I FZ 217/24

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Sylwester Golec po rozpoznaniu w dniu 29 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Z. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 25 lipca 2024 r., sygn. akt I SA/Łd 412/24 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi Z. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Naczelnika Łódzkiego Urzędu Celno-Skarbowego w Łodzi z dnia 29 kwietnia 2023 r., nr 368000-COP[1].4103.152.2023.27 w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy 2019 r. postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z 25 lipca 2024 r., sygn. akt I SA/Łd 412/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił Z. sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: spółka, skarżąca) wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Naczelnika Łódzkiego Urzędu Celno-Skarbowego w Łodzi z 29 kwietnia 2024 r., w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy 2019 r. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie sąd pierwszej instancji wskazał, iż w skardze spółka wystąpiła z wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji z uwagi na fakt, iż zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zdaniem spółki wykonanie zaskarżonej decyzji wiąże się z obowiązkiem uiszczenia znacznej kwoty 1 447 276 zł (winno być 1 357 961 zł), powiększonej jeszcze o odsetki. Zapłata takiej sumy spowoduje utratę przez spółkę płynności finansowej oraz może zagrozić terminowemu regulowaniu jej zobowiązań, a tym samym narazi stronę na nieodwracalną szkodę. Wykonanie zaskarżonej decyzji, na obecnym etapie postępowania, byłoby działaniem sprzecznym z uzasadnionym interesem skarżącego. Pełnomocnik zaznaczył jednocześnie, że przepisy nie nakładają na stronę obowiązku uprawdopodobnienia, a tym bardziej udowodnienia, przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, określonych w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935; dalej: "P.p.s.a."). W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia sąd pierwszej instancji wskazał, iż rozpatrywany wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem pełnomocnik spółki nie wykazał okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, o których mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a. Okolicznością przemawiającą za uwzględnieniem wniosku nie jest ani potencjalna możliwość uwzględnienia skargi, ani wysokość zobowiązań ciążących na podatniku, ani też sam obowiązek uiszczenia tych należności, także w sytuacji, gdy będą dochodzone w trybie postępowania egzekucyjnego. W związku z czym, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 P.p.s.a. sąd odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Zaskarżonemu postanowieniu spółka zarzuciła naruszenie przepisu art. 61 § 3 i § 5 P.p.s.a., poprzez błędne zastosowanie w sprawie niniejszej, wyrażające się odmową wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, mimo uzasadnionych podstaw faktycznych i prawnych przemawiających za wstrzymaniem wykonania tej decyzji, w szczególności polegających na tym, że w razie wszczęcia i prowadzenia wobec skarżącej egzekucji, i to należności tak znacznej kwocie, na podstawie zaskarżonej decyzji zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody w rozumieniu art. 61 § 3 P.p.s.a., uzasadniające wstrzymanie wykonania tej decyzji w całości. Spółka wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia, poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 1 P.p.s.a. wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonej decyzji. Zasadą jest zatem wykonalność decyzji ostatecznej. Sąd jednak może, choć nie musi, stosownie do art. 61 § 3 P.p.s.a. na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności. Innymi słowy przyznanie stronie ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od ogólnej reguły wyrażonej w art. 61 § 1 P.p.s.a. Rozstrzygając na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a. sąd jest związany zamkniętym katalogiem przesłanek pozytywnych, zawartym w wymienionym przepisie. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności ma bowiem charakter wyjątkowy, warunkiem jej zastosowania jest uprawdopodobnienie istnienia wskazanych przesłanek pozytywnych, tj. niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Rodzaj i zakres wystąpienia tych skutków musi być oceniony na podstawie obowiązującego prawa oraz sytuacji faktycznej, w jakiej znalazła się strona obciążona obowiązkami określonymi w decyzji. Jak słusznie zauważył sąd pierwszej instancji uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności winno przy tym odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymywanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzasadnione. Obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności spoczywa na stronie skarżącej, tak aby przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Nie wystarcza przy tym jedynie złożenie wniosku, a nawet przytoczenie w jego uzasadnieniu okoliczności, które teoretycznie mogą pojawić się na etapie wykonywania orzeczenia. Wniosek bowiem poparty powinien zostać stosownymi dokumentami potwierdzającymi okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Rozpoznając tego rodzaju wniosek należy przede wszystkim zwrócić uwagę, że wymieniony w powyższym przepisie katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania danego rozstrzygnięcia jest zamknięty. Ustawodawca szczegółowo i rygorystycznie wyznaczył podstawy wstrzymania wykonania decyzji, uzależniając tę możliwość od wykazania istnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Niewykonywanie ostatecznych aktów administracyjnych jest bowiem stanem niepożądanym, zaś prawo wnoszenia skarg do sądu administracyjnego nie może zakłócać prawidłowego funkcjonowania procesu stosowania i realizowania norm prawa administracyjnego. Oznacza to zatem, że o wstrzymaniu wykonania decyzji sąd może orzec tylko wtedy, jeżeli wykonanie tej decyzji rodzi niebezpieczeństwo spowodowania szkody (majątkowej, a także niemajątkowej), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, iż w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodzić należało się z sądem pierwszej instancji, że spółka nie wykazała, iż zastosowanie, w stosunku do niej, ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, jest uzasadnione. W rozpoznawanej sprawie wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji został uzasadniony w sposób ogólnikowy. Jak zauważył sąd pierwszej instancji pełnomocnik spółki wskazuje na wysoką kwotę zobowiązania z decyzji wymiarowej, wywodząc stąd o utracie stabilności i płynności finansowej w przypadku przeprowadzenia egzekucji i niemożliwości regulowania zobowiązań publicznych. W tym miejscu zwrócić należy uwagę, iż spółka we wniosku podała nieprawidłową kwotę, co zauważył sąd pierwszej instancji. Spółka jako argument wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji wskazała potencjalne uwzględnienie skargi. Jak słusznie zauważył sąd pierwszej instancji spółka nie przedłożyła żadnych dokumentów, które pozwoliłyby sądowi na ocenę, czy aktualna sytuacja finansowa spółki istotnie może się pogorszyć w tak istotny sposób jak sugeruje treść wniosku. Skoro spółka wnosi o zastosowanie ochrony w postaci wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, to w interesie spółki było wykazanie, że zachodzą przesłanki wstrzymania wykonania aktu. To w gestii spółki, jako znającej dokładnie okoliczności z zakresu jej sytuacji finansowej, leżało podanie ich we wniosku celem uprawdopodobnienia wystąpienia przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a., również poprzez poparcie tychże twierdzeń stosownymi dokumentami. W sformułowanym w niniejszej sprawie wniosku skarżąca nie udokumentował w wystarczający sposób okoliczności, które mogłyby spowodować możliwość wyrządzenia po jej stronie znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Sama w sobie wysokość ciążącego na danym podmiocie zobowiązania podatkowego nie może stanowić wystarczającej przesłanki do udzielenia ochrony tymczasowej, nie ulega bowiem wątpliwości, że skutki egzekucji danej kwoty zależą nie tylko od jej wysokości, ale również od wartości majątku, z którego egzekucja może być dokonywana. Ustawodawca nie przewidział bowiem, iż wysokość należności, automatycznie skutkowałaby udzieleniem ochrony tymczasowej, stąd i przy dużych kwotach konieczne jest wykazanie zaistnienia przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. Dla dokonania miarodajnej oceny twierdzeń wniosku o możliwej utracie płynności finansowej spółki, konieczne było przedstawienie sądowi pierwszej instancji informacji i dokumentów, które w sposób wiarygodny potwierdzałyby niebezpieczeństwo wystąpienia - wskutek wykonania decyzji - takich skutków. Znaczna szkoda, która grozi wnioskodawcy, musi mieć charakter realny i wymierny oraz winna mieć ona znaczny wpływ na sytuację majątkową wnioskodawcy. W sprawie trudno taki wpływ dostrzec, skoro spółka nie przedstawiła żadnych dowodów na poparcie swojej tezy. Należy równocześnie podkreślić, że wywieranie skutków finansowych dla zobowiązanego do zapłaty danego podatku jest normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej i choć skutki w tym zakresie są oczywiste i ujemne (prowadzą do zmniejszenia majątku), instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło. Skarżąca nie uprawdopodobniła, że takie właśnie skutki jej grożą. Nie bez znaczenia dla oceny wystąpienia przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. jest też to, że w przypadku ewentualnego wygrania przez spółkę sporu z organami podatkowymi uiszczone już, a nienależne zobowiązanie będzie podlegać zwrotowi wraz z odsetkami, stanowiącymi swoistą formę odszkodowania. Naczelny Sąd Administracyjny, oceniając zażalenie spółki z uwzględnieniem przytoczonych na wstępie przepisów i poglądów, uznał, że postanowienie sądu pierwszej instancji jest prawidłowe. Sąd pierwszej instancji nie miał bowiem możliwości ustalenia w sposób niebudzący wątpliwości, czy w sprawie zaistniały przesłanki zastosowania względem spółki środka ochrony tymczasowej. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.