II SA/Bd 816/23

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek sędzia WSA Jarosław Wichrowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 listopada 2023 r. sprawy ze skargi W. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2023 r. nr [...] w przedmiocie dodatku elektrycznego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ja decyzję Wójta Gminy D. z dnia [...] marca 2023 r., nr [...]. UZASADNIENIE U z a s a d n i e n i e: Wójt Gminy Dobrcz decyzją z dnia 23 marca 2023 r., na podstawie art. 27 ust. 1, ustawy z dnia 7 października 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców energii elektrycznej w 2023 roku w związku z sytuacja na rynku energii elektrycznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 2127 t.j.), zwanej dalej: "ustawą o szczególnych rozwiązaniach", odmówił przyznania W. P., zwanej dalej: "skarżącą" lub "stroną", dodatku elektrycznego. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia wskazano, że zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, dodatek elektryczny przysługuje odbiorcy energii elektrycznej w gospodarstwie domowym w rozumieniu art. 3 pkt 13b ustawy - Prawo energetyczne, w przypadku gdy główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego jest zasilane energią elektryczną, i źródło to zostało zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438,1561,1576 i 1967), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania zgłoszonych lub wpisanych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy. W myśl art. 31 ust. 1 ww. ustawy, wniosek o wypłatę dodatku elektrycznego dla gospodarstw domowych składa się w gminie właściwej ze względu na miejsce zamieszkania osoby składającej ten wniosek. Wyjaśniono, że do Wójta Gminy Dobrcz wpłynął wniosek strony o wypłatę dodatku elektrycznego. Do wniosku przedłożono kopię faktury na zakup energii elektrycznej w miejscu zamieszkiwania zgłaszanego gospodarstwa domowego, wystawioną na inną osobę fizyczną, będącą odbiorcą tej energii. Stwierdzono, że w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że nie spełniono warunku ustawowego stanowiącego że dodatek elektryczny przysługuje odbiorcy energii elektrycznej w gospodarstwie domowym będącej osobą dokonującą zakupu energii elektrycznej (będącej stroną umowy z przedsiębiorstwem, gestorem elektroenergetycznym) w celu zużycia w gospodarstwie domowym, albowiem skarżąca nie jest odbiorcą końcowym dokonującym zakupu energii elektrycznej, tj. nie jest stroną umowy z przedsiębiorstwem energetycznym. W złożonym przez stronę odwołaniu od powyższej decyzji, skarżąca wyjaśniła, że 13.12.2022r. złożyła wniosek o świadczenie w formie dodatku elektrycznego, a 7.03.2023r. organ poinformował ją, że nie kwalifikuje się do ww. pomocy tylko i wyłącznie dlatego, że faktura na zakup energii elektrycznej wystawiono na inną osobę fizyczną będąca odbiorcą energii tj. na jej męża M. P.. Skarżąca wskazała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem, tym samym wspólnie korzysta z ciepła wyprodukowanego przez pompę ciepła, którą wspólnie z mężem zainstalowała (faktura za montaż pompy ciepła jest na stronę). Strona podniosła, że otrzymując ww. informację w dniu 07.03.2023r. i dlatego jej mąż mój nie miał szansy złożyć nowego wniosku (wniosek można było złożyć do 01.02.2023r.), a informacji o tym, że o tę formę pomocy może jedynie ubiegać się osoba na którą wystawiona jest faktura nie otrzymała, jak również w sposób czytelny nie została podawana społeczeństwu przez media. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bydgoszczy decyzją z dnia 2 maja 2023 r., na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775), zwanej dalej: "kpa", utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Powyższe rozstrzygnięcie organ odwoławczy oparł zasadniczo o następujące ustalenia i rozważania: Skarżąca wystąpiła o wypłatę dodatku elektrycznego, podając, że głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest pompa ciepła, a w skład jej wieloosobowego gospodarstwa domowego wchodzi także jej mąż M. P.. W aktach sprawy organu pierwszej instancji znajduje się deklaracja CEEB złożona w dniu 13 października 2022 r., w której jako rodzaj źródeł ciepła w budynku wskazano: pompa ciepła - jako źródło zainstalowane i eksploatowane. Zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, dodatek elektryczny przysługuje odbiorcy energii elektrycznej w gospodarstwie domowym w rozumieniu art. 3 pkt 13b ustawy - Prawo energetyczne. Z kolei, według art. 3 pkt 13a ustawy - Prawo energetyczne, odbiorca końcowy oznacza - odbiorcę dokonującego zakupu paliw lub energii na własny użytek; do własnego użytku nie zalicza się energii elektrycznej zakupionej w celu jej magazynowania lub zużycia na potrzeby wytwarzania, przesyłania lub dystrybucji energii elektrycznej oraz paliw gazowych zakupionych w celu ich zużycia na potrzeby przesyłania, dystrybucji, magazynowania paliw gazowych, skraplania gazu ziemnego lub regazyfikacji skroplonego gazu ziemnego. Z przedstawionej faktury za energię elektryczną nr [...] z dnia 30.11.2022r. wynika, że nabywcą energii jest M. P.. Z powyższego nie sposób wywieść, że skarżąca wypełnia określoną w przywołanych przepisach definicję odbiorcy energii elektrycznej w gospodarstwie domowym w rozumieniu art. 3 pkt 13b ustawy Prawo energetyczne, którym jest odbiorca dokonujący zakupu paliw lub energii na własny użytek. Powyższe oznacza, iż strona nie spełnia przesłanek do przyznania wnioskowanego świadczenia. W skardze złożonej do Sądu, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając, że pracownik przyjmujący wniosek nie zakwestionował ich poprawności - nie wskazywał na konieczność wykazania zbieżności osoby wnioskującej o dodatek a widniejącą na rachunku za zużyta energię elektryczną. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że strona 13.12.2022r. złożyła wniosek o ww. świadczenie i dopiero 7.03.2023r. organ poinformował ją, że nie kwalifikuje się do ww. pomocy tylko i wyłącznie dlatego, że faktura na zakup energii elektrycznej wystawiona jest na inną osobę fizyczną, na męża M. P.. Wyjaśniono, że strona prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem tym samym wspólnie z nim korzysta z ciepła wyprodukowanego przez pompę ciepła, którą wspólnie z nim zainstalowała (faktura za montaż pompy ciepła jest wystawiona na stronę). W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Kontrola przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie w zakresie wynikającym z treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 259, dalej powoływanej jako "p.p.s.a.") wykazała, że w toku postępowania administracyjnego uchybiono prawu procesowemu i materialnemu w sposób uzasadniający uwzględnienie skargi. Świadczenie, którego dotyczy przedmiot sprawy, tj. dodatek elektryczny wprowadzony został na mocy ustawy z dnia 7 października 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach, w 2023 roku w związku z sytuacją na rynku energii elektrycznej. Przepisy tejże ustawy stanowią zatem podstawę materialnoprawną wydanych w sprawie decyzji. Zgodnie z art. 27 ust. 1 ww. ustawy dodatek elektryczny przysługuje odbiorcy energii elektrycznej w gospodarstwie domowym w rozumieniu art. 3 pkt 13b ustawy - Prawo energetyczne, w przypadku gdy główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego jest zasilane energią elektryczną, i źródło to zostało zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438,1561,1576 i 1967), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania zgłoszonych lub wpisanych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy. Przy czym przez "odbiorcę energii elektrycznej" w rozumieniu ww. art. 3 pkt 13b ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r., Prawo energetyczne (Dz.U.z 2022, poz. 1385 t.j.), zwanej dalej: "Pe", rozumie się odbiorcę paliw gazowych, energii elektrycznej lub ciepła w gospodarstwie domowym - odbiorcę końcowego dokonującego zakupu paliw gazowych, energii elektrycznej lub ciepła wyłącznie w celu ich zużycia w gospodarstwie domowym. Organy obu instancji uznały, że przez odbiorcę końcowego, w rozumieniu art. 3 pkt 13b Pe, należy rozumieć jedynie osobę wskazaną na fakturze zakupu energii elektrycznej. Takie rozumienie określonego w art. 27 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, pojęcia "odbiorcy energii elektrycznej w gospodarstwie domowym" jest wadliwe. Nie można bowiem identyfikować odbiorcy energii elektrycznej wyłącznie przez wzgląd na samą formalną okoliczność podpisana umowy z dostawcą energii elektrycznej, niezależnie od tego z czyich środków pieniężnych będzie opłacana energia elektryczna, kto jest rzeczywistym jej odbiorcą i kto faktycznie będzie ją zużywał w gospodarstwie domowym. Przepis art. 3 pkt 13b Pe, nie definiuje odbiorcy końcowego przez wzgląd na fakt uwidocznienia go na fakturze zakupu energii elektrycznej, ale z uwagi na dwie okoliczności. Po pierwsze, określa, że podmiot ten dokonuje zakupu (podkreślenie legalnego i odpłatnego jej uzyskania) ww. energii, a po wtóre, że celem ww. zakupu będzie wyłącznie zużycie ww. energii w gospodarstwie domowym. Skoro skarżąca jest małżonką M. P., to organy nie mogą twierdzić, że nie dokonała ona również zakupu wraz ze swym małżonkiem energii elektrycznej. Nie wykazały one bowiem istnienia okoliczności wskazujących, że zakup energii elektrycznej uwidoczniony na fakturze, wystawionej na M. P. stanowi umowę wyłączoną z ustroju wspólności majątkowej małżeńskiej (kwota zapłaty pochodzi spoza majątku wspólnego małżonków) oraz, że celem tej umowy nie będzie zużywanie energii elektrycznej w jednym małżeńskim gospodarstwie domowym, składającym się ze skarżącej i jej męża. Zaprezentowane przez organy stricte formalistyczne podejście do pojęcia odbiorcy energii elektrycznej, poprzez jedynie pryzmat wskazanej na fakturze osoby nabywcy energii, nie daje się też obronić w kontekście celów ustawy o szczególnych rozwiązaniach, służących ochronie odbiorców energii elektrycznej. Jak wskazuje się bowiem w uzasadnieniu projektu ustawy (druk 2630) "projektowana regulacja pozwoli na uruchomienie nadzwyczajnego instrumentu zwiększającego bezpieczeństwo energetyczne gospodarstw domowych, w szczególności obywateli w największym stopniu narażonych na ubóstwo energetyczne i zapewni im ceny energii elektrycznej na poziomie umożliwiającym opłacenie rachunków. (...) Projekt ustawy ma na celu zapewnienie wsparcia dla odbiorców energii elektrycznej w gospodarstwach domowych, w tym zużywanej na potrzeby pomieszczeń gospodarczych związanych z prowadzeniem gospodarstw domowych, lokali o charakterze zbiorowego mieszkania. Powyższe potwierdza niewątpliwie, że ratio legis świadczenia wprowadzonego przedmiotową ustawą koncentruje się na udzieleniu pomocy w postaci dodatku elektrycznego jak największej liczbie gospodarstw domowych, w których stosowane źródło ciepła lub źródło spalania paliw spełnia warunki ustawowe. Potwierdza to również treść art. 32a tej ustawy, zgodnie z którymi dodatek przyznaje się, w opisanych tam okolicznościach, nawet w sytuacji niezłożenia wniosku przez stronę. Projektowana regulacja miała co do zasady zapewnić bezpieczeństwo energetyczne gospodarstwom domowym i zapewnić im ceny energii elektrycznej na poziomie umożliwiającym opłacenie rachunków. Przywołać należałoby w tym miejscu również treść art. 32 ww. ustawy, gdzie ustawodawca wskazał, że organ I instancji dokonuje weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku elektrycznego, w szczególności w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ogrzewania w centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (ust. 1). Przy czym jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku elektrycznego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy organ ten może przeprowadzić wywiad środowiskowy, który ma na celu ustalenie faktycznego stanu danego gospodarstwa domowego zgodnie z art. 27 ust. 3 odpowiednio pkt 1 i 2 (ust. 2). Jednocześnie, stosownie do art. 34 ww. ustawy do postępowania w sprawie wypłaty dodatku elektrycznego stosuje się odpowiednio m.in. przepisy art. 24a ust. 1 i 2, ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615, 1265 i 2140), gdzie wskazano, w szczególności, że w przypadku gdy osoba złoży wniosek bez wymaganych dokumentów, podmiot realizujący świadczenia przyjmuje wniosek i wyznacza termin nie krótszy niż 14 dni i nie dłuższy niż 30 dni na uzupełnienie brakujących dokumentów. Niezastosowanie się do wezwania skutkuje pozostawieniem wniosku bez rozpatrzenia (art. 24a ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Ponadto w sprawach nieuregulowanych w rozdziale dotyczącym dodatku elektrycznego przedmiotowej ustawy stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (art. 34 ust. 2 ustawy). W realiach sprawy bezspornym było to, że źródłem ogrzewania objętego wnioskiem strony gospodarstwa domowego jest pompa ciepła, a źródło to wpisane zostało do CEEB dnia 13 października 2022 r. Organy poprzestały jednak na ustaleniu ww. okoliczności uznając, że rozstrzygające znaczenie dla sprawy ma wyłącznie sama formalna okoliczność figurowania na fakturze dostawy energii męża skarżącej, niezależnie od tego kto jest rzeczywistym odbiorcą energii elektrycznej, dokonującym faktycznej zapłaty za nią i faktycznie zużywającym ją w gospodarstwie domowym, nie przeprowadzając nawet weryfikacji wniosku w żaden sposób, w tym poprzez wywiad środowiskowy. Stanowi to naruszenie przepisów o postępowaniu dowodowym, tj. art. 77 § 1 i art. 80 kpa, wedle których organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a ocena stanu faktycznego w danej sprawie powinna odbywać się na podstawie całokształtu materiału dowodowego, m.in. celem prawidłowego dokonania ustalenia, czy skarżąca spełnia kryterium odbiorcy energii elektrycznej. Zwłaszcza jest to istotne, że organ odwoławczy nie odniósł się do poszczególnych argumentów i zarzutów skarżącej, które bezpośrednio nawiązywały do elementów, które organy winny wziąć pod uwagę dokonując oceny, czy spełnia ona kryterium odbiorcy energii elektrycznej. Organ odwoławczy w ogóle nie odniósł się do podnoszonych przez skarżącą w odwołaniu kwestii: - prowadzenia przez nią wspólnego gospodarstwa domowego z mężem i tym samym wspólnego korzystania z ciepła wyprodukowanego przez pompę ciepła, którą wspólnie z mężem zainstalowała (faktura za montaż pompy ciepła jest na stronę), oraz - poinformowania jej przez organ dopiero 7.03.2023r. o niespełnieniu przez nią kryterium odbiorcy energii elektrycznej, co uniemożliwiło jej mężowi złożenie wniosku o dodatek elektryczny do 01.02.2023r. W tym stanie rzeczy Sąd stwierdził, że rozpoznanie sprawy przez organy obu instancji nastąpiło z naruszeniem przepisów prawa materialnego, tj. art. 27 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, w zw. z art. 3 pkt 13b Pe oraz przepisów postępowania, tj. art. 7, 77 § 1, 79a § 1 i 80 kpa, mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także przepisów postępowania wyrażonych w art. 32 oraz ewentualnie art. 32a ustawy o szczególnych rozwiązaniach, co stanowi podstawę do uchylenia decyzji obu instancji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. Rozpoznając ponownie sprawę organ uwzględni ocenę prawną i wskazania Sądu wyrażone w niniejszym uzasadnieniu. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z motywów uzasadnienia wyroku. Ponownie rozstrzygając sprawę należy przede wszystkim wziąć pod uwagę cele mającej zastosowanie w sprawie ustawy oraz zweryfikować i ocenić okoliczności związane z faktycznym stanem rzeczy, jako determinujące status rzeczywistego odbiorcą energii elektrycznej w gospodarstwie domowym. Jednocześnie należy wskazać, że na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842) sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.