VIII Kop 105/24

<p> <strong> <!-- -->Sygn. akt VIII Kop 105/24</strong> </p> <div> <h2>POSTANOWIENIE</h2> <p> Dnia 20 czerwca 2024 r.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy w Warszawie VIII Wydział Karny w składzie:</strong> </p> <p>Przewodniczący: Sędzia Dariusz Łubowski</p> <p>Protokolant: Adam Klimaszewski</p> <p>przy udziale Prokuratora: Maria Syta</p> <p>po rozpoznaniu w sprawie <strong> <!-- --> <span class="anon-block">A. M.</span> </strong> </p> <p>ściganego na podstawie czerwonej dyfuzji Interpolu o numerze <span class="anon-block"> (...)</span> z dnia 30 grudnia 2019 r. wydanej przez władze Białorusi w celu przeprowadzenia postepowania karnego</p> <p>z wniosku Prokuratora Prokuratury Okręgowej w <span class="anon-block">W.</span> o wydanie orzeczenia w przedmiocie prawnej niedopuszczalności przekazania ściganego</p> <p>na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 604;art. 604 § 1;art. 604 § 1 pkt. 5;art. 604 § 1 pkt. 7)">art. 604 § 1 pkt 5 i 7 k.p.k.</a> </p> <p> <strong> <!-- -->postanawia:</strong> </p> <p>1.  stwierdzić prawną niedopuszczalność przekazania <strong> <!-- --> <span class="anon-block">A. M.</span>, </strong>obywatela <span class="anon-block">(...)</span>, <span class="anon-block">ur. (...)</span> w miejscowości <span class="anon-block">I.</span> (Białoruś), syna <span class="anon-block">V.</span> i <span class="anon-block">G.</span> z domu <span class="anon-block">S.</span>, którego tożsamość ustalono na podstawie stwierdzenia tożsamości wystawionego przez Komisariat Policji <span class="anon-block">W.</span> dnia 4 marca 2024 r., poszukiwanego na podstawie czerwonej dyfuzji Interpolu o numerze <span class="anon-block"> (...)</span> z dnia 30 grudnia 2019 r. wydanej przez władze Białorusi w celu przeprowadzenia postepowania karnego w zakresie objętym wnioskiem;</p> <p>2.  kosztami postępowania obciążyć Skarb Państwa.</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p> <span class="anon-block">A. M.</span> jest ścigany przez władze Republiki Białorusi na podstawie czerwonej dyfuzji Interpolu o numerze <span class="anon-block"> (...)</span> z dnia 30 grudnia 2019 r. w celu przeprowadzenia postepowania karnego w zakresie objętym wnioskiem.</p> <p>Ścigany podejrzany jest o to, że w dniu 14 maja 2017 r., znajdując się w pobliżu domu nr <span class="anon-block">(...)</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> w <span class="anon-block">miejscowości T.</span>, w Rejonie <span class="anon-block">I.</span>, w obwodzie <span class="anon-block">B.</span>, będąc w stanie upojenia alkoholowego, z pobudek chuligańskich, bez powodu, zadał jeden cios ręką w okolice głowy pokrzywdzonej <span class="anon-block">N. N.</span>.I., a także pobił pokrzywdzonego <span class="anon-block">W. D.</span>.W. zadając mu co najmniej 7 ciosów w okolice głowy, co najmniej 4 ciosy w prawe ramie i co najmniej 3 ciosy w okolice tułowia, w wyniku czego pokrzywdzeni <span class="anon-block">N.</span> N.I. i <span class="anon-block">W. D.</span>.W. doznali lekkich obrażeń ciała, które nie spowodowały krótkotrwałego uszczerbku na zdrowiu, tj. o czyn z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 339;art. 339 cz. 1)">art. 339 część 1 kodeksu karnego</a> Republiki Białorusi, który może wypełniać znamiona czynu z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 157;art. 157 § 1)">art. 157 § 1</a> polskiego <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 ()">kodeksu karnego</a>.</p> <p>Ścigany został zatrzymany 3 marca 2024 r. o godz. 03:10 przez funkcjonariusz KRP <span class="anon-block">W.</span> <span class="anon-block">(...)</span> </p> <p>Przesłuchany w charakterze ściganego w Prokuraturze Okręgowej w <span class="anon-block">W.</span> <span class="anon-block">A. M.</span> odmówił składania wyjaśnień, oświadczył, że nie przyznaje się do zarzucanego mu czynu i nie chce być wydany na Białoruś.</p> <p>Wobec ściganego nie stosowano środków zapobiegawczych.</p> <p>Wnioskiem z dnia 22 kwietnia 2024 r. Prokurator Prokuratury Okręgowej w Warszawie wystąpił do tut. Sądu Okręgowego o stwierdzenie prawnej niedopuszczalności wydania ściganego stronie białoruskiej.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd zważył co następuje.</strong> </p> <p>Wniosek prokuratora o stwierdzenie prawnej niedopuszczalności wydania ściganego władzom białoruskim w sposób oczywisty jest uzasadniony.</p> <p>W niniejszej sprawie bez wątpienia zachodzi bezwzględna przesłanka prawnej niedopuszczalności wydania ściganego stypizowana w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 604;art. 604 § 1;art. 604 § 1 pkt. 5;art. 604 § 1 pkt. 7)">art. 604 § 1 pkt 5 i 7 k.p.k.</a>, albowiem zachodzi uzasadniona obawa, że w państwie żądającym wydania może dojść do naruszenia wolności i praw ściganego.</p> <p>W Białorusi brak jest bowiem niezawisłych i niezależnych sądów. Władza sądownicza jest całkowicie kontrolowana przez aparat represji w szczególności służby specjalne podległe z kolei władzy wykonawczej, sędziowie nominowani są na krótki okres, celem zwiększenia ich zależności od władzy wykonawczej, która ich nominuje. Prokuratorzy posiadają nadmierne i nieproporcjonalne uprawnienia, albowiem mogą stosować tymczasowe aresztowanie bez zgody sądu. Ograniczone, a częstokroć całkowicie wykluczone jest przy tym prawo do obrony, obrońcy nie mogą bowiem zapoznawać się z aktami postępowania przygotowawczego, ogranicza się ich udział w przesłuchaniach dopóki prokuratura nie wniesie formalnie aktu oskarżenia do sądu. Ponadto niezwykle trudne jest zakwestionowanie dowodów w postaci opinii biegłych, którzy pozostają pod całkowitą kontrolą prokuratur. Białoruskie sądy uznają za dowody przeciwko oskarżonym informacje uzyskane w wyniku tortur podczas przesłuchań, zaś torturowanie przez organy ścigania jest powszechne. Natomiast skazani na kary pozbawienia wolności odbywają je w nieludzkich warunkach zagrażających życiu i zdrowiu, zbyt małych celach, bez dostępu do środków higieny osobistej, pościeli oraz ciepłej odzieży, bez opieki medycznej, z głodowymi racjami żywieniowymi. Ograniczany jest także kontakt osadzonych z rodzinami i stosowana jest wobec nich przez strażników więziennych jak i brutalnych współosadzonych przemoc fizyczna 1 . Stan ten kontynuowany jest do dnia dzisiejszego.</p> <p>Sąd w pełni podziela stanowisko Prokuratora, że działania Białorusi wspierające władze Federacji Rosyjskiej w brutalnej napaści na Ukrainę dodatkowo podważają wiarygodność państwa jako systemu dbającego o prawa i wolności człowieka. Białoruś nie wykazuje cech demokratycznego państwa, zaś stan przestrzegania podstawowych praw człowieka jest poniżej akceptowalnego standardu2.</p> <p>W świetle wyżej powołanych faktów, wydanie do Republiki Białorusi osoby podejrzanej, oskarżonej lub skazanej za jakiekolwiek przestępstwo nie może mieć miejsca – w każdym bowiem przypadku zachodzi obawa, że w państwie tym może dojść do naruszenia wolności i praw osoby wydanej (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 604;art. 604 § 1;art. 604 § 1 pkt. 7)">art. 604 § 1 pkt 7 k.p.k.</a>), gwarantowanych przede wszystkim w Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, to jest zakazu tortur (art. 3), prawa do wolności i bezpieczeństwa osobistego (art. 5), prawa do rzetelnego procesu sądowego (art. 6), prawa do skutecznego środka odwoławczego (art. 13).</p> <p>Niewątpliwie także wydane ściganego byłoby sprzeczne z prawem polskim (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 604;art. 604 § 1;art. 604 § 1 pkt. 5)">art. 604 § 1 pkt 5 k.p.k.</a>, ponieważ zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 (art. 87;art. 87 ust. 1)"> <span class="underline"> <!-- -->art. 87 ust. 1</span> Konstytucji RP</a> źródłami powszechnie obowiązującego w Polsce prawa są: <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 ()">Konstytucja RP</a>, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia, to w sytuacji gdy ekstradycja pozostaje w sprzeczności z tymi aktami normatywnymi, należy ją uznać za niedopuszczalną (tak Hofmański, Sadzik, Zgryzek, <em> <!-- -->Kodeks</em>, t. 3, 2012, s. 715). Ustawodawca pozostawił sądowi orzekającemu w przedmiocie wniosku państwa obcego o wydanie osoby ściganej swobodę orzekania w tym sensie, że jest on władny stwierdzić, czy z obowiązujących przepisów prawa, w tym wiążących Polskę dwu- i wielostronnych traktatów międzynarodowych, wynika <em> <!-- -->in concreto</em> dopuszczalność czy niedopuszczalność wydania tej osoby państwu wnioskującemu (postanowienie SN z 29.07.1997 r., <span class="underline"> <!-- -->II KKN 313/97</span>, OSNKW 1997/9–10, poz. 85).</p> <p>Niewątpliwie zatem w tej sytuacji wydanie ściganego, któremu realnie grozi naruszenie podstawowych praw określonych w Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, stanowiłoby rażące naruszenie przepisów prawa, tak krajowego jak i międzynarodowego.</p> <p>Warto zauważyć także, że gwarancje przewidziane w art. 604 § 1 pkt 5 i 7 oraz art. 3 EKPC obowiązują niezależnie od charakteru przestępstw popełnianych przez osobę ściganą w państwie wzywającym (przestępstwo kryminalne czy też tzw. przestępstwo polityczne). Gwarancje te mają również zastosowanie niezależnie, np. od stwierdzonego faktu nagannego zachowania osoby ściganej. Sąd orzekający w sprawie dopuszczalności wydania osoby ściganej ogranicza się bowiem do skontrolowania, czy zachodzą przeszkody prawne czyniące niedopuszczalnym uwzględnienie wniosku (SN IV KK 422/10, LEX nr 846391).</p> <p>Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w postanowieniu.</p> <p>1 Amnesty International Report 2020/21; The State of the World's Human Rights; Belarus 2020 https://www.ecoi.net/en/document/2048638.html,</p> <p>Report on democratisation (electoral process, civil society, independent media, governance) and rule of law (corruption) in 2020 Nations in Transit 2021 – Belarus,</p> <p>https://www.ecoi.net/en/document/2050439.html</p> <p>2 Amnesty International Report 2022/2023: Sytuacja praw człowieka na świecie</p> </div>