawczyni w uzasadnieniu swojego wniosku poprzestała na przywołaniu ustawowych klauzul generalnych warunkujących możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu i wskazania, że obecne wykonanie tego zobowiązania jest niemożliwe ponieważ skarżąca nie posiada środków na uregulowanie zobowiązania a zgromadzenie takich środków wymagałoby czasu. W konsekwencji doprowadziłoby to do przeprowadzenia egzekucji z majątku skarżącej, czyli m.in. nieruchomości będącej przedmiotem spornej transakcji, na której Skarżąca planuje realizację inwestycji budowanej. Choć skarżąca wskazała potencjalny skutek mogący spełniać przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a., to do oceny zasadności wniosku nie zostały przedłożone żadne dokumenty pozwalające ocenić bieżącą sytuację majątkową spółki, w tym czy faktycznie nie posiada ona środków pieniężnych na spłatę zobowiązania. Nadto spółka argumentuje, że potencjalna egzekucja ze spornej nieruchomości wpłynie negatywnie na prowadzoną działalność gospodarczą, bowiem zgodnie z wyjaśnieniami w postępowaniu podatkowym planuje ona realizację inwestycji budowlanej na tej nieruchomości. Zaznaczyć przy tym należy, że spółka nabyła tę nieruchomość zgodnie z fakturą z 31 sierpnia 2020 r., a więc przeszło trzy lata temu. Gołosłowne wydaje się więc stwierdzenie, że upomnienie co do obowiązku zapłaty zobowiązania przed wniesieniem "niniejszej skargi" (tj. skargi kasacyjnej) miałoby stanowić wyłączny powód niezrealizowania zamierzonej inwestycji, która nie i tak nie była realizowana przez ostatnie 3 lata. Prezentowana argumentacja, w świetle przywołanego orzecznictwa jest dalece niewystarczająca. Wobec zaprezentowanych we wniosku informacji zupełnie niemożliwa pozostaje do rozstrzygnięcia kwestia tego jaki wpływ na Skarżącą ma obecnie wykonywanie zaskarżonej decyzji w sytuacji, gdy wraz z wnioskiem nie dołączono żadnych dokumentów pozwalających wywnioskować ani ogólnej kondycji finansowej Skarżącej, ani tego jaki wpływ na nią wywrze wykonywanie zaskarżonej decyzji, która zasadniczo pozostaje wykonalna od ponad roku. Naczelny Sąd Administracyjny nie może zastępować Strony postępowania w formułowaniu argumentacji i poszukiwaniu dowodów w toku postępowania wnioskowego jakim jest postępowanie w przedmiocie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W tej sytuacji wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wymiarowej nie zasługuje na uwzględnienie. Należy przy tym podkreślić, że podobne do prezentowanych w niniejszym orzeczeniu zalecenia co do tego jakiego rodzaju dowody należałoby przedłożyć w toku postępowania o wstrzymanie wykonania decyzji zostały już Spółce przedstawione u analogicznym postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 16 grudnia 2022 r., toteż Skarżąca winna być świadoma tego, że po raz kolejny przedkłada w istocie wybrakowany wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji. 2.3. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a., odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonych decyzji.