II SAB/Gl 14/23

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Nowak, Sędzia WSA Renata Siudyka, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 marca 2023 r. sprawy ze skargi E. N. na bezczynność Wojewody Śląskiego w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej pozwolenia na budowę 1. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności w prowadzeniu postępowania i bezczynność ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa 2. w pozostałym zakresie oddala skargę 3. zasądza od Wojewody Śląskiego na rzecz skarżącej kwotę 580 zł (pięćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE . . U Z A S A D N I E N I E . Pismem z 3 sierpnia 2022 r. E. N. (dalej jako skarżąca) reprezentowana przez pełnomocnika radcę prawnego S. Z. wniosła skargę na bezczynność i przewlekłość Wojewody Śląskiego w sprawie rozpoznania wniosku o stwierdzenie wydania decyzji z 21 grudnia 2018 r. Starosty [...] nr [...] zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę, obejmującą przebudowę ulic, placów i chodników, budowę elementów małej architektury, miejsc postojowych, remont uzupełnienie elementów odwodnienia nawierzchni dróg, rozbudowę istniejącego oświetlenia ulicznego oraz przebudowę sieci elektroenergetycznej w ramach zadania: "Rozbudowa układu drogowego w rejonie ulic [...], [...], [...], [...] w T." jako niezgodnej z prawem. W skardze tej skarżąca wniosła o stwierdzenie bezczynności i przewlekłości organu w prowadzeniu przedmiotowej sprawy oraz, że bezczynność i przewlekłość miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa; zasądzenie kosztów postępowania oraz zasądzenie sumy pieniężnej na rzecz skarżącej w kwocie 2000 zł na podstawie art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2022 r., poz.329). W motywach skargi przedstawiono, że ponaglenie w sprawie zostało wniesione 2 sierpnia 2022 r. W skardze tej podkreślono, że od momentu złożenia wniosku do dnia wniesienia tej skargi upłynęło już 290 dni. Nadto podkreślono, że organ administracji publicznej nie wstrzymał wykonania kwestionowanej decyzji, ponieważ realizacja przedmiotowej inwestycji generuje zagrożenie występowania katastrofy budowlanej, jak również stanowi zagrożenie powstania określonej szkody. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Śląski wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu przedmiotowego pisma organ ten przedstawił w sposób chronologiczny ciąg działań podejmowanych w ramach przedmiotowego postępowania, począwszy od momentu wpływu wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji organu pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z 12 grudnia 2022 r. sygn. akt II SAB/Gl 131/22 odrzucił powyższa skargę oraz zwrócił stronie skarżącej wpis sądowy. W motywach tego postanowienia Sąd podkreślił, że mocą wyroku z 30 marca 2022 r. sygn. akt II SAB/Gl 7/22 oddalił skargę skarżącej na bezczynność i przewlekłość prowadzonego postępowania, a tym samym występuje tożsamość prowadzonego postępowania pod względem podmiotowym jak i przedmiotu. W następstwie wniesionej skargi kasacyjnej przez pełnomocnika skarżącej Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 19 stycznia 2023 r. sygn. akt II OZ 7/23 uwzględnił wniesiona skargę kasacyjna i uchylił zaskarżone postanowienie. W motywach tego orzeczenia podkreślono, że stanowisko sądu pierwszej instancji nie jest trafne, albowiem w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi tożsamość przedmiotu postępowania. Przedmiotem postępowania w tej sprawie jest inny okres bezczynności i przewlekłości prowadzonego postępowania niż był rozpoznawany w ramach uprzedniego postępowania sądowo-administracyjnego. . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: . Skarga zasługuje na uwzględnienie Zgodnie z art. 119 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 259), sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli: 1) decyzja lub postanowienie są dotknięte wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach albo wydane zostały z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania; 2) strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy; 3) przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania; 5) decyzja została wydana w postępowaniu uproszczonym, o którym mowa w dziale II w rozdziale 14 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. Na mocy art. 120 powyższej ustawy w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. W myśl art. 3 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Na mocy art. 149 § 1 powyższej ustawy sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Stosownie do § 1a "jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa". W kontekście rozpoznawanej sprawy w polu widzenia należy mieć także postanowienia art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z tym przepisem wskazania zawarte w wyroku sądu administracyjnego są wiążące dla organu administracji publicznej jak również dla sądu. W rozpoznawanej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 19 stycznia 2023 r. sygn. akt II OZ 7/23 uwzględnił wniesiona skargę kasacyjna i uchylił zaskarżone postanowienie. Wskazania zamieszczone w tym postanowieniu są dla składu orzekającego wiążące. Z uwagi na treść skargi w pierwszej kolejności przybliżyć należy pojęcia bezczynności i przewlekłości w działaniu organu administracji publicznej Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności, wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1 – ust. 4a powoływanej ustawy. Natomiast przewlekłość w prowadzeniu postępowania wystąpi wówczas, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie, nie pozostając jednocześnie w bezczynności, a podejmowane przez ten organ czynności procesowe nie wypełniają przesłanki określonej w art. 12 Kodeksu postępowania administracyjnego, ustanawiającym zasadę szybkości postępowania, względnie mają charakter czynności pozornych, nie istotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. Przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ zaistnieje zatem wówczas, gdy będzie mu można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut prowadzenia czynności pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia. Po przywołaniu podstawowych regulacji mających znaczenie dla oceny zasadności wniesionej skargi przyjdzie odnieść się do stanu faktycznego w sprawie. Otóż w aktach administracyjnych zalega postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Warszawie, z którego 24 października 2022 r. wynika, że stwierdził on bezczynność Wojewody Śląskiego w załatwieniu sprawy jak również uznał, że nie miała ona miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W analogiczny sposób w postanowieniu tym odniesiono się do zarzutu przewlekłości prowadzonego postępowania. W uzasadnieniu tegoż rozstrzygnięcia organ administracji przedstawił argumentację przemawiającą za zasadnością podjęcia takiego rozstrzygnięcia. Dodatkowo w aktach tych zalega decyzja organu pierwszej instancji a zatem Wojewody Śląskiego z 26 września 2022 r. nr IFXIV.7840.5.55.2021 odmawiająca stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej Starosty [...] z 21 grudnia 2018 r. nr [...]. Dokonując oceny zasadności wniesionej skargi przyjdzie dostrzec, że z uwagi na wydanie przez organ administracji publicznej decyzji przewidzianej wszczętym postępowaniem administracyjnym odpadła już przesłanka zobowiązania organu do załatwienia sprawy. Oznacza to, że w omawianym zakresie Sąd już nie musi się wypowiadać i wskazywać terminu rozpoznania wniosku strony. Fakt wydania oczekiwanej decyzji administracyjnej przez organ administracji publicznej nie oznacza, że skarga dotycząca bezczynności i przewlekłości prowadzonego postepowania stała się bezprzedmiotowa. Sąd obowiązany jest wypowiedzieć się w tym zakresie i podkreślić należy, że nie jest związany stanowiskiem wyrażonym przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Warszawie w wydanym postanowieniu, jednakże ocena ta powinna znaleźć się w polu widzenia składu orzekającego. Analiza akt administracyjnych pozwala podzielić stanowisko prezentowane przez powyżej wskazany organ administracji publicznej, że Wojewoda Śląski po otrzymaniu z Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach akt administracyjnych dysponował wystarczająca ilością czasu, aby sprawę rozpoznać i wydać stosowna decyzję administracyjną, jednakże po otrzymaniu tych akt 13 czerwca 2022 r. pierwszą czynność procesową uczynił dopiero 9 sierpnia 2022 r., a zatem już po wniesieniu ponaglenia i przedmiotowej skargi. Okoliczność ta wyczerpuje znamiona bezczynności tego organu i uzasadnia uwzględnienie skargi w tym zakresie. Do rozważenia zatem pozostaje kwestia tego, czy naruszenie to ma charakter rażącego naruszenia, w oceni składu orzekającego taka ocena działań organu administracji publicznej nie jest uzasadniona. Z rażącym naruszenie spotykamy się bowiem wówczas, gdy organ w sposób istotny dopuści się naruszenia przepisów związanych z realizacją zasady szybkości rozpoznawania sprawy. Zamieszczenie w przedmiotowej normie słowa "rażące" oznacza, że dane naruszenie musi być wykraczające poza ramy terminowości prowadzenia postępowania w sposób nie dający się pogodzić z funkcjonowaniem organów administracji publicznej w ramach demokratycznego państwa prawa. Skoro w rozpoznawanej sprawie pierwsza czynność została podjęta po prawie dwóch miesiącach od otrzymania akt administracyjnych, a sama decyzja zapadła po kolejnym miesiącu, to uznać należy, że wyczerpana została przesłanka naruszenia terminowości rozpoznawania spraw administracyjnych, przy czym bezczynność ta nie może zostać uznana za rażącą, czyli odbiegającą w sposób istotny od zasad funkcjonowania organów administracji publicznej. W analogiczny sposób widzieć należy kwestię przewlekłości przedmiotowego postepowania. Wypowiadający się w sprawie Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego w Warszawie stwierdził przewlekłość prowadzonego postępowania, jednakże nie dostrzegł, aby przewlekłość ta miała charakter rażący. Ze wskazanym stanowiskiem przyjdzie się zgodzić, ponieważ Wojewoda Śląski z pewnością dopuścił się przewlekłości prowadzonego postępowania. Postępowanie to bowiem prowadził dłużej niż wynikałoby to z charakteru tego postepowania, jednakże naruszeniu ze strony wskazanego organu trudno jest zarzucić rżące naruszenie postanowień obowiązujących regulacji prawnych, ponieważ przekroczenia określonych terminów nie były nadmierne, a organ ten mógł szybciej i sprawniej podejmować określone działania. Zatem przewlekłość prowadzonego postepowania występuje, jednakże bez rażącego naruszenia prawa. W skardze do tutejszego Sądu wystąpiono o zasądzenie sumy pieniężnej na rzecz skarżącej w kwocie 2000 zł na podstawie art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zdaniem składu orzekającego zasądzenie na rzecz skarżącej wskazanej kwoty nie znajduje umocowania w stanie normatywnym i faktycznym rozpoznawanej sprawy. Zasądzenie takiej kwoty wiązać powinno się ze stwierdzeniem przez oceniający sprawę sąd, że bezczynność i przewlekłość postepowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Skoro w rozpoznawanej sprawie Sąd takiego rażącego naruszenia prawa do dopatrzył się, tym samym złożony wniosek nie mógł zostać uwzględniony, a skarga w tym zakresie oddalona. Brakło również podstaw dla zasądzenia na rzecz skarżącej sumy pieniężnej przewidzianej w art. 149 § 2 powyższej ustawy z analogicznego powodu. Stosownie do postanowień art. 200 w związku z art. 210 § 1 powoływanej ustawy zasądził na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania w wysokości wskazanej w sentencji orzeczenia. Wobec powyższego stosownie do postanowień art. 149 ustawy Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w sentencji.