II SA/Gl 1244/23

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Nowak, Sędziowie Asesor WSA Aneta Majowska, Sędzia WSA Artur Żurawik (spr.), Protokolant referent Renata Pacewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 listopada 2023 r. sprawy ze skargi J. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 15 czerwca 2023 r. nr SKO.PS/41.5/612/2023/12771 w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. UZASADNIENIE Decyzją z dnia 21 kwietnia 2023 r., nr [...], działając z upoważnienia Prezydenta Miasta Z., na podstawie art. 39 ust. 1 i in. ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (j.t. Dz. U. z 2023 r., poz. 901 z późn. zm. – dalej u.p.s.), art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1060 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie j.t. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm. – dalej k.p.a.), po rozpoznaniu wniosku J. T. (dalej: strona, skarżący), odmówiono mu przyznania pomocy w postaci zasiłku celowego oraz zasiłku celowego specjalnego w wysokości 1.000 zł z przeznaczeniem na nagłośnienie jego sprawy polegającej na bezprawnym, krzywdzącym i długotrwałym zachowaniu pracowników i urzędników MOPR w Z. i in. wobec niego oraz stygmatyzacji strony. W uzasadnieniu wskazano m. in., że strona prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest osobą niepełnosprawną. Na dochód składały się kwoty: zasiłek stały (504,06 zł) oraz dodatek mieszkaniowy (281,11 zł). Łączny dochód przekroczył ustawowe kryterium dochodowe wynoszące dla gospodarstwa jednoosobowego 776 zł. Strona nie spełnia więc wszystkich kryteriów przyznania pomocy. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła strona, nie godząc się z rozstrzygnięciem. Wskazała, że zasiłek należy się. Zwrócono uwagę na trudną sytuację życiową, zdrowotną, finansową i brak zrozumienia ze strony pracowników socjalnych. Duże koszty życia powodują niemożność pokrycia podstawowych wydatków. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej SKO) decyzją z dnia 15 czerwca 2023 r., znak: SKO.PS/41.5/612/2023/12771, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano m. in., że strona otrzymuje już świadczenia z pomocy społecznej. Nie zachodzą także przesłanki do przyznania zasiłku celowego specjalnego. Nie chodzi bowiem o potrzebę niezbędną życiowo. Skargę na powyższą decyzję złożyła strona, nie godząc się z rozstrzygnięciem. Skarżący wskazał, że odmowa przyznania zasiłku jest obrazą wymierzoną w niego przez pracowników socjalnych. Skarżący jest osobą całkowicie niezdolną do pracy i posiada umiarkowany stopień niepełnosprawności przyznany na stałe. Od 6 lat nie potrafią mu przyznać asystenta osoby niepełnosprawnej, ani w żaden sposób potrzeby tej skompensować. Pomoc społeczna odmawia mu możliwości spełniania podstawowych potrzeb życiowych. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Podał, że działał na podstawie i w granicach prawa, a rozstrzygnięcie znajduje umocowanie w zgromadzonym materiale dowodowym. W uzasadnieniu powtórzył swą poprzednią argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2023 roku, poz. 1634 ze zm. – dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. W wyniku analizy akt sprawy Sąd stwierdził, że skarga nie jest uzasadniona. Zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza bowiem ani prawa materialnego, ani też organ odwoławczy nie naruszył reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania. Tymczasem, zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a., dopiero stwierdzenie tego rodzaju naruszenia prawa uzasadnia uwzględnienie skargi. Zasady ogólne, wyrażone w art. 2 ust. 1 i art. 3 u.p.s. stanowią, że świadczenia z pomocy społecznej mają na celu umożliwienie przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, których osoby ubiegające się o pomoc nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości oraz wspieranie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwiania im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Zatem zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie sytuacjom, o których mowa, przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin wnioskujących o pomoc powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Jak wynika z powyższych przepisów, pomoc społeczna jest instytucją stosowaną wyjątkowo, w sytuacjach, w których obywatel nie jest w stanie sam podołać okolicznościom życiowym. Pomoc ta przyznawana jest w różnej formie i zakresie, a przyznanie jej uzależnione jest od spełnienia określonych przez ustawodawcę warunków. Katalog świadczeń z pomocy społecznej został określony w art. 36 u.p.s. Art. 39 ust. 1 u.p.s. (w brzmieniu odpowiednim do czasu prowadzenia postępowania administracyjnego) stanowi, że w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Ust. 2 tego przepisu wskazuje, że zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, ogrzewania, w tym opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Organy rozważyły również możliwość przyznania stronie specjalnego zasiłku celowego (art. 41 pkt 1 u.p.s.). Chociaż decyzja o charakterze uznaniowym pozostaje pod kontrolą sądu administracyjnego, to jednak zakres tej kontroli jest ograniczony, bowiem sąd nie bada celowości jej podjęcia. Kontrola tego rodzaju decyzji przez sąd polega na ustaleniu, czy wydanie decyzji na podstawie obowiązujących przepisów prawa było dopuszczalne, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania administracyjnego oraz czy uzasadnił rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami w ten sposób, aby nie można mu było zarzucić dowolności (por. np. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 30 października 2019 r., sygn. II SA/Gl 829/19). Niewątpliwie wnioskowana pomoc nie dotyczy potrzeby niezbędnej życiowo, wymagającej poniesienia tak dużych kosztów. Osiągnięcie celu wskazanego we wniosku i nagłośnienie sprawy skarżącego może odbyć się także bez większych kosztów, zwłaszcza w dobie powszechnego stosowania Internetu i komunikacji elektronicznej. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd nie dopatrzył się, aby zaskarżone rozstrzygnięcia zostały wydane w sposób dowolny i by granice uznania administracyjnego zostały przekroczone. Postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w sposób właściwy i organy uwzględniły niezbędną, dostępną dokumentację. Oparły się na zgromadzonych dowodach i oceniły je w sposób uprawniony, nienaruszający zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). Skarga stanowi jedynie polemikę strony niezadowolonej z oceną dokonaną w ww. decyzji, należycie i merytorycznie uzasadnionej (art. 107 §3 k.p.a.). Nie można więc twierdzić, że postępowanie przeprowadzono wybiórczo. Nie doszło zatem do naruszenia art. 7, 77 §1, 80, 107 §3, 138 §1 pkt 1 k.p.a., art. 39 ust. 1, 41 pkt 1 u.p.s., ani też innych przepisów uzasadniających uwzględnienie skargi. Z powyższych względów skarga nie mogła odnieść skutku i jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi