III SA/Gl 274/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer, Sędzia WSA Adam Gołuch, Protokolant referent-stażysta Katarzyna Czabaj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi P. Z. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 27 stycznia 2022 r. nr 480000/0007517/2022 w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej uchyla zaskarżoną decyzję. UZASADNIENIE Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Zabrzu (dalej: ZUS, organ) decyzją z 27 stycznia 2022 r. nr 480000/0007517/2022, odmówił P. Z. (dalej: strona, skarżący) prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne. Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od marca 2020 do maja 2020 r. W podstawie prawnej decyzji ZUS przywołał art. 31 zq ust. 7 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 374, ze zm., dalej ustawa COVID-19) w związku z art. 83 ust. 1 i 4 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2020 r. poz. 266). W uzasadnieniu organ wskazał, iż zgodnie z art. 31zo ust. 1a ustawy COVID-19, płatnikowi przysługuje prawo do zwolnienia z opłacania nieopłaconych należności w wysokości 50% jeśli spełniają warunki określone w tym przepisie tj.: płatnik zgłosił do ubezpieczenia społecznego od 10 - 49 ubezpieczonych. Po analizie zakładki "dokumenty i wiadomości" na profilu skarżącego ZUS stwierdził: - brak dokumentów roboczych; - brak dokumentów w zakładce "zlecenia - autoryzacja operacji". Zdaniem organu jedyna informacja ustalona o RDZ widnieje w folderze wiadomości - lista wiadomości w szczegółach wiadomości z dnia 15.11.2020 r. o treści "odrzucono zlecenie złożenia dokumentu RDZ przypisane do roli Płatnik "T". Odrzucenia wykonał użytkownik P. Z. W związku z powyższym ZUS uznał, że skarżącemu nie przysługuje prawo do zwolnienia. W skardze na tę decyzję strona wniosła o jej uchylenie, zarzucając naruszenie art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz.U. z 2021 r. poz. 735, ze zm., dalej K.p.a.), poprzez brak należytego uzasadnienia decyzji. Zdaniem strony w uzasadnieniu decyzji zabrakło wszystkich elementów wymaganych treścią art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 K.p.a. ZUS przywołał jedynie w części treść art. 31 zo ust. 1a ustawy COVID-19, a opisując analizę profilu PUE strony, nie wskazał czy strona złożyła wniosek RDZ czy też nie i co było przyczyną odmowy zwolnienia. Zdaniem skarżącego w uzasadnieniu decyzji nie opisano stanu faktycznego sprawy. Ten zaś, zdaniem strony jest następujący: 1) skarżący prowadzi działalność gospodarcza pod nazwą "T" P. Z.; 2) w związku z prowadzoną działalnością oraz wobec wprowadzenia na terenie Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii w marcu 2020 r., skarżący złożył 14 kwietnia 2020 r. zgodnie z przepisami ustawy COVID-19 (obowiązujących w dniu złożenia wniosku) wniosek o zwolnienie z opłacania składek za trzy miesiące od marca do maja; 3) skarżący spełniał kryteria ustawowe bowiem przed dniem 11 lutego 2020 r. prowadził działalność oraz zgłosił odpowiednią liczbę pracowników do ubezpieczenia i nie znajdował się w sytuacji zagrożenia; 4) skarżący przez trzy miesiące nie dokonywał wpłat za okres od marca do maja 2020 r., następnie ponownie rozpoczął wpłaty składek; 5) okoliczności podane w punktach 1 - 4 są bezsporne i znajdują się w dokumentacji ZUS m.in. w zakresie wniosków i odwołań prowadzonych w sprawie [...]; 6) skarżącemu nie została przyznana pomoc z powodu okoliczności leżących wyłącznie po stronie ZUS bowiem w dniu składania wniosku, pomimo odnotowania złożenia (udostępnione skarżącemu rozwiązania techniczne), prawidłowego podpisania wniosku w ramach komputera i sytemu skarżącego, wniosek ten nie znalazł się w systemie udostępnionym na potrzeby tego rodzaju wniosków po stronie ZUS. Okoliczności te były podawane organowi w toku postępowania - co więcej były one podstawą oceny i przekazania zwrotnego sprawy do rozpoznania przez Sąd Okręgowy w G. w sprawie o ustalenie. Tam również podnoszono, że należności powoda w okresie 04/2020 do 06/2020 faktycznie - tj. poprzez złożenie przelewu - nie zostały przez skarżącego opłacone z uwagi na przekonanie go o możliwości skorzystanie z ulgi - zarówno wcześniejsze wpłaty jak i późniejsze wpłaty były zawsze należycie opłacane. Zdaniem skarżącego treść decyzji jest nieczytelna, albowiem w opisanej sytuacji nie jest wiadomym, czy strona w ogóle złożyła wniosek do organu, jeżeli tak to jakiego rodzaju był to wniosek i w jakim terminie został on złożony. Organ nie zastosował się też do treści art. 7 i 77 K.p.a., gdyż skoro strona podnosiła, że złożyła wniosek RDZ, to organ powinien wyjaśnić kiedy złożono wniosek, jakiej treści, ustalić czy w tym dniu w ramach funkcjonowania systemu, mogło dojść do problemów z podpisywaniem wniosków. Tym bardziej, że w zaskarżonej decyzji sam organ wskazuje, że "ślad" o złożonym wniosku RDZ przez skarżącego jest mu z urzędu znany. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o umorzenie postępowania, argumentując, że zaskarżona decyzja z 13 stycznia 2022 r. została uchylona decyzją z 21 lutego 2022 r. nr [...], w oparciu o art. 54 § 2 i § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ponadto ZUS wyjaśnił, że przyczyną uchylenia zaskarżonej decyzji, było to, że w stanie faktycznym sprawy organ rentowy pomimo braku wniosku skarżącego orzekł merytorycznie odmawiając prawa do zwolnienia z obowiązku zapłaty składek. Sądowi z urzędu wiadomym jest, że wyrokiem tut. Sądu z 9 listopada 2022 r. sygn. akt III SA/Gl 370/22, decyzja z 21 lutego 2022 r. została uchylona. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (2019 r., poz. 2167) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa. Rozpoznając sprawę w określonych wyżej granicach, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszym postępowaniu jest decyzja ZUS z 27 stycznia 2022 r. nr 480000/0007517/2022, odmawiająca skarżącemu prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne. Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od marca 2020 do maja 2020 r. Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia był przepis art. 31 zo ust. 1a ustawy COVID-19, który stanowi, że na wniosek płatnika składek, zwalnia się z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należnych za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., w wysokości 50% łącznej kwoty należności z tytułu składek wykazanych w deklaracji rozliczeniowej złożonej za dany miesiąc, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek: 1) przed dniem 1 lutego 2020 r. i na dzień 29 lutego 2020 r., 2) w okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 29 lutego 2020 r. i na dzień 31 marca 2020 r., 3) w okresie od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 marca 2020 r. i na dzień 30 kwietnia 2020 r. - zgłosił do ubezpieczeń społecznych od 10 do 49 ubezpieczonych. Poddając kontroli zaskarżoną decyzję wskazać należy, że uzasadnienie rozstrzygnięcia sprawy – tak w zakresie uzasadnienia faktycznego jak i uzasadnienia prawnego, jest nieprawidłowe, zatem to sąd administracyjny, musiałby przejąć obowiązek sporządzenia poprawnego uzasadnienia decyzji. Tymczasem, zasadą postępowania administracyjnego jest, że sąd administracyjny nie ma kognicji do merytorycznego rozpatrywania sprawy administracyjnej i formułowania uzasadnienia rozstrzygnięcia, a tylko do kontroli prawidłowości działań organu na podstawie kryterium legalności. W myśl art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 K.p.a., decyzja musi zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, na które składają się w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a także wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie decyzji powinno być skonstruowane w sposób umożliwiający realizację zasady przekonywania, o której mowa w art. 11 K.p.a. Jednocześnie uzasadnienie powinno umożliwić sądowi administracyjnemu sprawdzenie prawidłowości toku rozumowania organu wydającego decyzję oraz motywów rozstrzygnięcia. Zasada przekonywania nie jest zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia lub nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy. Wszelkie okoliczności i zarzuty strony, a zwłaszcza te, które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, muszą być rzetelnie omówione i wnikliwie przeanalizowane. Z istoty samego uzasadnienia wynika, że powinno ono wskazywać przesłanki, którymi kierował się organ wydając dane orzeczenie, a więc powinno w sposób wyczerpujący wyjaśniać podstawę rozstrzygnięcia i okoliczności, które za takim, a nie innym rozstrzygnięciem przemawiają. Celem uzasadnienia jest przedstawienie procesów myślowych, które doprowadziły organ do wydania danego aktu, wskazanie motywów będących podstawą podjętego przez niego rozstrzygnięcia i wreszcie wskazanie argumentów tłumaczących, dlaczego takie, a nie inne stanowisko było prawidłowe w określonym stanie faktycznym. Argumentacja zawarta w uzasadnieniu powinna pozwolić - zarówno podmiotowi, którego rozstrzygnięcie bezpośrednio dotyczy, jak i ewentualnie sądowi kontrolującemu następnie tę decyzję - odczytać kierunek rozważań oraz tok rozumowania organu. Uzasadnienie aktu administracyjnego, stanowiąc jego integralną część, wpływa na jego treść. Sporządzenie uzasadnienia jest nie tylko wymogiem formalnym - wynikającym wprost z brzmienia art. 107 § 1 i 3 K.p.a. - ale także ma istotne znaczenie merytoryczne. Przedstawienie toku rozumowania organu administracyjnego wpływa na kontrolę rozstrzygnięcia w postępowaniu sądowo-administracyjnym. W zaskarżonej decyzji opisanych wyżej elementów zabrakło. Jak wynika z akt sprawy, organ sam dostrzegł ten brak i decyzją z 21 lutego 2022 r. nr [...], uchylił zaskarżoną decyzję. Skarga strony na decyzję z 21 lutego 2022 r. została uwzględniona przez tut. Sąd, który wyrokiem z 9 listopada 2022 r. sygn. akt III SA/Gl 370/22, decyzję tę uchylił. Słusznie wskazała strona skarżąca, że w zaskarżonej decyzji przywołano tylko częściowo treść art. art. 31 zo ust. 1a ustawy COVID-19. Nie wyjaśniono także stanu faktycznego sprawy. Poddano analizie zakładkę "dokumenty i wiadomości" na profilu skarżącego i stwierdzono: brak dokumentów roboczych, brak dokumentów w zakładce "zlecenia - autoryzacja operacji". Wskazano, że jedyna informacja ustalona o RDZ widnieje w folderze wiadomości - lista wiadomości w szczegółach wiadomości z dnia 15.11.2020 r. o treści "odrzucono zlecenie złożenia dokumentu RDZ przypisane do roli Płatnik "T". Odrzucenia wykonał użytkownik P. Z. Słusznie wskazała strona skarżąca, że taki sposób uzasadnienia nie spełnia wyżej opisanych kryteriów, co uniemożliwia sądowi ocenę prawidłowości i legalności działań organu. Aby rozstrzygnąć sprawę Sąd musiałby najpierw opisać jej stan faktyczny ustalony na podstawie dokumentów i rozstrzygnąć na podstawie okoliczności sprawy, czy został złożony wniosek skarżącego, a następnie dokonać subsumpcji stanu faktycznego pod mający zastosowanie w sprawie przepis art. 31 zo ust. 1a ustawy COVID-19. Przyjęty na tle wykładni tego przepisu pogląd musiałby też zostać połączony ze stosowną argumentacją. To jednak – jak wyżej wskazano – nie jest rolą Sądu administracyjnego. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. Rozpatrując ponownie sprawę, organ będzie zobowiązany uwzględnić stanowisko sądu przedstawione w niniejszym wyroku i wydać stosowne rozstrzygnięcie z uzasadnieniem odpowiadającym wymogom art. 107 § 3 K.p.a.