II GZ 416/23

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Dorota Dąbek po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2023r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia S. we W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 lipca 2023 r., sygn. akt VI SAB/Wa 166/21 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 kwietnia 2022 r., sygn. akt VI SAB/Wa 166/21 w sprawie ze skargi P. we W. na bezczynność Ministra Infrastruktury w rozpoznaniu wniosku z 5 lutego 2020 r. o udzielenie odstępstwa od warunków technicznych pojazdu postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE I. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 22 kwietnia 2022 r., sygn. akt VI SAB/Wa 166/21, oddalił skargę P. we W. na bezczynność Ministra Infrastruktury w przedmiocie rozpoznania wniosku z 5 lutego 2020 r. o udzielenie odstępstwa od warunków technicznych pojazdu. P. we W. (dalej: Skarżący) od powyższego wyroku wniosło skargę kasacyjną bezpośrednio do Naczelnego Sądu Administracyjnego (data wpływu 26 lipca 2022 r.). Naczelny Sąd Administracyjny skargę kasacyjną przekazał do WSA w Warszawie w dniu 29 lipca 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 28 października 2022r., sygn. akt II GSK 1817/22, odrzucił przedmiotową skargę kasacyjną, stwierdzając, iż została ona wniesiona po terminie. Odpis postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego wraz z uzasadnieniem z dnia 28 października 2022 r. został doręczony pełnomocnikowi skarżącego w dniu 29 grudnia 2022 r. II. Pełnomocnik Skarżącego złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia z 22 kwietnia 2022 r., sygn. akt VI SAB/Wa 166/21. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu Skarżący wskazał, że w terminie otwartym do złożenia skargi kasacyjnej pracownik kancelarii omyłkowo zaadresował przesyłkę zawierającą przedmiotową skargę bezpośrednio na adres Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zdaniem pełnomocnika przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności sprawy, w szczególności prawidłowego przygotowania i oznaczenia adresata w piśmie oraz zachowania terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, brak jest jego winy w uchybieniu terminu w rozumieniu art. 86 § 1 p.p.s.a. Zdaniem Skarżącego zaistniała sytuacja miała charakter incydentalny, ponieważ przez cały okres pracy kancelarii, nigdy nie zdarzyło się, że środki zaskarżenia bądź inne dokumenty były błędnie adresowane. Zaznaczył również, że skargi wysyłane w dalszej kolejności zostały prawidłowo wysłane do WSA w Warszawie, co świadczy o dochowaniu należytej staranności. III. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 28 lipca 2023 r., sygn. akt VI SA/Wa 166/21, odmówił Skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 22 kwietnia 2022 r. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji odwołał się do treści art. 177 § 1, art. 85 i art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023r., poz. 259 ze zm.: dalej: p.p.s.a.) wskazując, że przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, jeżeli strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zdaniem Sądu argumentacja Skarżącego dotycząca incydentalnej pomyłki pracownika kancelarii nie uprawdopodabnia braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, bowiem na profesjonalnym pełnomocniku ciąży obowiązek takiego zorganizowania pracy kancelarii, by w sposób właściwy zadbać o interesy strony (mocodawcy). Tym samym, nie można stwierdzić braku winy pełnomocnika skarżącego w uchybieniu terminu, bowiem wskazanie adresata Naczelnego Sądu Administracyjnego, zamiast Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, nie może być uznane za działanie niezawinione przez pełnomocnika skarżącego, a tym samym przez samego skarżącego. Wobec powyższego Sąd uznał, że nie zostały spełnione w tej sprawie przesłanki do przywrócenia terminu do złożenia skargi kasacyjnej, gdyż Skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. IV. Na powyższe postanowienie Skarżący złożył zażalenie, wnosząc o jego uchylenie w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego. Skarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów prawa procesowego, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 86 § 1 p.p.s.a. pozostający w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a w zw. z art. 166 p.p.s.a poprzez błędną wykładnię, iż omyłkowe zaadresowanie koperty bezpośrednio do Naczelnego Sądu Administracyjnego przez pracownika pełnomocnika stanowi winę pełnomocnika w rozumieniu tego przepisu, a w konsekwencji niedokonanie czynności w terminie nastąpiło wskutek winy strony, podczas gdy przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności sprawy, w szczególności prawidłowego przygotowania i oznaczenia adresata w piśmie, sporządzenia i wysłania skargi kasacyjnej za pośrednictwem operatora pocztowego z zachowaniem 30-dniowego terminu do jej wniesienia oraz potwierdzenia przez pracownika pełnomocnika wysłania pisma w terminie, uzasadnione jest twierdzenie, że pełnomocnik skarżącego nie ponosi winy w uchybieniu terminu, co skutkowało niezasadną odmową przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. 2. art. 53 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a. pozostający w związku z art. 145 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a w zw. z art. 166 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i odmowę przywrócenia terminu do złożenia skargi kasacyjnej, podczas gdy Naczelny Sąd Administracyjny bezpodstawnie odrzucił skargę kasacyjną skarżącego, gdyż wyrok wojewódzkiego sądu administracyjnego został stronie doręczony dnia 23 czerwca 2022 r., a skarga kasacyjna została nadana dnia 22 lipca 2022 r., to jest z zachowaniem 30-dniowego terminu do jej wniesienia, a zgodnie z art. 193 p.p.s.a., jeżeli brak jest szczególnych przepisów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, do postępowania tego stosuje się odpowiednio przepisy postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, a w świetle przepisu art. 53 § 4 p.p.s.a., termin uważa się za zachowany także wtedy, gdy przed jego upływem strona wniosła skargę wprost do sądu administracyjnego, co w konsekwencji skutkowało bezzasadnym odrzuceniem skargi kasacyjnej, a co za tym idzie bezzasadną odmową przywrócenia terminu. W uzasadnieniu przedstawiono uzasadnienie wniesionych zarzutów. V. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 86 § 1 i art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. sąd na wniosek strony postanowi o przywróceniu terminu, jeżeli strona bez swojej winy nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym. We wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Brak winy w uchybieniu terminu winien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 270; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, R. Hauser (red.), M. Wierzbowski (red.), C. H. Beck 2013, s. 444-446; a także postanowienie NSA z 12 czerwca 2008 r., sygn. akt II OZ 580/08; publ. CBOSA). Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak: problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (m.in. postanowienie NSA z 10 września 2010 r., sygn. akt II OZ 849/10; publ. CBOSA). Przywrócenie uchybionego terminu może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Przy ocenie braku w uchybieniu terminowi do dokonania czynności procesowej, należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 6 października 1998 r., sygn. akt II CKN 8/98). Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że zakres pojęcia winy w uchybieniu terminu obejmuje również winę osób trzecich upoważnionych przez stronę postępowania do dokonania czynności (zob. M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda; op. cit., s. 445). Za błędy i zaniechania pełnomocnika odpowiedzialność ponosi jego mocodawca. Strona ponosi odpowiedzialność za działania i zaniechania procesowe podejmowane w toku postępowania sądowego przez pełnomocnika procesowego (por. J. Gudowski [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze 2006, t. 1, s. 240, pkt 8 oraz cytowane tam orzecznictwo). Tym samym mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się swego pełnomocnika (m.in. postanowienia NSA z: 18 października 2007 r., sygn. akt I FZ 421/07; 11 marca 2009 r., sygn. akt I OZ 198/09; 31 marca 2009 r., sygn. akt I FZ 69/09; 23 lipca 2009 r., sygn. akt I OZ 737/09; 23 czerwca 2010 r., sygn. akt I OZ 465/10; 19 sierpnia 2010 r., sygn. akt I FZ 133/10; 10 czerwca 2011 r., sygn. akt I OZ 408/11; publ. CBOSA). Skoro pojęcie winy strony w uchybieniu terminu w postępowaniu sądowym obejmuje swym zakresem także winę osób trzecich, upoważnionych przez stronę do dokonania określonej czynności, uznać należy, że to na skarżącym, jako mocodawcy, ciąży ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania reprezentującego go pełnomocnika. Na profesjonalnym pełnomocniku ciąży natomiast obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych (por. m.in. postanowienia NSA z: 11 marca 2009 r. sygn. akt I OZ 198/09; 3 marca 2009 r., sygn. akt I OZ 155/09; 9 maja 2006 r., sygn. akt II OZ 468/06; publ. CBOSA). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie należy uznać za trafną ocenę Sądu pierwszej instancji, że przywołane we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności nie zawierały dostatecznych podstaw do przyjęcia, że uchybienie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Sądu pierwszej instancji nastąpiło z przyczyn niezawinionych przez Skarżącego. Za uchybienie profesjonalnego pełnomocnika polegające na nieprawidłowym nadaniu przez pracownika kancelarii skargi kasacyjnej z powodu nieprawidłowego wskazania jako adresata Naczelnego Sądu Administracyjnego zamiast Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, odpowiada na zasadzie ryzyka jego mocodawca. Wbrew twierdzeniom zawartym w zażaleniu, nie jest okolicznością wskazującą na brak winy Skarżącego okoliczność, iż zaistniała sytuacja miała charakter incydentalny i że przez cały okres pracy kancelarii nigdy nie zdarzyło się, by środki zaskarżenia bądź inne dokumenty były błędnie adresowane. Nie ma zatem znaczenia zawarta w zażaleniu argumentacja, że obsługą korespondencji i jej adresowaniem oraz wysyłką zajmuje się długoletni i doświadczony pracownik, jak również nie ma znaczenia, że skarga kasacyjna zawierała wszystkie jej elementy i oznaczenia, oraz że została nadana w placówce pocztowej we właściwym terminie. Niewątpliwie to na profesjonalnym pełnomocniku spoczywa obowiązek takiego zorganizowania pracy jego kancelarii, by miał on pełną kontrolę nawet nad działaniami natury technicznej – adresowania korespondencji do właściwej instytucji. Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wskazywał w swoich orzeczeniach, że w sytuacji, gdy pełnomocnik skarżącego nie dołożył należytej staranności w swoim działaniu, negatywne konsekwencje takiego działania pełnomocnika obciążają stronę. Jeżeli strona jest reprezentowana przez pełnomocnika, to na pełnomocniku spoczywa obowiązek dokonywania czynności w stosownych terminach. W sytuacji zaś, gdy uchybienie terminu nastąpiło z winy pełnomocnika, jest to równoznaczne z winą skarżącego. Zaniedbania profesjonalnego pełnomocnika w żaden sposób nie można kwalifikować jako braku winy, będącego przesłanką przywrócenia uchybionego terminu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 maja 2004 r., FZ 93/04; H. Knysiak - Molczyk Uchybienie i przywrócenie terminu w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Sądowy 2006/7-8/122). Nie można bowiem skutecznie powoływać się na brak winy w uchybieniu terminu, jeśli nie zaistniały przeszkody uniemożliwiające dokonanie czynności w sposób prawidłowy. Okoliczności podanych przez pełnomocnika w niniejszej sprawie nie można zaś zaliczyć do takich właśnie czynności, które warunkowałyby przywrócenie terminu. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w stanie faktycznym rozpatrywanej sprawy Sąd pierwszej instancji trafnie przyjął, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku Skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, a zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu zażalenia.