III OZ 429/24

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Teresa Zyglewska po rozpoznaniu w dniu 29 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. sp. z o.o. z siedzibą w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 stycznia 2024 r., sygn. akt IV SA/Wa 35/24 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi D. sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 25 października 2023 r., nr DKO-WOP.401.162.2023.dm w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z 18 stycznia 2024 r., sygn. akt IV SA/Wa 35/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: Sąd I instancji, WSA), po rozpoznaniu wniosku D. sp. z o.o. z siedzibą w K. (dalej: spółka, skarżąca) odmówił wstrzymania wykonania decyzji Głównego Inspektora Ochrony Środowiska (dalej: organ, GIOŚ) z 25 października 2023 r., nr DKO-WOP.401.162.2023.dm utrzymującej w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z 3 grudnia 2019 r., nr I.7062.3.15.2019 o wymierzeniu spółce administracyjnej kary pieniężnej w wysokości 200 000 złotych za przetwarzanie odpadów w ramach rekultywacji wyrobiska poeksploatacyjnego kruszywa naturalnego "[...]" zlokalizowanego w m. J. gm. [...] na działkach o nr ewid. [...] i [...] niezgodnie z posiadanym zezwoleniem. W ocenie Sądu I instancji spółka nie uprawdopodobniła zaistnienia przesłanek, które przemawiałyby za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji. WSA wskazał, że zawarty w skardze wniosek skarżącej o wstrzymanie wykonania decyzji zawierał bardzo ogólne twierdzenie, że egzekucja kary pieniężnej może spowodować utratę płynności finansowej spółki i w dalszej konsekwencji doprowadzić do jej upadłości. Strona skarżąca nie przedstawiła sytuacji finansowej ani nie dołączyła dokumentów, z których wynikałoby niebezpieczeństwo utraty przez nią płynności finansowej. Podkreślono, że bez przedstawienia konkretnych okoliczności uprawdopodobniających wystąpienie przesłanki "znacznej szkody" lub "trudnych do odwrócenia skutków" oraz bez przedłożenia stosownych dokumentów, potwierdzających ich istnienie, Sąd nie ma możliwości dokonania obiektywnej oceny wniosku pod kątem spełnienia warunków uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu, na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. Skoro spółka nie uprawdopodobniła, że w sprawie zachodzi możliwość zaistnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, to brak było podstaw do udzielenia jej ochrony tymczasowej. Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodziła się spółka i w zażaleniu zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu naruszenie: 1. art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez uznanie, iż brak podstaw do wstrzymania wykonania decyzji wynikających z treści skargi, w której został wniosek umieszczony, albowiem wniosek o wstrzymanie wykonalności zaskarżonej decyzji złożony był z uwagi na podniesione w treści skargi zarzuty, w szczególności odnoszące się do pozbawienia strony możliwości uzupełnienia materiału dowodowego oraz argumentacji mimo zakreślenia terminu w tym celu przez organ administracji. Ponadto natychmiastowa zapłata orzeczonej kary mogłaby doprowadzić do istotnej utraty płynności finansowej spółki, a następnie doprowadzić do jej upadłości; 2. art. 194 ust. 5 w zw. z art. 199 ustawy o odpadach albowiem organy obu instancji nie zweryfikowały w sposób prawidłowy wszystkich ustawowych przesłanek, które warunkują wysokość administracyjnej kary pieniężnej. Wobec powyższego spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W ocenie skarżącej, Sąd I instancji niezasadnie ujął w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, iż nie zostały wskazane okoliczności stanowiące podstawę złożonego wniosku o wstrzymanie. Spółka zauważyła, że pomimo złożenia stosownych wniosków dowodowych, do dnia wydania decyzji nie zostały one rozpoznane. Podkreślono, że w sytuacji, gdy w rozpatrywanej sprawie strona podjęła działania mające na celu ochronę jej interesów i zaoferowała konkretne dowody, które mają podważyć ustalenia poczynione przez organ, to powinnością organu jest przeprowadzenie tych dowodów i ich ocena. Zaniechanie przez organ podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza gdy strona powołuje się na ważne dla niej okoliczności jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego, skutkującym wadliwością decyzji. Jednocześnie wskazano, że w materiale dowodowym do chwili obecnej nie ma jednoznacznych przesłanek umożliwiających uzasadnienie ukarania spółki bardzo wysoką karą – wielokrotnie wyższą od poziomu minimalnego, choć odpady nie były ani niebezpieczne ani nie można ustalić czasookresu ich składowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2024 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935; dalej: p.p.s.a.), wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Stosownie zaś do art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z powyższego wynika, że to na skarżącym ciąży obowiązek wykazania, że spełnione zostały zawarte w nim przesłanki. Sąd natomiast może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli jest spełnione ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdy akt lub czynność zostanie wykonana. Pokreślić należy, że przepis ten stanowi wyjątek od ogólnej zasady, w myśl której wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Nałożony przez ustawodawcę obowiązek uprawdopodobnienia zaistnienia przesłanki wskazanej w art. 61 § 3 p.p.s.a. nakłada na stronę zobowiązanie przedstawienia konkretnych zdarzeń, które uprawdopodobnią, że wykonanie zaskarżonej decyzji faktycznie spowoduje znaczną szkodę lub powstanie trudnych do odwrócenia skutków. Wniosek powinien zawierać spójną argumentację, popartą faktami oraz ewentualnie odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniają wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Zadaniem Sądu jest zaś zbadanie czy argumenty przedstawione przez stronę przemawiają (lub nie) za wydaniem postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu. Warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest zatem wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Nie wystarczy samo powtórzenie treści przepisu i powołanie się na szkodę majątkową, a tym bardziej samo wniesienie o zastosowanie ochrony tymczasowej. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych zdarzeń świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania aktu jest zasadne. Brak uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu uniemożliwia jego merytoryczną ocenę (vide postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 maja 2004 r., sygn. akt FZ 65/04; z 3 października 2007 r., sygn. akt I OZ 707/07 i z 6 lutego 2009 r., sygn. akt II FZ 39/09 - orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w bazie internetowej na stronie NSA: orzeczenia.nsa.gov.pl). Jednocześnie należy pamiętać, że możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonego orzeczenia na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. nie oznacza, że Sąd jest zobligowany w każdym przypadku – niezależnie od okoliczności sprawy – uwzględnić wniosek strony skarżącej. Wniesienie skargi nie pociąga za sobą automatycznego skutku suspensywności i wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu zależy od oceny Sądu, czy istnieją przesłanki uzasadniające takie rozstrzygnięcie (T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 294 i nast.). We wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie uczyniono zadość wskazanych powyżej wymogom. Skarżąca ani w zawartym w skardze wniosku, ani w wywiedzionym zażaleniu nie przedstawiła swojej sytuacji finansowej. Wśród załączników skargi oraz zażalenia nie znajdują się dokumenty, które przedstawiałyby jej sytuację majątkową, a sama argumentacja przedstawiona zarówno we wniosku, jak i w zażaleniu ma ogólny i powierzchowny charakter. Spółka nie uprawdopodobniła więc, że zaskarżona decyzja wywoła niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody bądź trudnych do odwrócenia skutków, a więc wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, fakt zobowiązania do wpłaty znacznej kwoty nie stanowi o istnieniu niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków w związku z wykonaniem zaskarżonej decyzji. O takiej obawie można byłoby mówić jedynie po dokonaniu szczegółowej analizy sytuacji finansowej skarżącej spółki i zestawieniu tej sytuacji z wysokością zobowiązania zawartego w zaskarżonej decyzji. Dokonanie takiej oceny, wobec braku stosownych twierdzeń i dowodów, jest niemożliwe. Skarżąca nie złożyła żadnych dokumentów obrazujących jej sytuację finansową i majątkową, ani nawet nie przedstawiła szczegółowych i zindywidualizowanych twierdzeń w tym zakresie. Zażalenie nie podważyło zatem prawidłowej oceny wniosku, która dokonana została przez Sąd I instancji. W nawiązaniu natomiast do podnoszonych w zażaleniu wątpliwości faktycznych i prawnych dotyczących wydania zaskarżonej decyzji, wskazać należy, że na etapie rozpoznawania wniosku o wstrzymanie Sąd nie może rozstrzygać o zasadności podniesionych w skardze zarzutów, gdyż prowadziłoby to do merytorycznego jej rozpoznania, a to jest niedopuszczalne. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.