III FSK 855/23

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Bogusław Dauter (sprawozdawca), Sędzia NSA Anna Dalkowska, Sędzia NSA Bogusław Woźniak, Protokolant Cezary Bajorek, po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2024 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej G. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 grudnia 2022 r. sygn. akt III SA/Wa 578/22 w sprawie ze skargi G. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 17 grudnia 2021 r. nr 1401-IEE3.711.1.200.2021.8.DR w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych oddala skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Wyrokiem z 14 grudnia 2022 r., III SA/Wa 578/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę G. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 17 grudnia 2021 r. w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych. Skarżący w skardze kasacyjnej zarzucił zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a.: - naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art 151 p.p.s.a. w związku z art 29 § 1 § 2 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r., poz. 2017, dalej: "u.p.e.a.") poprzez przyznanie przez WSA racji organom, podczas gdy organ egzekucyjny będący jednocześnie wierzycielem nie dokonał sprawdzenia wymagalności dochodzonego zobowiązania w kontekście przedawnienia. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i orzeczenie co do istoty sprawy, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, zgodnie z właściwymi przepisami. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna jest oczywiście niezasadna. Jej podstawa sprowadza się jedynie do zarzutu naruszenia art. 29 § 1 i § 2 pkt 1 i 3 u.p.e.a. poprzez przyznanie przez WSA racji organom, podczas gdy organ egzekucyjny będący jednocześnie wierzycielem nie dokonał sprawdzenia wymagalności dochodzonego zobowiązania w kontekście przedawnienia. Przepis ten stanowi, że organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym (§ 1). Organ egzekucyjny nie przystępuje do egzekucji i zawiadamia wierzyciela o przyczynach nieprzystąpienia do egzekucji, jeżeli: obowiązek, którego dotyczy tytuł wykonawczy, nie podlega egzekucji administracyjnej (§ 2 pkt 1); tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 i 2 (§ 2 pkt 3). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego kwestia wymagalności dochodzonego zobowiązania w kontekście przedawnienia została prawomocnie przesądzona w wyroku NSA z 4 lutego 2022 r., I FSK 1483/18 i wbrew temu co twierdzi strona skarżąca w uzasadnieniu skargi kasacyjnej wyrok ten nie narusza prawa strony poprzez nieuprawnione różnicowanie jej pozycji prawnopodatkowej, z jednego zasadniczego powodu. Wyrok ten, z mocy art. 170 p.p.s.a., w kwestii przedawnienia zobowiązania w podatku od towarów i usług za kwiecień 2007 r., wiąże Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w sprawie niniejszej. Zgodnie z treścią art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Przywołany przepis dotyczy prawomocności materialnej orzeczenia polegającej na związaniu danym orzeczeniem określonych w tym przepisie podmiotów, którymi są przede wszystkim strony postępowania oraz sąd, który wydał orzeczenie, a także inne sądy i inne organy państwowe. Związanie dotyczy zarówno związania dyspozycją zawartą w wyroku skonkretyzowanej normy prawnej wywiedzionej z norm generalnych zawartych w przepisach prawa, a także ustaleń faktycznych w rozumieniu ograniczenia dowodzenia określonych faktów stwierdzonych w orzeczeniu (zob. wyrok WSA w Gliwicach z 23 lutego 2024 r., II SA/Gl 1334/23). Przypomnieć w związku z tym należy, wiążący fragment uzasadnienia wyroku NSA z 4 lutego 2022 r., I FSK 1483/18, który odnosi się do kwestii podnoszonych przez skarżącego w niniejszej sprawie. Otóż zdaniem NSA w stanie prawnym obowiązującym od 24 lipca 2012 r. (po opublikowaniu wyroku TK z 17 lipca 2012 r., P 30/11, w Dzienniku Ustaw z 2012 r., poz. 848) do 14 października 2013 r. (15 października 2013 r. wprowadzono do systemu prawnego art. 70c o.p. i zmieniono treść art. 70 § 6 pkt 1 o.p.), orzecznictwo sądów administracyjnych, dokonując wykładni art. 70 § 6 pkt 1 o.p., przyjmowało w miarę jednolicie, że istotna jest wiedza, stan świadomości podatnika o toczącym się przeciwko niemu postępowaniu karnym skarbowym lub postępowaniu o wykroczenie skarbowe, a nie sposób (jakaś konkretna forma), w jaki podatnik tę wiedzę posiadł. Przyjmowano, że poinformowanie podatnika w tym przedmiocie może nastąpić w różnych trybach, w ramach różnych postępowań, w związku z tym również przez różne organy - zarówno podatkowe, jak i kontroli skarbowej. Podkreślano, że Trybunał nie wskazał w tym zakresie żadnych jednoznacznych działań, wyznaczając jedynie cel do zrealizowania, tj. zagwarantowanie podatnikowi wiedzy o tym, że nie nastąpi przedawnienie zobowiązania podatkowego w czasie, w którym podatnik mógłby tego oczekiwać. Wobec braku w okresie przed zmianą przepisów w 2013 r. jednolitej procedury dla realizowania powyższego obowiązku informacyjnego, zasadnie przyjmowano, że obowiązek ten "dostosowuje się" do tej fazy i rodzaju postępowania, z którym łączy się informacja o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 30 kwietnia 2014 r., I GSK 236/13; z 7 maja 2014 r., I FSK 734/13; z 24 czerwca 2014 r., I FSK 998/13; z 17 lipca 2014 r., I FSK 1468/13; z 24 lipca 2014 r., I GSK 81/13; z 21 sierpnia 2014 r., I FSK 958/13; z 4 września 2014 r., I FSK 1103/13; z 25 września 2014 r., I FSK 1454/13; z 23 października 2014 r., I FSK 1546/14; z 24 lutego 2015 r., I FSK 1838/13; z 10 września 2015 r., I FSK 850/14; z 27 kwietnia 2016 r., I FSK 2076/14; z 28 kwietnia 2016 r., I FSK 1303/14; z 28 czerwca 2016 r., I FSK 84/15; z 30 czerwca 2016 r., I FSK 167/15; z 13 października 2016 r., I FSK 680/15; z 24 listopada 2016 r., I FSK 708/15; wszystkie orzeczenia powołane w uzasadnieniu dostępne pozostają w internetowej bazie orzeczeń CBOSA na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Z tych względów niezasadna jest argumentacja zawarta w skardze kasacyjnej, że sporne zawiadomienie było nieskuteczne, gdyż doręczone zostało skarżącemu a nie pełnomocnikowi. Nie budzi bowiem wątpliwości, że przedmiotowe zawiadomienie z 19 grudnia 2012 r. podatnik odebrał, co oznacza, że pozyskał wiedzę, na konieczność posiadania której wskazał Trybunał Konstytucyjny w powołanym wyroku - że nie nastąpi przedawnienie przedmiotowego zobowiązania podatkowego w czasie, w którym podatnik mógłby tego oczekiwać. Jakkolwiek w uchwale (7) NSA z 18 marca 2019 r. w sprawie I FPS 3/18 przyjęto, że "1. Dla skuteczności zrealizowania obowiązku wynikającego z art. 70c o.p. zawiadomienie, o którym mowa w tym przepisie należy doręczyć pełnomocnikowi, który został ustanowiony w postępowaniu kontrolnym lub podatkowym, nawet jeżeli zawiadomienia tego dokonuje organ podatkowy, przed którym nie toczy się żadne postępowanie z udziałem pełnomocnika strony. 2. Uchybienie w realizacji powyższego obowiązku winno być traktowane jako brak ziszczenia się materialnoprawnego skutku przewidzianego w art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej" - to jednak uchwała ta dotyczy stanu prawnego obowiązującego od 15 października 2013 r., kiedy to wolą ustawodawcy sformalizowano tryb dokonywania zawiadomień. Stąd nie ma podstaw prawnych do automatycznego rozszerzania postanowień uchwały na stan prawny istniejący przed tą datą. W konsekwencji powyższego związania nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 29 § 2 pkt 3 u.p.e.a., którego strona skarżąca nie uzasadniła, co zwalnia Sąd od merytorycznej wypowiedzi na ten temat. Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. sędzia NSA Anna Dalkowska sędzia NSA Bogusław Dauter sędzia NSA Bogusław Woźniak