I GSK 535/20

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Bogdan Fischer Sędzia NSA Michał Kowalski Sędzia del.WSA Krzysztof Sobieralski (spr.) Protokolant Piotr Kaczmarek po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2023 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej L.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 17 września 2019 r. sygn. akt I SA/Bd 164/19 w sprawie ze skargi L.P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od L.P. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 17 września 2019 r., sygn. akt I SA/Bd 164/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę L. P., zwanego dalej "skarżącym", na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy, zwanego "DIAS", z dnia [...] grudnia 2018 r., nr [...], w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym: Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Toruniu prowadzi z majątku skarżącego postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...] i [...] wystawionych w dniu 7 marca 2018 r. przez wierzyciela - Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Toruniu, obejmujących zobowiązania osoby trzeciej z tytułu odpowiedzialności za zaległości podatkowe M. Sp. z o.o. z siedzibą w T. w zakresie podatku od towarów i usług za miesiące luty, październik i listopad 2012 r. Celem wyegzekwowania należności Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Toruniu zawiadomieniami z dnia 15 marca 2018 r. dokonał czynności egzekucyjnych polegających na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego w B. S.A. we [...] i z wynagrodzenia za pracę w M. Sp. z o.o. z siedzibą w T.. Zawiadomienia o zajęciu wraz z odpisami tytułów wykonawczych doręczono skarżącemu w dniu 16 marca 2018 r. W dniu 30 marca 2018 r. do organu egzekucyjnego wpłynęło pismo skarżącego nazwane "Skarga na czynności organu egzekucyjnego w postaci zajęcia wynagrodzenia za pracę oraz rachunku bankowego", które zawierało m.in. wniosek o zawieszenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie przedmiotowych tytułów wykonawczych. Postanowieniem z dnia [...] października 2018 r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Toruniu odmówił zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Na skutek wniesionego zażalenia Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy opisanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] grudnia 2018 r. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Organ podał, że obowiązek wskazany w tytułach wykonawczych wynika z decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia [...] listopada 2017 r., Nr [...], która jest ostateczna w administracyjnym toku instancji i podlega wykonaniu. Organ wyjaśnił, że podnoszona przez skarżącego okoliczność wniesienia skargi do Sądu na decyzję organu drugiej instancji oraz wniosku o wstrzymanie wykonania tej decyzji nie stanowi podstawy do zawieszenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Dopiero prawomocne orzeczenie Sądu o wstrzymaniu wykonania decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia [...] listopada 2017 r. byłoby przesłanką do zawieszenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 56 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r. poz 1314 ze zm.), zwanej dalej "u.p.e.a.", a taka sytuacja w niniejszej sprawie nie wystąpiła. Nie wystąpiły także inne okoliczności wymienione przez ustawodawcę w powołanym art. 56 § 1 u.p.e.a. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy L. P. ponownie podkreślił, że do chwili jej złożenia nie orzeczono prawomocnie o jego solidarnej odpowiedzialności. Oddalając skargę Sąd I instancji wskazał, że wbrew stanowisku skarżącego w sprawie brak było jakichkolwiek podstaw do przyjęcia zasadności wniosku o zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Nie wystąpiła bowiem żadna z przesłanek, o których mowa w art. 56 § 1 u.p.e.a. Dodatkowo wyjaśniono, że WSA w Bydgoszczy postanowieniem z dnia 30 maja 2018 r., sygn. akt I SA/Bd 75/18, odmówił wstrzymania wykonania decyzji DIAS w Bydgoszczy z dnia [...] listopada 2017 r. w przedmiocie solidarnej odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za luty, marzec, październik i listopad 2012 r. Zatem w czasie wydania zaskarżonego postanowienia, tj. [...] grudnia 2018 r., wyżej wymieniona decyzja była ostateczna i podlegała wykonaniu. Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut skargi, że skoro odpowiedzialność skarżącego nie została prawomocnie przesądzona, tym samym świadczy to o tym, iż prowadzone postępowanie egzekucyjne jest nie do zaakceptowania w demokratycznym państwie prawa. W przedmiotowej sprawie dopiero postanowieniem z dnia 9 stycznia 2019 r., sygn. akt II FSK 3626/18, Naczelny Sąd Administracyjny wstrzymał wykonanie decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia [...] listopada 2017 r. w przedmiocie solidarnej odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za luty, marzec, październik i listopad 2012 r. Postępowanie egzekucyjne zostało natomiast wszczęte w dniu 16 marca 2018 r. (data doręczenia odpisów tytułów wykonawczych i zawiadomienia o zajęciu). Z powyższego wynika, że postanowienie NSA wstrzymujące wykonanie decyzji zapadło po wszczęciu postępowania egzekucyjnego. Sąd I instancji stwierdził, że obowiązek wskazany w tytułach wykonawczych wynika z decyzji, która wprawdzie w chwili orzekania przez Sąd nie podlegała już wykonaniu, co nie dawało jednak podstaw do zawieszenia postępowania egzekucyjnego - z powodów, o których mowa powyżej, na dzień rozpoznania wniosku o zawieszenie postępowania. Sąd I instancji wskazał również, że w granicach rozpoznawanej sprawy nie był uprawniony do badania merytorycznej zasadności decyzji administracyjnej w przedmiocie odpowiedzialności skarżącego jako osoby trzeciej za zaległości podatkowe spółki M.. Ze skargą kasacyjną od powyższego wyroku wystąpił L. P. . Zaskarżając wyrok Sądu I instancji w całości, w treści skargi kasacyjnej przywołano obie podstawy kasacyjne określone w art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie Dz. U. z 2023 r. poz. 1634), zwanej dalej "P.p.s.a.". Zarzucono naruszenie: 1. art. 145 §1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. w związku z art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez brak zastosowania pomimo przedawnienia części zaległości podatkowej względem dłużnej spółki co uniemożliwiało wszczęcie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego przeciwko członowi zarządu; 2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w związku z art. 61 §1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz 1257 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a." w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez brak zastosowania i brak umorzenia postępowania egzekucyjnego pomimo braku przesądzenia prawomocnie odpowiedzialności skarżącego za zobowiązania podatkowe spółki oraz wstrzymania wykonalności skarżonej decyzji administracyjnej przez Naczelny Sąd Administracyjny, przedawnienia części zobowiązań a także umorzenia postępowania w zakresie orzeczenia solidarnej odpowiedzialności wobec skarżącego przez Prezesa Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, który oceniał te same okoliczności w jakich działał skarżący; 3. art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 6 § 1 u.p.e.a. i art. 2 Konstytucji RP poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że organ egzekucyjny ma obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, zwłaszcza, że Naczelny Sąd Administracyjny wstrzymał wykonanie decyzji, której dotyczy przedmiotowe postępowanie egzekucyjne. W oparciu o powołane zarzuty skarżący kasacyjnie sformułował wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu I instancji w całości i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpatrzenia. Ponadto zawnioskowano o przeprowadzenie dowodów z dokumentów zawnioskowanych w skardze kasacyjnej ponieważ ich powołanie nie było możliwe na wcześniejszym etapie postępowania ponieważ powstały później, a które potwierdzają brak możliwości wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego skoro część zaległości podatkowej wobec spółki M. ulegała przedawnieniu. Sformułowano również wniosek o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumenty na poparcie zarzutów postawionych w petitum wniesionego środka zaskarżenia. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie od skarżącego na rzecz organu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego sądu (art. 183 § 1 P.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny jako sąd drugiej instancji rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonymi przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania. Ta jednak nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie. Rozpoznając sprawę w tych granicach Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Na wstępie Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że jakkolwiek skarżący kasacyjnie wskazał w treści wniesionego środka zaskarżenia, iż zaskarż wyrok Sądu I instancji na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a., to wszystkie trzy sformułowane w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczą jedynie naruszenia przepisów postępowania. Niezasadny jest zarzut naruszenia art. 145 §1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. w związku z art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W dniu 30 marca 2018 r. do organu egzekucyjnego wpłynęło pismo skarżącego nazwane "Skarga na czynności organu egzekucyjnego w postaci zajęcia wynagrodzenia za pracę oraz rachunku bankowego", które zawierało m.in. wniosek o zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Postanowieniem z dnia [...] października 2018 r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Toruniu odmówił zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Na skutek wniesionego zażalenia Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy opisanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] grudnia 2018 r. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Organy obu instancji procedowały zatem na wniosek zobowiązanego w przedmiocie zawieszenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Podstawę prawną do zawieszenia postępowania egzekucyjnego formułuje art. 56 i art. 56a u.p.e.a. Oddalając skargę Sąd I instancji wskazał, że wbrew stanowisku skarżącego w sprawie brak było jakichkolwiek podstaw do przyjęcia zasadności wniosku o zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Nie wystąpiła bowiem żadna z przesłanek, o których mowa w art. 56 § 1 u.p.e.a. Sąd I instancji nie stosował więc art. 59 u.p.e.a. Przepis ten formułuje bowiem podstawy do umorzenia postępowania egzekucyjnego, a zatem odrębnej instytucji procesowej, której w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy nie stosował ani organ egzekucyjny, ani organ drugiej instancji, ani Sąd I instancji kontrolujący zaskarżone postanowienia tych organów. Przepis ten nie mógł zostać naruszony, gdyż nie był stosowany w rozpoznawanej sprawie przez organy administracji oraz przez Sąd I instancji. Nieuzasadniony jest zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w związku z art. 61 § 1 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez brak zastosowania i brak umorzenia postępowania egzekucyjnego. Jak wyżej wyjaśniono w przedmiotowej sprawie ani organy administracji obu instancji, ani Sąd I instancji kontrolujący zaskarżone postanowienia tych organów nie procedowali w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego lecz w przedmiocie zawieszenia tego postępowania. Zatem powołany wyżej art. 61 § 1 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. w kontekście instytucji umorzenia postępowania egzekucyjnego nie mógł zostać naruszony, gdyż nie był stosowany w rozpoznawanej sprawie. Niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 6 § 1 u.p.e.a. i art. 2 Konstytucji RP. Sąd administracyjny rozpoznaje sprawę poprzez kontrolę zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu egzekucyjnego w oparciu o stan prawny i stan faktyczny, który istniał wówczas, gdy akty te były podejmowane. Jak wyjaśnił Sąd I instancji, w momencie podejmowania rozstrzygnięć w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego decyzja określająca obowiązek podlegający egzekucji była wykonalna. Jej wstrzymanie na skutek orzeczenia sądowego nastąpiło dopiero później i tej okoliczności Sąd I instancji nie mógł uwzględnić oceniając istnienie podstawy do zawieszenia postępowania egzekucyjnego w chwili podejmowania zaskarżonych postanowień. Istniejąca wówczas wykonalność decyzji obligowała wierzyciela i organ egzekucyjny do podjęcia czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych, stosownie do wyrażonej w art. 6 § 1 u.p.e.a. zasady ogólnej prawnego obowiązku prowadzenia egzekucji. Zatem przepis ten nie został naruszony. W tych okolicznościach skarga kasacyjna podlega oddaleniu na podstawie art. 184 P.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265).