IV SA/Wr 42/24

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka, Sędziowie: Sędzia WSA Katarzyna Radom, Sędzia NSA Mirosława Rozbicka - Ostrowska (sprawozdawca), po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 22 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi: T. P. na niewykonanie przez Wojewodę Dolnośląskiego prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 31 maja 2023 r., sygn. akt III SAB/Wr 1453/22 I. wymierza Wojewodzie Dolnośląskiemu grzywnę w kwocie 300 (słownie: trzysta ) złotych; II. stwierdza, że bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. przyznaje od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz strony skarżącej sumę pieniężną w kwocie 300 ( słownie : trzysta ) złotych; IV. oddala dalej idącą skargę ; V. zasądza od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz strony skarżącej kwotę 697 ( słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 31 maja 2023 r. sygn. akt III SAB/Wr 1453/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uwzględnił skargę T. P. ( dalej: skarżąca) na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Dolnośląskiego ( dale: organ, Wojewoda) i zobowiązał Wojewodę do załatwienia wniosku skarżącej w terminie 60 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (punkt III sentencji wyroku). Jednocześnie Sąd stwierdził, że Wojewoda przewlekle prowadził postępowanie w sprawie z wniosku skarżącej i że przewlekłe prowadzenie postępowania ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa (punkty I i II sentencji wyroku);przyznał od organu na rzecz skarżącej sumę pieniężną w kwocie 1000 zł (punkt IV sentencji wyroku) oraz zasądził od Wojewody na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania (punkt V sentencji wyroku). Odpis powyższego wyroku wraz ze stwierdzeniem jego prawomocności oraz aktami sprawy administracyjnej wpłynęły do organu w dniu 24 sierpnia 2023 r. Pismem z dnia 30 października 2023 r. skarżąca wezwała organ do wykonania wyroku i kolejnym pismem z dnia 13 listopada 2023r. złożyła skargę Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na niewykonanie przez Wojewodę wyroku z 31 maja 2023 r. o sygn. akt III SAB/Wr 1453/22 zobowiązującego organ m.in. do załatwienia wniosku skarżącej w terminie 60 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Skarżąca domagała się: 1/ wymierzenia organowi grzywny na podstawie art. 154 § 1 p.p.s.a. , 2/ stwierdzenia , że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa art. 154 § 2 p.p.s.a., 3/ udzielenia skarżącej zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE na podstawie art. 154 § 2 p.p.s.a., 4/ przyznania od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 20 000 zł na podstawie art. 154 § 7 p.p.s.a., 5/ zasądzenia od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego , 6/ rozpatrzenia sprawy w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. W uzasadnieniu skargi podniesiono ,że organ rażąco lekceważy zobowiązanie nałożone na niego przez Sąd , który zobowiązał go do wydania decyzji do końca października 2023r. Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie . Wskazał, że w dniu 11 stycznia 2024 r. wydał decyzję udzielającą skarżącej zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej. Organ wyjaśnił też , że w zakresie punktu IV i V wyrok został wykonany, ponieważ wykonał przelew kwoty 1597 zł na rachunek bankowy wskazany przez pełnomocnika skarżącej . Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje : Stosownie do treści art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2024 r. poz.935 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.) w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Wezwanie jest więc skierowane do organu, który ma wykonać wyrok, a nie do sądu. Ratio legis cytowanego przepisu sprowadza się do uznania, że środki przewidziane w art. 154 p.p.s.a. mają na celu ukaranie organu oraz jego dyscyplinowanie, a w określonej sytuacji wydanie rozstrzygnięcia (o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku) za organ. Celem skargi na niewykonanie prawomocnego wyroku sądu stwierdzającego bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przymuszenie organu do działania w sytuacji, gdy ignoruje on orzeczenie sądu i nie podejmuje czynności, do których został przez sąd zobowiązany. Skuteczność skargi zależy zatem od tego, czy organ podjął czynności zmierzające do wykonania wyroku bez zbędnej zwłoki i wykonał wytyczne sądu, a nie od końcowego efektu tych czynności. W świetle powyższego przez niewykonanie wyroku należy więc rozumieć pozostawanie w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem (zob. wyrok NSA z 30 maja 2001 r., sygn. II SA 2015/00 ; por. Bogusław Dauter, Andrzej Kabat, Małgorzata Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Lex, 2021)). O niewykonaniu wyroku można zatem mówić wówczas, gdy takie rozstrzygnięcie - bez względu na jego treść i zakres poprzedzającego go postępowania - nie zostało wydane bądź nie podjęto innych czynności zmierzających do załatwienia sprawy. Przy czym niewykonanie wyroku, o jakim mowa w art. 154 § 1 p.p.s.a., ma miejsce także wtedy, gdy organ wprawdzie wykonał wyrok, lecz z przekroczeniem wyznaczonego terminu. Stwierdzenie powyższej okoliczności jest ustalane i oceniane według stanu na dzień wniesienia skargi (vide wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 21 kwietnia 2015 r., sygn. I OSK 2808/14 i z dnia 12 maja 2016 r. sygn. I OSK 2260/15). Z treści przytoczonego na wstępie przepisu art. 154 § 1 p.p.s.a. wynika, że w istocie formułuje on dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby strona mogła wnioskować do Sądu o wymierzenie organowi administracji publicznej grzywny. A mianowicie , po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 p.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. A po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. Zdaniem Sądu , obie wskazane wyżej przesłanki zostały spełnione w niniejszej sprawie. Z materiału aktowego sprawy wynika, że w sprawie spełniony został warunek pisemnego wezwania organu do wykonania wyroku. W aktach sprawy znajduje się bowiem pismo skarżącej z dnia 30 października 2023 r. , którym zwróciła się z wezwaniem o wykonanie wskazanego na wstępie wyroku poprzez wydanie decyzji zezwalającej na jej pobyt w Polsce i wypłatę kwot zasądzonych na jej rzecz . Jak wynika z akt sprawy administracyjnej, odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy doręczono Wojewodzie w dniu 24 sierpnia 2023 r. A zatem od tego dnia rozpoczął bieg termin 60 dni do załatwienia sprawy, który upłynął w dniu 25 października 2023 r. W powyższym terminie organ nie załatwił przedmiotowej sprawy , pomimo wyznaczonego powołanym na wstępie wyrokiem z dnia 31 maja 2023r. terminu ( pkt III ) . W tym miejscu należy stwierdzić,że wyznaczony przez sąd administracyjny termin do wydania aktu lub podjęcia czynności jest terminem dodatkowym w stosunku do terminu, w jakim sprawa powinna być załatwiona, i nie może ulec przedłużeniu w trybie art. 37 § 2 k.p.a. (vide: Z. Żukowski, Glosa do postanowienia NSA z dnia 12 maja 1998 r. sygn. IV SA 1317/96, OSP 1999/3, poz. 57). Innymi słowy, wskazanie przez sąd w trybie art. 149 p.p.s.a. terminu załatwienia sprawy jest elementem wyroku, zaś przepis art. 37 § 2 k.p.a. nie wyposaża organu w kompetencję do ingerowania i zmiany prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego. W konsekwencji należy przyjąć , że w wypadku wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania termin jego wykonania mija z upływem terminu wyznaczonego przez sąd na wydanie aktu lub dokonanie czynności. Odnosząc powyższe uwagi do realiów badanej sprawy , Sąd uznał wniosek skarżącej o wymierzenie organowi grzywny za uzasadniony i wymierzył - na podstawie art. 154 § 1 p.p.s.a. - organowi grzywnę w wysokości 300 zł. Wymierzając grzywnę w takiej kwocie Sąd miał na uwadze jej dyscyplinującą funkcję oraz zawarty w niej też element represyjny, stanowiący w istocie "sankcję" za ignorowanie przez organ orzeczenia sądowego, jak też stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy wskazanego w wyroku i okoliczności, w jakich doszło do niezachowania tego terminu. Uwzględnił także, że jej wysokość mieści się w granicach określonych przez art. 154 § 6 p.p.s.a. Niewątpliwie niewykonanie wyroków sądów w demokratycznym państwie prawa stanowi szczególnie istotne uchybienie w działaniu organu administracji, godzi bowiem w zasady ogólne postępowania administracyjnego, w tym w szczególności w zasadę praworządności zawartą w art. 7 k.p.a. oraz wyrażoną w art. 8 k.p.a. zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Jednocześnie zgodnie z art. 154 § 2 zd. 2 p.p.s.a. Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W ocenie Sądu, bezczynność Wojewody , która wystąpiła po wyroku z dnia 31 maja 2023 r. sygn. III SAB/Wr 1453/22 miała charakter rażącego naruszenia prawa. Dokonując takiej oceny Sąd wziął pod uwagę fakt, że przekroczenie terminu załatwienia sprawy na dzień złożenia skargi było znaczne (około 3 miesiące). Zwrócić należy uwagę, że odpis wyroku z 31 maja 2023 r. sygn. III SAB/Wr 1453/22 ze stwierdzeniem jego prawomocności oraz aktami sprawy Sąd doręczył organowi w dniu 24 sierpnia 2023 r. Termin na wykonanie wyroku upływał więc - jak już wskazano – w dniu 25 października 2023 r. Wojewoda dopiero w odpowiedzi na skargę z dnia 11 stycznia 2024 r. zawiadomił tutejszy Sąd o zakończeniu postępowania stosownym aktem administracyjnym , o czym pismem z dnia 22 stycznia 2024 r. poinformował pełnomocnika skarżącej , w załączeniu przesyłając doń decyzję z dnia 11 stycznia 2024 r. Wobec tego ze względu na okres bezczynności i bierność organu w wyznaczonym przez sąd okresie należało uznać, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 154 § 2 zdanie drugie p.p.s.a. (pkt II wyroku). W związku z powyższym jak niezrozumiałe przedstawiają się wyjaśnienia organu, który wnioskując o odrzucenie skargi wywodził, że wyrok został wykonany, bowiem organ zrealizował przelew kwoty 1597 zł na rachunek bankowy wskazany przez pełnomocnika (wykonując wyrok w części orzeczonej w jego punktach IV i V).W tym miejscu należy jednak zauważyć , że zarówno w skierowanym do organu wezwaniu , jak i w skardze do sądu administracyjnego skarżąca jednoznacznie wskazuje, że podstawą jej zarzutów jest niewykonanie powołanego na wstępie wyroku w jego punkcie III, a zatem w zakresie, w jakim Sąd zobowiązał Wojewodę Dolnośląskiego do załatwienia sprawy w terminie 60 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Z kolei przepis art. 154 § 7 p.p.s.a. w przypadku wyroku uwzględniającego skargę na niewykonanie wyroku przyznaje sądowi kompetencję przyznania od organu na rzecz strony skarżącej sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Brzmienie przepisu wskazuje na fakultatywność działania sądu uzależnioną od każdorazowej oceny danego przypadku. Jak podkreśla się w orzecznictwie komentowana norma prawna ma za zadanie kompensować doznaną przez stronę postępowania niedogodność z powodu bezczynności i przewlekłości organu. Sąd uznał, że w sprawie zaistniały okoliczności po stronie skarżącej, które wymagałyby zasądzenia na jego rzecz sumy pieniężnej. Powszechnie wiadome jest bowiem, jakie trudności napotyka cudzoziemiec, gdy oczekuje tak długo na rozpatrzenie statusu w obcym państwie i to w sytuacji lekceważenia przez organ prawomocnego wyroku nakładającego obowiązek załatwienia sprawy w określonym terminie. Z tego względu w tej części Sąd na mocy art. 154 § 6 p.p.s.a. przyznał skarżącej sumę pieniężną w wysokości 300 zł (pkt III sentencji wyroku) uznając właśnie tę kwotę za adekwatną, mimo innego wniosku strony w tym zakresie. Z tych przyczyn Sąd oddalił dalej idącą skargę ( pkt IV sentencji wyroku) O kosztach postępowania , na które składają się: wpis sądowy w kwocie 200 zł, wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 480 zł oraz opłata skarbowa w wysokości 17 zł., Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935). ( pkt V sentencji wyroku) . Stosownie do art. 119 pkt 2 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). Na tej podstawie Sąd rozpoznał niniejszą sprawę w ww. trybie.