III FZ 545/23

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jan Rudowski po rozpoznaniu 29 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia K. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 31 lipca 2023 r. sygn. akt I SA/Wr 482/23 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi K. G. na decyzje Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 16 marca 2023 r. nr 0201-IEW2.4121.2.2023 w przedmiocie orzeczenia odpowiedzialności podatkowej członka zarządu za zaległości podatkowe spółki z tyt. podatku dochodowego od osób fizycznych za IX/2017 r. wraz z odsetkami za zwłokę postanawia uchylić zaskarżone postanowienie. NSA/post.1 - postanowienie "ogólne" UZASADNIENIE 1. Postanowieniem z 31 lipca 2023 r., I SA/Wr 482/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił skargę K. G. (dalej: "skarżąca", "strona") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z 16 marca 2023 r. w przedmiocie orzeczenia odpowiedzialności podatkowej członka zarządu za zaległości podatkowe spółki z tyt. podatku dochodowego od osób fizycznych za IX/2017 r. wraz z odsetkami za zwłokę. Jako podstawę orzeczenia wskazano art. 220 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., dalej "p.p.s.a."). 2. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazano, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wezwano skarżącą do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 500 zł w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Jak wnika z akt sprawy, wezwanie to zostało doręczone pełnomocnikowi strony 27 czerwca 2023 r. a z informacji uzyskanej z Oddziału Finansowo-Budżetowego wynikało, że na dzień 24 lipca 2023 r. wpis taki nie został uiszczony, co skutkowało odrzuceniem skargi. 3. Skarżąca pismem z 23 sierpnia 2023 r. wniosła zażalenie na wskazane wcześniej postanowienie sądu z 31 lipca 2023 r., zarzucając naruszenie 220 § 3 i art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W jego uzasadnieniu wskazano, że pełnomocnika skarżącej pismem z 14 czerwca 2023 r. wezwano do uzupełnienia braków formalnych, tj. do: a) złożenia pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu skarżącego przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi b) podania adresu zamieszkania strony skarżącej stosownie do treści artykułu 46 § 2 p.p.s.a. Pełnomocnik pismem z 4 lipca 2023 r. zatytułowanym "Odpowiedź na wezwanie" przedłożył pełnomocnictwo i wskazał adres strony skarżącej.. Wpis nie został w tym terminie uiszczony, gdyż zgodnie z twierdzeniem strony pełnomocnik skarżącej, w jednej kopercie otrzymał tylko jedno wezwanie, tj. wezwanie do uzupełnienia braków formalnych dot. pełnomocnictwa i adresu. Przesyłka nie zawierała wezwania do uiszczenia wpisu. Strona wskazała, że podczas pokwitowania odbioru licznych przesyłek u listonosza do Kancelarii nie ma wystarczającej ilości czasu na konfrontowanie treści poświadczenia z zawartością tejże przesyłki. Tym samym, jedynie z treści potwierdzenia zwrotnego wynika, iż w przesyłce sądowej (w kopercie) było wezwanie. Wobec tego, w ocenie strony nie ma żadnej pewności, czy skarżący (jego pełnomocnik) otrzymał trzy wezwania, dwa czy jedno, szczególnie wobec okoliczności, że uzupełniono braki zasygnalizowane jednym wezwaniem, co świadczy o tym, że w kopercie było jedno wezwanie, które zostało uzupełnione. W przeciwnym wypadku, gdyby w kopercie znajdowało się jeszcze dodatkowe wezwanie to racjonalnie działający pełnomocnik wypełniłby to wezwanie i dołączył do pisma z 4 lipca 2023 r. Pełnomocnik zweryfikował kopertę, w której otrzymano wezwanie i nie zawiera ona nawet adnotacji o tym co znajduje się w środku i w jakiej ilości. Gdyby na kopercie znajdowała się adnotacja o tym, iż przesyłka zawiera dwa wezwania to pełnomocnik byłby w stanie zweryfikować, iż zapis na kopercie nie koresponduje z zawartością, w załączeniu. Zatem dowodowo niemożliwe jest wykazanie, że przesyłka rzeczywiście zawierała wskazane na zwrotce pisma lub ich nie zawierała. 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 220 § 1 p.p.s.a., sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2, 3 i 3a, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. W razie bezskutecznego upływu tego terminu przewodniczący wydaje zarządzenie o pozostawieniu pisma bez rozpoznania. Natomiast zgodnie z art. 220 § 3 p.p.s.a. skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd. W rozpoznawanej sprawie skarżąca wniosła skargę obarczoną brakiem w postaci wpisu, a ponadto do skargi nie dołączono pełnomocnictwa oraz nie wskazano w niej adresu zamieszkania strony. Przewodniczący Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu zarządzeniem z 13 czerwca 2023 r. wezwał skarżącą do uzupełnienia braku formalnego skargi poprzez przesłanie pełnomocnictwa oraz podanie adresu zamieszkania strony. Dodatkowo, na podstawie odrębnego Zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 13 czerwca 2023 r. skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi - w kwocie 500 zł. Zgodnie ze stanowiskiem sądu, wymienione zarządzenia wykonano 14 czerwca 2023 r. Tego dnia, nadano w jednej przesyłce pocztowej wezwanie skarżącej: do uiszczenia brakującego wpisu sądowego od wniesionej skargi, przesłania pełnomocnictwa, podania adresu zamieszkania i przesłano odpis odpowiedzi na skargę. Zatem termin do uzupełnienia braku formalnego i fiskalnego skargi upłynął 4 lipca 2023 r. W wyznaczonym terminie skarżąca uzupełniła jedynie brak formalny skargi, przesyłając dokument pełnomocnictwa i podając adres zamieszkania, nie uzupełniła natomiast braku fiskalnego skargi, tj. nie wpłaciła wpisu. W złożonym zażaleniu pełnomocnik strony podniósł, że w kierowanej do niego z sądu korespondencji, otrzymał jedynie wezwanie do uzupełnienia braków formalnych, nie było w niej natomiast wezwania do usunięcia braków fiskalnych skargi. Kwestią zasadniczą jest zatem ustalenie, czy skarżąca w jednej kopercie wraz z wezwaniem do usunięcia braków formalnych skargi poprzez złożenie pełnomocnictwa i podania adresu zamieszkania otrzymała wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, w terminie siedmiu dni od daty otrzymania wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie da się wykluczyć, że w adresowanej do pełnomocnika skarżącej przesyłce nie znajdowało się pismo dotyczące wezwania do uzupełnienia braków fiskalnych skargi. Sądowi drugiej instancji znane jest stanowisko orzecznictwa, że praktyka doręczania stronie postępowania kilku pism w jednej przesyłce nie narusza zasad ani trybu doręczania pism w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dla prawidłowego doręczenia niezbędne jest jednak, aby pismo sądowe zostało wysłane, jako list za potwierdzeniem odbioru, a przesłanie kilku pism sądowych musi być odnotowane w formularzu potwierdzenia odbioru. Niemniej w orzecznictwie postulowany był także pogląd, że zasadnym jest wzywanie o uzupełnienie wszystkich braków na jednym formularzu (np. postanowienie NSA z 30 sierpnia 2020 r., II GZ 202/20). A zatem pożądaną praktyką wydaje się, by w takiej sytuacji, w piśmie przewodnim (wezwaniu, zarządzeniu, zawiadomieniu) wyraźnie wskazywać, że doręczenie dotyczy kilku pism (wezwań) wymienionych w treści pisma. Praktyka taka, stosowana już przez niektóre sądy, pozwoliłaby na wyeliminowanie wielu sytuacji, w których kwestionowana jest zawartość doręczonej stronie postępowania korespondencji. Dodatkowo należy wskazać, że podczas kwitowania odbioru przesyłek u listonosza nie ma powszechnej praktyki polegającej na konfrontowaniu treści poświadczenia z treścią pism znajdujących się wewnątrz koperty. Tym samym, jedynie z treści zwrotnego potwierdzenia odbioru powinno wynikać, że w przesyłce sądowej (w kopercie) były wszystkie wskazane dokumenty (por. postanowienia NSA: z 25 września 2018 r., II GZ 323/18; z 8 maja 2019 r., II GZ 68/19). Powyższe ma szczególne znaczenie w niniejszej sprawie, tym bardziej, że ze skargi strony prowadzone są równolegle dwa postępowania w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej członka zarządu za zaległości podatkowe spółki – I SA/Wr 481/23 i I SA/Wr 482/23. W obu tych sprawach zostały wysłane tożsame wezwania, jednak w sprawie I SA/Wr 481/23 na zwrotce wskazano "doręczenie: wezwania do usunięcia braków formalnych skargi + odpis odpowiedzi na skargę + informacji" (k. 15 akt sprawy I SA/Wr 481/23), w niniejszej sprawie wskazano "doręczenie: wezwania do usunięcia braków formalnych skargi + odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu + odpis odpowiedzi na skargę + informacji" (k. 15). Teoretycznie takie same pisma zostały wysłane w obu sprawach, tj. wezwanie do uzupełnienia braków formalnych i braków fiskalnych, a odnajdujemy dwa różne zapisy na zwrotkach. Brak jest więc możliwości zweryfikowania co tak naprawdę znajdowało się w przesyłce z sądu. Wobec tego, nie ma żadnej pewności, czy skarżąca otrzymała oba wezwania czy jak twierdzi tylko wezwanie dotyczące uzupełnienia braków formalnych. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego dowodowo niemożliwe jest wykazanie, że przesyłka rzeczywiście zawierała oba wezwania lub ich nie zawierała, jak dowodzi strona. W obu przypadkach jest to domniemanie, które można jedynie uprawdopodobnić. Z doświadczenia życiowego wynika, że racjonalnym działaniem strony zainteresowanej w rozpoznaniu jej sprawy jest wykonywanie wszelkich obowiązków, które są warunkiem nadania biegu sprawie w postępowaniu, które przecież strona skarżąca sama zainicjowała. Wobec tego, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyjaśnienia strony skarżącej zasługują na wiarę i uzasadniają przypuszczenie, że w toku technicznego wykonania zarządzeń WSA we Wrocławiu, mogło dojść do przypadkowego niezałączenia wezwania do uiszczenia wpisu, a zaistniałe wątpliwości nie mogą obciążać strony. Przekonanie powyższe wzmacnia również brak logiki w działaniu pełnomocnika strony skarżącej, który – gdyby założyć, iż został prawidłowo wezwany zarówno do uzupełnienia braków formalnych jak i fiskalnych skargi – wykonałby tylko wezwanie w zakresie braków formalnych skargi, pomijając braki fiskalne (por. postanowienie NSA z 24 stycznia 2017 r., I OZ 92/17). Zdaniem NSA za takim rozstrzygnięciem wątpliwości na korzyść strony przemawia również, w tym konkretnym przypadku, umożliwienie stronie zainteresowanej ochrony swych praw, skorzystanie w pełni, stosownie do art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, z konstytucyjnego prawa do sądu (postanowienie NSA z 28 czerwca 2017 r., II FZ 236/17). Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.