II OZ 349/23

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tomasz Zbrojewski po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 12 kwietnia 2023 r., sygn. akt IV SA/Po 798/22 odrzucające skargę M. R. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia 14 października 2022 r., nr SO-VII.621.1.64.2022.3 w przedmiocie odmowy wymeldowania z pobytu stałego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 12 kwietnia 2023 r., sygn. akt IV SA/Po 798/22, odrzucił skargę M. R. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia 14 października 2022 r., nr SO-VII.621.1.64.2022.3 oraz zwrócił skarżącej uiszczony w kwocie 100 złotych wpis sądowy od skargi. Sąd podał, że na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia "8 marca 2023 r." wezwano skarżącą do usunięcia braków skargi, poprzez nadesłanie 1 egzemplarza odpisu skargi oraz uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwania te zostały prawidłowo doręczone w dniu 13 marca 2023 r. Termin do wykonania zarządzenia upływał zatem z końcem 20 marca 2023 r. W zakreślonym terminie strona skarżąca uiściła jedynie wpis od skargi, jednak nie uzupełniła pozostałego braku i nie nadesłała odpisu skargi. W związku z powyższym Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329, zwana dalej: "p.p.s.a."), odrzucił skargę, zwracając jednocześnie stronie, w oparciu o art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., uiszczony wpis sądowy od skargi. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca, wnosząc o jego uchylenie i "rozstrzygnięcie kosztów postępowania według norm przepisanych". Strona wskazała, że nie kwestionuje tego, że odebrała przesyłkę z Sądu w dniu 13 marca 2023 r., jednakże "nie miała żadnej wiedzy o wezwaniu jej do uzupełnienia skargi przez nadesłanie 1 egzemplarza odpisu skargi. W korespondencji (...) otrzymała jedynie pismo o doręczeniu odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu z dnia 8 marca 2023 roku wraz zarządzeniem o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 100 zł z dnia 8 marca 2023 roku. Skarżąca zgodnie z treścią zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego uzupełniła braki fiskalne skargi w zakreślonym terminie. Gdyby skarżąca faktycznie otrzymała wezwanie wzywające ją do przedłożenia 1 odpisu skargi z pewnością do wezwania by się zastosowała, w konsekwencji nadesłałaby odpis skargi". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z art. 57 § 1 p.p.s.a. skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Do pisma strony należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto, jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych (art. 47 § 1 p.p.s.a.). Przepis art. 49 § 1 p.p.s.a. stanowi zaś, że w wypadku, gdy pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Przepisem szczególnym w stosunku do art. 49 § 1 p.p.s.a. jest art. 58 § 1 pkt 3 tej ustawy, który w przypadku nieuzupełnienia braków formalnych skargi nakazuje sądowi jej odrzucenie. Warunkiem odrzucenia skargi w opisanej wyżej sytuacji jest bezskuteczny upływ ustawowego terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Oczywistym jest, że termin siedmiodniowy, o którym stanowi art. 49 § 1 p.p.s.a., rozpoczyna swój bieg dopiero z chwilą skutecznego doręczenia stronie wezwania do uzupełnienia braków formalnych pisma. W przypadku, gdy stronie nie doręczono skutecznie wezwania, nie może w stosunku do niej rozpocząć biegu termin do uzupełnienia braków formalnych pisma, a w konsekwencji nie jest możliwe uchybienie terminowi, który nie rozpoczął się. Stosując rygor odrzucenia skargi, jaki ustawa w art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. wiąże z nieuzupełnieniem w wyznaczonym terminie jego braków formalnych, Sąd winien wykazać, że spełnione zostały wszystkie przesłanki do odrzucenia skargi, a więc również fakt, że strona, mimo prawidłowego wezwania jej do uzupełnienia braków formalnych skargi, nie uzupełniła ich w wyznaczonym terminie, a argumentacja ta powinna znaleźć potwierdzenie w aktach sprawy. W niniejszej sprawie skarżąca podnosi, że nie otrzymała wezwania do nadesłania odpisu skargi, bowiem w przesyłce otrzymanej w dniu 13 marca 2023 r. było "jedynie pismo o doręczeniu odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu z dnia 8 marca 2023 roku wraz zarządzeniem o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 100 zł z dnia 8 marca 2023 roku". Zasadą jest, że pisma wysyłane przez sąd doręcza się adresatom za zwrotnym poświadczeniem odbioru sporządzonym na ustalonym formularzu. Na formularzu tym, stosowanym także przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, wskazuje się m.in. rodzaj przesyłki. Praktyka sądów administracyjnych pokazuje, że informację o zawartości przesyłki zamieszcza się w formie adnotacji w pełnej lub skróconej formie, która pozwala zidentyfikować rodzaj wysyłanego pisma, a jeśli jest ich w kopercie kilka – każdego z nich. Podkreślić należy, że wypełnione prawidłowo potwierdzenie odbioru stanowi dokument urzędowy, który potwierdza fakt i datę doręczenia wskazanych pism. Oznacza to, że stanowi ono dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone (zob. postanowienia NSA: z dnia 5 października 2016 r., sygn. akt II OZ 1001/16; z dnia 29 kwietnia 2016 r., sygn. akt I OZ 404/16). Nie jest jednakże wykluczona możliwość obalenia domniemania prawidłowości doręczenia pism wymienionych w zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki. W niniejszej sprawie Sąd ustalając stan faktyczny oparł się zapewne, zarówno na znajdujących w aktach sprawy pismach z dnia 8 marca 2023 r. (jedno dotyczące doręczenia odpisu zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego, drugie dotyczące uzupełnienia braku formalnego skargi przez złożenie 1 jej odpisu), na których widnieje adnotacja pracownika Sądu "przekazano do Biura Podawczego w dniu 08-03-2023", jak również na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki, na którym wskazano "wezwanie o WPIS", "wezwanie o odpis skargi", "doręczenie odp.odpowiedzi na skargę + info o s.spr". W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w okolicznościach niniejszej sprawy zwrotnemu potwierdzeniu odbioru przedmiotowej przesyłki nie można jednak przypisywać decydującego znaczenia przy ustalaniu rzeczywistej zawartości przesyłki kierowanej do skarżącej, w szczególności wobec podnoszonych w zażaleniu wątpliwości co do tej kwestii oraz faktu, że przesyłkę zawierającą korespondencję z Sądu nie pokwitowała osobiście skarżąca, lecz, jak wynika z adnotacji, dorosły domownik, nie mogła więc zapoznać się z treścią potwierdzenia odbioru. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi oraz doręczenie odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu (wraz z odpisem tego wezwania) sporządzone zostały na odrębnych drukach i nie sporządzano pisma przewodniego wymieniającego całą zawartość przesyłki, co, w związku z twierdzeniem skarżącej o nieotrzymaniu jednego z nich, nie wyklucza sytuacji, w której omyłkowo do koperty nie zostało włożone wezwanie o nadesłanie odpisu skargi mimo wymienienia takiego wezwania na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki. Ponadto, jak wyżej zaznaczono, skarżąca nie kwitowała osobiście przesyłki. Powyższe rodzi zatem poważne wątpliwości co do tego, czy skarżąca faktycznie otrzymała wezwanie do usunięcia braku formalnego skargi, tym bardziej, że wykonała drugie zobowiązanie, do uiszczenia wpisu od skargi. Jeżeli zaś istnieją uzasadnione wątpliwości co do prawidłowości doręczenie zarządzenia nakładającego na stronę obowiązek wykonania określonych czynności procesowych pod rygorem odrzucenia pisma procesowego, to uwzględniając okoliczności sprawy, należy kierować się potrzebą doprowadzenia do merytorycznego zbadania tego pisma (zob. postanowienia NSA: z dnia 24 maja 2013 r., sygn. akt II OSK 1188/13; z dnia 20 sierpnia 2013 r., sygn. akt II OSK 1817/13; z dnia 18 stycznia 2019 r., sygn. akt II OZ 1398/19; z dnia 19 marca 2019 r., sygn. akt II OZ 255/19). Odrzucenie skargi ze wskazanych przyczyn stanowiłoby bowiem nieuzasadnione ograniczenie gwarantowanego przez art. 45 ust. 1 Konstytucji RP prawa do sądu. Na marginesie, "milczenie zażalenia" odnośnie otrzymania (lub nie) pisma kierowanego do skarżącej zawierającego doręczenie odpisu odpowiedzi na skargę, pozostaje bez wpływu na podjęte rozstrzygnięcie. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o zwrocie kosztów postępowania, ponieważ przepisy p.p.s.a. nie przewidują możliwości orzeczenia co do zwrotu kosztów w postępowaniu zażaleniowym. W myśl art. 209 p.p.s.a. o zwrocie kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Przepisy art. 203 i art. 204 p.p.s.a., które regulują kwestię zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają jednak zastosowania do postępowania toczącego się na skutek zażalenia, na co wskazuje zakres odesłania zawartego w art. 197 § 2 p.p.s.a.