I OW 162/23

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędzia NSA Jolanta Rudnicka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Gminy i Miasta Czerwionka-Leszczyny o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Gminy i Miasta Czerwionka-Leszczyny a Wójtem Gminy Drużbice w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku P. H. o wypłatę dodatku węglowego postanawia: oddalić wniosek UZASADNIENIE Burmistrz Gminy i Miasta Czerwionka-Leszczyny złożył wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość zaistniałego między tym organem a Wójtem Gminy Drużbice w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku P. H. o wypłatę dodatku węglowego. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że w dniu 14 października 2022 r. do Ośrodka Pomocy Społecznej w Czerwionce-Leszczynach wpłynął wniosek P. H. (dalej jako "wnioskodawca", "zainteresowany"), reprezentowanego przez A. H., o wypłatę dodatku węglowego na adres ul. [...], [...] Czerwionka-Leszczyny. Decyzją nr OPS.SR.DW/4543/5849/22 z dnia 29 grudnia 2022 r. organ I instancji odmówił zainteresowanemu przyznania prawa do dodatku węglowego uznając, iż wnioskodawca nie przebywa i nie gospodaruje pod adresem, na który został złożony wniosek o wypłatę dodatku węglowego. W wyniku złożonego przez zainteresowanego odwołania decyzją nr SKO.PSW/41.5/430/2023/1680 z dnia 18 kwietnia 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach uchyliło powyższą decyzję w całości i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Po przeprowadzeniu postępowania organ I instancji uzyskał następujące informacje: 1. Po osiągnięciu pełnoletniości wnioskodawca nadal przebywa w rodzinie zastępczej A. i J. H. zamieszkałej pod adresem: [...], [...] Drużbice. Wychowanek jest uczniem 3 klasy III Liceum Ogólnokształcącego w Bełchatowie; 2. W wyniku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalono, że pod adresem: ul. [...], [...] Czerwionka-Leszczyny nikogo nie zastano. Na podstawie informacji zebranych wśród sąsiadów ustalono, że wnioskodawca obecnie mieszka u wujka w Łodzi. Od miesięcy nie widziano też, by ktokolwiek korzystał z mieszkania. Sąsiedzi twierdzą, że lokal jest niezamieszkały, nie toczą się też tam żadne prace porządkowe czy remontowe; 3. Zainteresowany jest uczniem III Liceum Ogólnokształcącego w Bełchatowie Nauka odbywa się w trybie stacjonarnym; Organ wnioskujący o rozstrzygnięcie sporu o właściwość wskazał, że zgodnie z art. 2 ust. 12 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym wniosek o wypłatę dodatku węglowego składa się w gminie właściwej ze względu na miejsce zamieszkania osoby składającej ten wniosek. Jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego, zawiadamiając jednocześnie o tym wnoszącego podanie. Organ podniósł, że materiał dowodowy jednoznacznie potwierdza, że wnioskodawca zamieszkuje na terenie Drużbic. Wobec powyższego pismem nr ŚR.KW-004242/23 z dnia 23 maja 2023 r. przekazano wniosek o wypłatę dodatku węglowego wraz z aktami sprawy do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Drużbicach – stosownie do ustalonej właściwości miejscowej. Pismem z dnia 5 czerwca 2023 r. Wójt Gminy Drużbice zwrócił przekazany wniosek o wypłatę dodatku węglowego uznając, że rozpatruje on jedynie wnioski o dodatek węglowy złożone na budynki lub lokale znajdujące się na terenie gminy Drużbice. W ocenie organu wnioskującego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość po przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym należało uznać, że Burmistrz Gminy i Miasta Czerwionka-Leszczyny nie jest właściwy do prowadzenia postępowania w sprawie zainteresowanego, gdyż jest on mieszkańcem Drużbic. W odpowiedzi na powyższe Wójt Gminy Drużbice, reprezentowany przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Drużbicach, wskazał, iż nie jest organem właściwym do rozpatrzenia przedmiotowego wniosku. Argumentując swoje stanowisko organ uczestniczący w sporze wskazał, iż wprawdzie zgodnie z art. 2 ust. 12 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym właściwą do złożenia wniosku o wypłatę dodatku węglowego jest gmina miejsca zamieszkania wnioskodawcy i wnioskodawca zamieszkuje na terenie gminy Drużbice, to jednak zgodnie z wnioskiem i ustaleniami Burmistrza Gminy i Miasta Czerwionka-Leszczyny lokal mieszkalny, na którego ogrzewanie miał być wypłacony dodatek węglowy, znajduje się na terenie miasta Czerwionka-Leszczyny i do Burmistrza Gminy i Miasta Czerwionka-Leszczyny wnioskodawca skierował swój wniosek. Organ uczestniczący w sporze powołał się na orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 2023 r., wydane w sprawie I OW 195/22, oraz z dnia 22 czerwca 2023 r., wydane w sprawie I OW 179/22, w których stwierdzono, że wskazanie w ustawie na właściwość organu miejsca zamieszkania nie pozwala organom na możliwość badania w jakiej miejscowości osoba faktycznie przebywa z zamiarem stałego pobytu, jako przesłanki własnej właściwości. W przypadku postępowania prowadzonego na wniosek, wniosek taki powinien odpowiadać wymogom dla pierwszego pisma w sprawie (art. 63 § 2 k.p.a. w zw. z art. 3 ust. 3 k.p.a.), co oznacza obowiązek podania adresu, także w przypadku pisma wnoszonego w postaci elektronicznej. Podkreślono, iż także w przedmiotowej sprawie wniosek został złożony na opracowanym wzorze wniosku, w którym wnioskodawca podał swoje miejsce zamieszkania w miejscowości Czerwionka-Leszczyny ul. [...] w gminie Czerwionka-Leszczyny i określił Burmistrza Miasta i Gminy Czerwionka-Leszczyny, jako adresata wniosku. Oceniono, że Burmistrz Gminy i Miasta Czerwionka-Leszczyny uznał się za właściwy do prowadzenia postępowania w niniejszej sprawie, bowiem przeprowadził postępowanie administracyjne zbierając cały materiał dowodowy oraz przedłużając termin rozpatrzenia wniosku i wydając decyzję administracyjną. W związku z powyższym organ uznał, iż właściwym miejscowo w przedmiotowej sprawie jest Burmistrz Gminy i Miasta Czerwionka-Leszczyny. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, nie mającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny – art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.), powoływanej dalej jako "k.p.a.". Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest kognicją Naczelnego Sądu Administracyjnego, stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 p.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). W niniejszej sprawie oba organy uważają się za niewłaściwe do rozpoznania sprawy, zatem spór ma charakter negatywny. Spór o właściwość w niniejszej sprawie powstał pomiędzy Burmistrzem Gminy i Miasta Czerwionka-Leszczyny, a Wójtem Gminy Drużbice w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku P. H. o wypłatę dodatku węglowego. Przedmiotowy spór powstał na tle właściwości miejscowej organów pozostających w sporze, które nie mają wspólnego dla nich organu wyższego stopnia. Oznacza to, że wniosek jest dopuszczalny. Należy jednak wskazać, że spór o właściwość nie może w ogóle powstać, jeżeli jeden z organów mających w tym sporze pozostawać załatwił już sprawę w sposób określony w art. 104 k.p.a., czyli co do zasady wydał decyzję administracyjną rozstrzygającą ją co do istoty. Wówczas spór przestaje już istnieć, a postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym jest bezprzedmiotowe. Jeżeli sprawę zakończono decyzją wówczas właściwość organu może być badana wyłącznie w ramach kontroli prawidłowości podjętego aktu administracyjnego, przeprowadzonego w stosownym trybie, czy to przez organ orzekający w kwestii odwołania lub wniosku o stwierdzenie nieważności, czy to przez sąd administracyjny rozpoznający skargę na ten akt (por. postanowienia NSA z: 14 lipca 2020 r., sygn. akt I OW 27/20; 06 grudnia 2019 r., sygn. akt I OW 176/19; 12 stycznia 2012 r., sygn. akt II GW 7/11; 14 czerwca 2012 r., sygn. akt I OW 66/12; 16 czerwca 2019 r., sygn. akt I OW 170/19 – dostępne pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie, gdyż Burmistrz Gminy i Miasta Czerwionka-Leszczyny decyzją nr OPS.SR.DW/4543/5849/22 z dnia 29 grudnia 2022 r. orzekł w przedmiocie wniosku. Uchylenie tej decyzji przez SKO w Katowicach decyzją z dnia 18 kwietnia 2023 r. oznaczało konieczność uzupełnienia materiału dowodowego i wydania decyzji. Tym samym w dniu składania wniosku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość, tj. 18 lipca 2023 r. sprawa została rozpatrzona poprzez wydanie ww. decyzji administracyjnej, a więc spór o właściwość miejscową nie istniał. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, jeżeli jeden z będących w sporze organów rozpoznał sprawę merytorycznie i podjął rozstrzygnięcie, to tym samym uznał się za właściwy do załatwienia sprawy. Bez znaczenia jest przy tym, czy uznanie swej właściwości było prawidłowe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 31 lipca 2014 r. sygn. akt I OW 130/14). W konsekwencji stwierdzić należy, że spór o właściwość między organami nie występuje, a wniosek organu podlega oddaleniu. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 15 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 151 i art. 166 p.p.s.a. oraz w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.