II FZ 111/23

SENTENCJA Dnia 23 listopada 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska-Nowacka po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców na zarządzenie Przewodniczącego I Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 12 września 2023 r. sygn. akt I SA/Łd 716/23 w przedmiocie wpisu od skargi w sprawie ze skargi Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 20 lipca 2023 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia oświadczenia o zmianie sposobu opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych na rok 2022 oraz możliwość rozliczenia działalności w formie ryczałtu postanawia: uchylić zaskarżone zarządzenie. UZASADNIENIE Zaskarżonym zarządzeniem z 12 września 2023 r., sygn. akt I SA/Łd 716/23, Przewodniczący Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wezwał Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 20 lipca 2023 r. w kwocie 100 zł, w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu, pod rygorem odrzucenia skargi. Jako podstawę prawną zarządzenia wskazano § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2021 r. poz. 535, dalej również jako "rozporządzenie"). W zażaleniu na ww. zarządzenie Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców na podstawie art. 227 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej jako "p.p.s.a.") zaskarżył to zarządzenie w całości, zarzucając mu naruszenie następujących przepisów: 1) art. 239 § 1 pkt 2 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwą wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, iż Rzecznik MŚP, nie mieści się w katalogu podmiotów, które nie mają obowiązku uiszczenia kosztów, skutkiem czego Przewodniczący I Wydziału WSA w Łodzi błędnie wezwał Rzecznika MŚP do uiszczenia wpisu sądowego od złożonej skargi; 2) § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i wezwanie Rzecznika MŚP do uiszczenia wpisu sądowego od skargi Rzecznika MŚP na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 20 lipca 2023 r. pod rygorem odrzucenia skargi, podczas gdy Rzecznik MŚP podobnie jak prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich i Rzecznik Praw Dziecka ze względu na pełnioną funkcję w demokratycznym państwie prawnym związaną z ochroną praworządności zwolniony jest z obowiązku wpisu, tym samym wezwanie o uiszczenie wpisu należy uznać za nietrafne. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 8 § 3 p.p.s.a. Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców może wziąć udział w każdym toczącym się postępowaniu, a także wnieść skargę, skargę kasacyjną, zażalenie oraz skargę o wznowienie postępowania, jeżeli według jego oceny wymaga tego ochrona praw mikroprzedsiębiorcy, małego lub średniego przedsiębiorcy w rozumieniu ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz.U. z 2019 r. poz. 1292 ze zm.). W takim przypadku przysługują mu prawa strony. Stosownie natomiast do art. 9 ust. 1 pkt 8 ustawy z 6 marca 2018 r. o Rzeczniku Małych i Średnich Przedsiębiorców (dalej jako "ustawa o RMiŚP"), Rzecznik może w zakresie ochrony praw przedsiębiorców zwrócić się o wszczęcie postępowania administracyjnego, wnosić skargi i skargi kasacyjne, a także uczestniczyć w tych postępowaniach - na prawach przysługujących prokuratorowi. Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców, zgodnie z art. 1 pkt 1 ustawy o RMiŚP działa w interesie publicznym: stoi na straży praw mikroprzedsiębiorców oraz małych i średnich przedsiębiorców, w szczególności poszanowania zasady wolności działalności gospodarczej, pogłębiania zaufania przedsiębiorców do władzy publicznej, bezstronności i równego traktowania, zrównoważonego rozwoju oraz zasady uczciwej konkurencji i poszanowania dobrych obyczajów oraz słusznych interesów przedsiębiorców. Cel jego działania jest zbliżony do celów działania podmiotów wymienionych w art. 239 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Ponadto w postępowaniu sądowoadministracyjnym i administracyjnym przysługują mu prawa takie jak prokuratorowi. Wobec tego, że zgodnie z art. 239 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich i Rzecznik Praw Dziecka nie mają obowiązku uiszczania kosztów sądowych, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców również nie podlega takiemu obowiązkowi. Mając zatem powyższe na uwadze należy uznać, że Przewodniczący I Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi zarządzeniem z 12 września 2023 r. nieprawidłowo wezwał Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Okoliczność ta skutkowała koniecznością uchylenia zaskarżonego zarządzenia. Ze względu na powyższe, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 i art. 198 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny, orzekł jak w sentencji postanowienia.